Бликкенсдерфердің теңкелдік машинасының тарихы

Кіріспе

Джордж Кэнфилд Бликенсдерфер ойлап тапқан жазу машинасы

Бликенсдерфер жазу машинасы Джордж Кэнфилд Бликенсдерфер (1850–1917) жасаған және 1892 жылдың 12 сәуірінде патенттелген. Бликенсдерфер стенотиптің авторы Джон Селивергос Захостың туысы болды. 1-ші және 5-ші модельдер екі нұсқасы 1893 жылы Чикагода өткен Әлемдік Колумбия көрмесінде көпшілік назарына ұсынылды. 5-ші модель үлкен әрі күрделі 1-ші модельдің қарапайымдалған нұсқасы болды. Бұл машиналар үлкен «Ремингтон», «Хаммонд» және «Йост» жазу машиналарымен бәсекелесу үшін жасалған және толық пернетақтасы бар алғашқы ыңғайлы жазу машиналары еді. Бұл конструкция сонымен қатар машинистке жазылған мәтінді көруге мүмкіндік берді, осы кезде көптегі жазу машиналары жазуды жасыратын «төменнен соққылы» типтес болған. Бликенсдерфер кішкентай 5-ші моделін таныстырғанда, оның ықшамдығы мен жаңа мүмкіндіктері көп көрерменді қызықтырып, көптеген тапсырыстар түсті.

Тарих

Blickensderfer терілгіш машиналары бастапқыда Коннектикут штатының Стамфорд қаласындағы Гарден-стриттегі жалға алынған зауытта өндірілді. 1896 жылға қарай, оның машиналарына, әсіресе шетелден күшті сұраныс болғандықтан, Бликкенсдерфер Стамфордтың Атлантик-стриттегі жаңа және заманауи зауытын ашты. Стамфорд тарихи қоғамы жариялаған мақалада былай делінген: "Бликкенсдерфердің терілгіш машинасы әлемдегі ең көп сатылатын машинаға айналды, ал компания әлемдегі ең ірі терілгіш машина өндірушілерінің біріне айналды". Зауытта шамамен 200 адам жұмыс істеді және 1919 жылы зауыт жабылғанға дейін жылына шамамен 10 000 машина өндірілді. Коммерциялық тұрғыдан сәтті болған алғашқы модель – No. 5 машинасы, ол сол кездегі 100 доллардан астам тұратын машиналармен салыстырғанда 35 долларға сатылды. Әрбір жаңа Model 5 қарапайым ағаш қорапта, қосымша теру дөңгелегімен, оншақты сия таспасымен және құралдар жинағымен келді. Blickensderfer терілгіш машиналары Францияда Dactyle деген атпен сатылды. Канадада машиналарды Онтарио штатының Джорджтаун қаласындағы Крильман бауырлары компаниясы сатты. Олар сондай-ақ Ұлыбританияда, Германияда, Жаңа Зеландияда және Ресейде сатылды. Пернетақталар мен теру дөңгелектері француз, испан, неміс және поляк тілдері сияқты көптеген тілдерде қол жетімді болды. Кейбір машиналар, "Шығыс" деп аталған, еврей және араб тілдерін қолдану үшін солдан оңға қарай жылға бағдарланған. Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғанда компанияның Еуропадағы бизнесі төмендеді, ал 1917 жылы АҚШ соғысқа қосылғанда өндіріс пен сату нашарлап, қиын жағдайға түсті. Соғысқа қатысу ретінде Бликкенсдерфер зауытының көп бөлігін соғысқа қажетті жабдықтарды, француз үкіметі үшін пулемет таспасын және ұшақтарға арналған 50 калибрлі пулемет орнатуларын жасауға аударды. Джордж Бликкенсдерфер 1917 жылдың 15 тамызында аурудан кейін қайтыс болды. Талантты бас инженер мен конструктордың қазасынан кейін компаниясы өркендемей, мұрагерлері 1919 жылы оны сатты. Бірнеше сәтсіз жылдардан кейін, 1926 жылы Remington Typewriter Company банкрот болған L. R. Roberts Company компаниясынан құрал-жабдықтар, бөлшектер, суреттер және интеллектуалдық құқықтарды қоса алғанда, барлық активтерді сатып алды. Remington нарыққа Rem Blick деп аталған өзгертілген Blickensderfer 5 моделін шығаруға тырысты, бірақ 1928 жылдың соңында модель өндірістен алынды.

