Кіріспе

Эльдорадо кені – Канаданың Солтүстік-Батыс территорияларындағы Порт-Радиумда орналасқан тоқтап тұрған кен орны. 12 гектар аумақты алып жатқан бұл нысан Ұлы Аю көлінің жағасындағы Эхо шығанағының жанында орналасқан. Кен орны әуемен Йеллоунайф қаласынан солтүстікке қарай 270 миль, ал Эдмонтон қаласынан шамамен 850 миль қашықтықта, Арктика шеңберінде жатыр.

Эльдорадо 1932 жылы радий кені ретінде басталып, питчблендтен радий өндірген. Радий кендері сол кезде өте құнды болды, себебі ракқа емдеуде қолданылатын радий тұздарының бағасы, сол кезде Бельгияда монополия болғандықтан, граммына 70 000 АҚШ долларына тең еді. Бірінші концентрация зауыты 1933-1934 жылдары Канаданың Allis Chalmers компаниясымен салынды, ал Порт-Хоуп (Онтарио) қаласында радийді қайта өңдеу зауыты құрылды. Концентраттар мен талқандалған материалдар баржа және ұшақ арқылы Альберта штатындағы Форт-Макмюррейге, содан кейін пойызбен Порт-Хоупқа жеткізілді. 1940 жылы радийдің еуропалық нарығының кеңеюіне байланысты кен жабылды. 1939 жылы, Екінші дүниежүзілік соғыстың басында, Эльдорадодан алынған кен алғашқы тізбекті реакция эксперименттерінде қолданылды. Ғалымдар бұл кендерде уран оксидінің көп мөлшері бар екенін және оның ядролық энергияның көзі ретінде пайдалы екенін анықтағаннан кейін, Гилберт Лабиннің компаниясы 1942 жылдың басында АҚШ әскерилерімен келісімшарт жасасты. 1943-1944 жылдары Порт-Радиумдағы Эльдорадо кені жасырын түрде мемлекеттендіріліп, Канада үкіметіне берілді және «Эльдорадо тау-кен және өңдеу» компаниясы болып қайта аталды. Кен орнынан алынған уран кені 1945 жылы атом бомбасын жасауға пайдаланылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін де уран өндірісі жалғасты. Кен орнын пайдалану өте қымбатқа түсті және кеннің сапасы төмендеді, сондықтан оқшауланған кен орнын тиімді ету үшін жаңа технологиялар енгізілді. Жаңа жабдықтар орнатылғанда, уранды қайта өңдеу үшін шығанақтан шлам алынып тасталды. Жер астындағы жұмыстар тереңдетілді және мемлекеттік корпорация Канаданың басқа аймақтарында уран кен орындарын іздеді. Бірақ 1960 жылы бастапқы Эльдорадо кені тозығып, жабылды. 1975 жылы Echo Bay Mines Limited компаниясы Эльдорадо кенішіндегі ескі күміс және мыс минералдарын қайта алу үшін суды сорды. 1982 жылы барлық жұмыстар тоқтатылды және Эльдорадо кеніші мен Порт-Радиум елді мекені өртеліп, қиратылды. 1984 жылы нысан сол кездегі жергілікті стандарттарға сәйкес пайдаланудан шығарылды.