Кіріспе

Гонконг бандиті (1955–1998)

Чжан Цзе Кён ( – 1998 12 05) – «Үлкен сарқыраушы» деген атпен танымал Гонконг бандиті. Ол адам тонаушы, қарақшы, қару-жарақ контрабандисі және кісі өлтіруге күдікті ретінде іздеуде болған. Ол Ли Ка Шиннің ұлы Уолтер Квок пен Виктор Ли Цзар Куойды ұрлауды ұйымдастырғанымен ең көп танылды. Гуанчжоу соты оны өлім жазасына кесті және 1998 жылғы 5 желтоқсанда ату арқылы жазасын өтеді. Өлді: 1998 12 05 (43 жасында).

Өмірбаян

Чен Гуанси провинциясының Юлин қаласында дүниеге келген. Төрт жасында отбасымен Гонконгқа көшіп келді. Ол сәнді өмір сүруді ұнатқандықтан "Жұмсақ қол" деген лақап атқа ие болды. Чен өзіне "алтын жүректі, жақсы мінезді қарақшы" бейнесін жасады және достары мен таныстарына кем дегенде 2 миллиард HK$ табыс әкелген қылмыстық жолмен қаржыландырылған сыйлықтар берді. Ол жақсы тамақ пен қымбат сусындарды ұнататын сүйкімді адам екені айтылады. Бангкокта болғанда жас көше суретшісіне ондаған мың доллар сыйлаған. Қамауға алынар алдында Шэньчжэньдегі сәнді қонақ үйде бір ай өткізіп, қонақ үй қызметкерлеріне жан-жақты сыйлықтар берген. Тіпті түрмеде де күзетшілерден құс ұясынан жасалған сорпа сұраған. 1990 жылдың 22 ақпанында ол Кай Так әуежайына шабуыл жасап, 30 миллион HK$ құндылығындағы Rolex сағаттарын тонап кетті. 1991 жылдың 12 шілдесінде Чен Кай Такқа қайта оралып, күзеттік көлікті тонап, 167 миллион HK$ табыс тапты. 1991 жылдың қыркүйегінде Чен қамауға алынып, күзеттік көлікті тонау қылмысы үшін 18 жылға сотталды. Бірақ, 1995 жылдың маусымында апелляциялық сотта ақталып босатылды, себебі судья дәлелдердің көптеген қайшылықтарға толы болғандықтан Ченге қарсы айыптың негізі жоқ деп шешті. Оның серігі Йип болса, 41 жылға сотталды. 1996 жылдың 23 мамырында Ли Ка Шиннің ұлы Виктор Ли Цзар Куойды, ал 1997 жылдың 29 қыркүйегінде Sun Hung Kai Properties компаниясының төрағасы Уолтер Квокты ұрлады, сондай-ақ Уолтер Квок үшін 600 миллион HK$ талап етті. Оның банда мүшелерінің арасында 17 гонконгтық және 14 материктік тұрғын болды.

Қылмыстық сот

Ченг және оның тобы бірнеше қылмысқа қатысты сотталды, соның ішінде екі Гонконгтық іскердің (магнаттардың) ұрлануы, олар сот барысында аты-жөні аталмады (кейбір хабарламалар бойынша, құрбандардың бірі Виктор Ли болған). Сот Гонконгта болған оқиғаларға қарамастан Гуанчжоу қаласында өтті. Ченгтің адвокаты және басқа да конституциялық сарапшылар сот процесін Гонконгқа ауыстыру үшін үкіметтен талап етті, бірақ олардың өтініші қабылданбады. Гуанчжоу қалалық халық прокуратурасы Ченг пен оның 35 жақтасына "шекараны кесіп өткен қылмыстарға, соның ішінде қару-жарақ пен жарылғыш заттарды заңсыз иелену, тасымалдау және контрабанда жасау, қарақорлық және адам ұрлау" сияқты айыптар тақты. Ченг бұл айыптауларды жоққа шығарды. Айыптардың арасында 1993 жылы төрт миллион юань көлемінде сыйақы талап етіп, Фуцзянь саудагерін ұрлап әкеткені де болды, бірақ ол Ченгтің тұтқындалғаннан кейін ғана бұл туралы хабарлады. Сот 1998 жылдың 8 қазанында басталды. 1998 жылдың 5 желтоқсанында Гуанчжоу қаласында оққа ұшты.

Құқықтық дау

Қытайдың материктік бөлігінде Гонконг тұрғынының сотталуы Гонконгтың сот тәуелсіздігіне деген сенімді құлдыратты, бұл 1997 жылы Ұлыбритания Қытай Халық Республикасына егемендігін бергеннен кейін Гонконгтың Негізгі Заңында нақты көрсетілген еді. Адвокаттар алқасы материктегі заң бойынша материктің Гонконг тұрғындары жасаған қылмыстарға қатысты юрисдикциясы жоқ екендігіне қатты алаңдаушылық білдірді; ал Гонконг жұртшылығы Гонконгта қылмыс жасаған жағдайда тұтқындалса, материкте сотталуы мүмкін екеніне қатысты алаңдаушылық танытты. Шенеуніктер Ченгтің ісінің шағын бөлігі ғана материкке қатысты болғанымен, оны сонда соттаудың дұрыс екенін айтты. Құқықтық сарапшылар Гонконг соттарының куәгерлердің не құрбандардың куәліктері немесе басқа да дәлелдер болмаған жағдайда, тіпті толық мойындау болған күнде де, айып тағуға мүмкіндігі жоқ екенін мәлімдеді, себебі мойындаулар алынып тасталуы мүмкін. Кейбір адамдар Ли және Квок отбасылары материктегі сотта өлім жазасы кесіліп, Ченгтен кек ала алады, ал Гонконгта өлім жазасы жоқ екенін айтты.