The Blickensderfer typewriters were initially manufactured in a rented factory on Garden Street in Stamford, Connecticut. By 1896, due to strong foreign demand in particular for his machines, Blickensderfer opened a new and modern factory on Atlantic Street in Stamford. According to an article published by the Stamford Historical Society, "Blickensderfer's typewriter became the world's best seller, and the company became one of the world's largest typewriter manufacturers." The factory employed about 200 people and produced about 10,000 typewriters per year at its peak (1903 1907) until the factory closed in 1919. The first commercially successful model was the No. 5, which sold for $35, compared to the benchmark machines of the day which cost $100 or more. Each new Model 5 came in a simple wooden carrying case with an extra typewheel, a dozen ink rolls and a tool kit. Blickensderfer typewriters were sold in France under the Dactyle name. The machines were sold in Canada by the Creelman Brothers Company of Georgetown, Ontario. They were also sold and marketed in Great Britain, Germany, New Zealand and Russia. The keyboards and type wheels were available for numerous languages, including French, Spanish, German and Polish. Some machines, called the Oriental, were adapted so the carriage moved from left to right, to accommodate Hebrew and Arabic languages. The company's European business declined with the onset of World War I, and production and sales were particularly hard hit when the United States joined the war in 1917. As part of the war effort Blickensderfer converted much of his factory to produce munitions for the war, including a machine gun belt feed for the French government and 50 caliber machine gun mounts for aircraft. George Blickensderfer died on August 15, 1917, after a short illness. With the brilliant chief engineer and designer gone, his company could not continue, and the heirs sold it in 1919. After several unsuccessful years under different ownership, the Remington Typewriter Company acquired the assets, including tools, parts, drawings and intellectual rights, from the bankrupt L. R. Roberts Company in 1926. Remington attempted to introduce a modified Blickensderfer 5 called the Rem Blick to the market, but by the end of 1928 the model was discontinued.

Дизайн

Blickensderfer жазу машинасы жазу машинасының құрылымын күрт жеңілдетті. Типтік Blickensderfer тек 250 бөліктен тұратын, ал стандартты жазу машинасы 2500 бөліктен құралған. Ол басқаларына қарағанда әлдеқайда кішкентай, жеңіл және арзан болды. Blickensderfer 6 және Blickensderfer Featherweight деп аталған алғашқы алюминийден жасалған жазу машиналарын Blickensderfer компаниясы шығарды, сондай-ақ әлемдегі алғашқы толыққанды электрлік жазу машинасы – Blickensderfer Electric те осы компанияға тиесілі. Әдеттегі механизмде әрбір пернеге қосылған жеке тетіктердің ұштарында әріптер болатын, ал алғашқы Blickensderfer прототипінде төрт қатарлы әріптері бар цилиндрлі дөңгелек қолданылды: кіші әріптер, үлкен әріптер, курсив және жиі кездесетін сөздер. Кейіннен ол үш қатарға өзгертілді: кіші әріптер, үлкен әріптер және сандар мен символдар қатары. Пернені басу дөңгелекті бұрып, қағазға қажетті әріпті орналастырды. Дөңгелек айналғанда төмен қарай жылжып, қағазға тию алдында сиялы роликке жанасты. Бұл пернелердің біріне-бірі жабысып немесе тұрып қалуына жол бермей, тез жазуға мүмкіндік берді. Алмастырылатын дөңгелек принципі 1961 жылы шамамен 70 жылдан кейін ұсынылған IBM Selectric дизайнына өте ұқсас. Selectric сияқты, Blickensderfer-де шрифт стилін немесе түрін дөңгелекті ауыстыру арқылы оңай өзгертуге болады. Blickensderfer жазу машиналарын Джордж Бликкенсдерфер ағылшын тілін мұқият талдағаннан кейін жасаған ерекше пернетақта орналасуымен де ерекшеленді. Пернетақтаның төменгі қатарында ең көп қолданылатын әріптер орналасқан. Blickensderfer сөздердің 85%-ы осы әріптерді қамтитынын анықтады – DHIATENSOR. Бұл орналасу машинистке қолын төменгі қатарда мүмкіндігінше ұзақ уақыт ұстауға, артық қозғалысты азайтуға және тиімділікті арттыруға мүмкіндік берді. 1874 жылы Sholes & Glidden жазу машинасымен енгізілген QWERTY пернетақтасы таза механикалық себептерге байланысты жасалған, ал осы конфигурацияда пернелердің бір-біріне соқтығысып, тұрып қалу ықтималдығы төмендеді. Blickensderfer дөңгелек принципін қолданғандықтан, ең жоғары жазу тиімділігі үшін «ғылыми» пернетақта орналасуын пайдалануға болады.

The Blickensderfer typewriter dramatically reduced the complexity of the typewriter design. A typical Blickensderfer contained only 250 parts, compared to the 2,500 parts of a standard typewriter. It was much smaller, lighter and cheaper than others. Some of the first aluminium typewriters, marketed as the Blickensderfer 6 and the Blickensderfer Featherweight, were made by Blickensderfer, as was the world's first fully electric typewriter, the Blickensderfer Electric. Instead of the common mechanism with letters on the end of individual type bars connected to the keys, the first Blickensderfer prototype used a cylindrical typewheel with four rows of characters; lower case, upper case, italics and short words embossed on it. It was later modified to three rows of characters: lower case, upper case and a row of numbers and symbols. Depressing a key caused the typewheel to turn so the correct letter was positioned over the paper. As the wheel turned it moved downward, contacting an ink roller prior to striking the paper. This allowed for greater speed in typing as there were no keys to become jammed or stuck together. The interchangeable typewheel principle is very similar to the IBM Selectric design introduced almost 70 years later in 1961. Like the Selectric, one could easily change the typeface or the font style on a Blickensderfer simply by changing the typewheel. Blickensderfers were also notable for their unique keyboard layout developed by George Blickensderfer after careful analysis of the English language. The home, or lowest row of keys, contained the most commonly used letters. Blickensderfer determined that 85% of words contained these letters, DHIATENSOR. This positioning allowed the typist to keep his hands on the home row as much as possible, minimizing extraneous hand movement and increasing efficiency. The QWERTY keyboard introduced on the Sholes & Glidden typewriter in 1874 was designed for purely mechanical reasons and the chances of the keys striking each other and jamming was more limited with this configuration. Because the Blickensderfer used the typewheel, the "scientific" keyboard layout could be used for maximum typing efficiency.

5-үлгі

Бірінші кеңінен танымал болған модель – 1893 жылы Чикагода өткен Әлемдік Колумбия көрмесінде таныстырылған Blickensderfer 5. Model 5 өндірісі 1895-1896 жылдары ғана қарқынды дамыды. 5 – портативті, толық пернетақтасы бар алғашқы теру машинасы, ол стандартты түрде DHIATENSOR пернетақтасымен немесе сұраныс бойынша QWERTY пернетақтасымен бірге келді. Blickensderfer 5-тің алғашқы үлгілері Францияда Dactyle деп сатылды. Blickensderfer 5 – барлық Blickensderfer модельдерінің ең қарапайымы, және басқа Blickensderfer машиналарынан гөрі одан көп шығарылды. Шамамен 74 000 немесе 200 000 Blickensderfer теру машинасының 37% - No. 5 болды, олардың өндірісі 1913 жылға дейін жалғасты, содан кейін басқа модельдерге сұраныс артты.

6-нысан және қауырсын салмағы

1910 жылы Джордж Бликкенсдерфер алюминийден құйылған, ал құйма темірді пайдаланған Бликкенсдерфер 5 машинасына қарағанда жеңіл нұсқасы болған Бликкенсдерфер 6 машинасымен таныстырды. Алюминий нұсқасы Blickensderfer Featherweight деген атпен де белгілі болды, ол артқа оралу механизмімен жабдықталған, жетілдірілген Model 6 машинасы еді, сондай-ақ сия қолдау құрылғысы тартымды қисық бүктелетін дизайнға өзгертілді. Бұл машиналардың салмағы бар болғаны 5 фунтты құрады және олар "Бес фунттық хатшы" деп кеңінен танымал болды.

7-үлгі

Model 7 алғаш рет 1897 жылы ұсынылып, No. 5 негізгі моделінің сәнді нұсқасы болды және нарықтың кеңірек тобына ұнау үшін жасалды. Ең үлкен және көзге түріскен айырмашылық – машинаға берік және ерекше көрініс берген айналмалы бос орын таяқшасы болды. Бликенсдерфер қағаз шкаласын жақсартты, палтеннің екі жағына қара композиттік жылжымалы тұтқаларды орнатты, реттелетін шекара тоқтатуларын және машина басу жолының соңына жақындағанда, сыңғыршаға тіркелген қоңыраумен хабар беретін механизм қосты. Blickensderfer 7 сондай-ақ, тартымды иілген ағаштан жасалған ламинатталған жабынмен жабдықталған емен тұғырға орнатылды. 1897 жылдан 1916 жылға дейін шамамен 63 000 Blickensderfer No. 7 машинасы өндірілді.

Blickensderfer Electric электрлік

Blickensderfer Electric революциялық машина болды және 1900 жылдың тамызында патенттелгеннен кейін (патент № 656,085) алғаш рет 1901 жылы Буффалодағы Pan American көрмесінде таныстырылды. Онда қолмен басқарылатын модельдердің барлық таныс ерекшеліктері, сонымен қатар QWERTY немесе DHIATENSOR пернетақтасы және кейінгі электрлі теру машиналарынң барлық артықшылықтары болды, оның ішінде жеңіл пернеге тию, тегіс теру, автоматты жылжу және жол аралығы. Машинаның арт жағына Emerson электр моторы орнатылған, ал оны Yale кілтін бұра жолымен қосуға болатын. Мотор 104 вольт 60 Гц айнымалы токпен жұмыс істеді, бұл сол кезде кеңінен қабылданған стандарт емес еді. (Токтар соғысы туралы қараңыз) Blickensderfer Electric 1901 жылдан 1919 жылға дейін өндірілген деп есептеледі. Технологиялық және инженерлік табысқа жеткенімен, ол коммерциялық сәтсіздікке ұшырады, себебі сол кезде көптеген үйлер мен кәсіпорындар электр қуатына қосылмаған еді. Электр энергиясы негізінен жарықтандыру үшін қолданылды, сондықтан күндіз оны кеңінен қолдану мүмкін болмады. Blickensderfer Electric Франция мен Ұлыбританияда жарнамаланды және сатылды, бірақ қанша машина сатылғаны белгісіз. Бүгінгі күні өте аз машиналар сақталған, олар тура маңдайлы және QWERTY пернетақтасымен немесе қисық маңдайлы және DHIATENSOR пернетақтасымен кездеседі.

8-үлгі

1908 жылы шыққан Blickensderfer 8 моделі – табулятор жүйесімен жабдықталған алғашқы Blickensderfer машинасы болды (таб-топты қараңыз), әйтсе де, табуляторлар бұрыннан қолданылып келген еді. Бұл модель үлкен сәттілікке ие болды және 1908 жылы басқа ешқандай модельден артық сатылды. Бұл машина 7 модельімен салыстырғанда екі бөліктен құралған баспа әріпі және кең таралған артқа қайтару механизмімен көзге түріп, ірі және мықтырақ болды. Табуляторды пайдалану оңай болды, себебі машинаның үстіне орнатылған үлкен, никельмен қапталған тұтқалар болды. 1910 жылы өндіріс ең жоғары деңгейге жетіп, 1917 жылы тоқтағанға дейін азайды. Барлығы шамамен 20 000 Blickensderfer 8 машинасы жасалды, бұл сатылған Blickensderfer модельдерінің шамамен 10% құрайды.

9-нысан

Model 9 1910 жылдың ортасында пайда болған деп саналады, ол Model 8 үлгісіне сыртқы түрімен ұқсас болды, бірақ никель қапталған табулятор пернелері болмады. Сонымен қатар, ол Blickensderfer Featherweight сияқты бүктелетін сия ролігін ұстау тірегімен жабдықталған. Барлығы шамамен 10 000 машина өндіріліп, 1919 жылы тоқтатылды.

Инновациялар мен технологиялар

1891 жылғы 4 тамызда бірнеше прототиптерден кейін Бликкенсдерфер «Бликкенсдерфердің теру машинасы» деген патентті алды. Оның басты бөлігі – цилиндр пішіндес алмалы-қаймалы шрифт элементін пайдалану болды, ол 1890 жылғы 15 шілдеде патенттелген. 1883 жылы Crandall 1 теру машинасында Бликкенсдерфердің шрифт дөңгелегінің алғашқы нұсқасы пайда болды, бірақ Бликкенсдерфердің шеберлігі – оның машинасының қарапайымдылығы мен кішілігімен үйлесімде шрифт дөңгелегін қолдануда еді. Бұл өнертабыс нарықтағы басқа ешбір өнімге ұқсамайтын, теру машиналарын жасаудың керемет жетістігі саналды. Пернеге бассаңыз, дөңгелек қағазға тигенде, шрифт боялып, тиісті жағдайға бұрылады. Cap немесе Fig пернелерін ұстап тұру арқылы шрифт дөңгелегін осі бойынша жылдырып, бас әріптер үшін ортаңғы қатарды немесе арнайы символдар мен сандар үшін төменгі қатарды пайдалануға болады. 1890 жылдардағы өнеркәсіптік өндіріс толыққанды автоматтандырылмаған, құрастыру толығымен қолмен жасалған. Бұл дизайнды оңай өзгертуге және өндіріс процесін жақсартуға мүмкіндік берді. Бликкенсдерфер машиналарын жетілдіруді жалғастырды және 1897 жылғы 1 маусымға дейін Бликкенсдерфер 5 үшін бірнеше жаңа патенттер тіркелді, ал машина өндіріс өмірінің қалған бөлігінде сол күйінде қалды. Бликкенсдерфер өмірінің соңына дейін жаңа машиналарын ойлап табуын жалғастырды, соның ішінде Blickensderfer Electric және түрлі стандартты машиналар, ал оның соңғы маңызды жаңа үлгісі Blickensderfer 9 болды. Шрифт дөңгелегі, IBM Selectric теру машинасының кейінгі шрифт доптары сияқты, барлық Бликкенсдерфер машиналарының басты бөлігі болды. Оны оңай алып тастауға болады, бұл пайдаланушыларға көптеген әртүрлі шрифттерді таңдауға мүмкіндік берді. Компанияның өндіріс тарихында кейінірек, негізгі машиналардың пернетақталарын Бликкенсдерфер зауытында алынып тасталатын перне қақпақтарын ауыстыру және тиісті тілдің шрифт дөңгелегін қосу арқылы басқа тілдерге оңай бейімдеуге болады.

Ғылыми пернетақта

Blickensderfer жазу машинасының бір ерекшелігі ғылыми немесе DHIATENSOR пернетақтасы болды. DHIATENSOR орналасуы төменде көрсетілген (тек әріптік-сандық таңбалармен): Blickensderfer ағылшын тілін талдап, өзінің зерттеулеріне негізделген бірегей және тиімді пернетақтаны ұсынды. Ол ең көп қолданылатын он әріптің A, D, E, H, I, N, O, R, S және T екенін анықтады және олар жазба мәтіннің шамамен 70% -ында және барлық сөздердің шамамен 85% -ында қолданылады. Ортаңғы қатарда 24% жиілікпен кездесетін әріптер, ал жоғарғы қатарда шамамен 6% жиілікпен кездесетін әріптер болды. Бликенсдерфер ғылыми пернетақтаны оның тиімді жүйесі 1874 жылы Шоулс пен Глиден жасаған, бірақ кеңінен таралған QWERTY немесе әмбебап пернетақтаны алмастырады деген үмітпен ұсынды. Алайда, Бликенсдерфердің басқа жазу машиналарын өндірушілері ғылыми пернетақтаны қабылдамады, сондықтан Бликенсдерфер өзінің барлық машиналарында әмбебап пернетақтаны опция ретінде ұсынуға мәжбүр болды. Компанияның қызметінің соңына қарай, көптеген машиналар әмбебап пернетақтамен сатылды. Испан, француз, неміс және поляк тілдері үшін макетке өзгерістер енгізілді. Салыстыру үшін, кейінгі Dvorak пернетақтасының орналасуында үй қатарында DHIATENSOR ретімен дауыссыз дыбыстар орналасқан: Dvorak көрші қатарда, және арасында орналасқан. Сол жақта басқа ретпен сол дауыстылар, сонымен қатар бар. Үйде қолдануға арналмағанмен, кілттері «ғылыми» ретпен орналасқан тағы бір машина – Linotype машинасы болды, онда кіші және үлкен әріптердің алғашқы екі бағаны ETAOIN SHRDLU ретімен орналастырылған.