Кіріспе
Лоуренс Стоун (4 желтоқсан 1919 – 16 маусым 1999) – ағылшын тарихшысы, ерте заманауи Ұлыбритания тарихын зерттеген. Карьерасын ағылшын ортағасырлық өнерінің тарихшысы ретінде бастаған. Ол ағылшыл азамат соғысы, сондай-ақ неке, отбасы және аристократия тарихы бойынша жұмыстарымен белгілі.
Lawrence Stone (4 December 1919 – 16 June 1999) was an English historian of early modern Britain, after a start to his career as an art historian of English medieval art. He is noted for his work on the English Civil War and the history of marriage, families and the aristocracy.
Өмірбаян
Стоун 1919 жылдың 4 желтоқсанында Англияның Суррей графтығындағы Эпсом қаласында дүниеге келген. Бітіргеннен кейін Оксфорд университетінде қалды. 1946-1947 жылдары Брайс зерттеуші шәкірт болды. Содан кейін 1947-1950 жылдары Оксфорд университетінің колледжінде лектор болып жұмыс істеді. 1950 жылы Уадхам колледжінің мүшесі болып сайланды. Осылайша, ол тарих пәнінен колледж тәлімгері болды және орта ғасырлық тарихтан Тюдор тарихына мамандануға көшті. 1963 жылы Стоун Оксфордты қысып, Принстон университетіне Додж профессоры болып келді. Стоун 1999 жылдың 16 маусымында Нью-Джерси штатының Принстон қаласында 79 жасында қайтыс болды. Ол Паркинсон ауруымен күресіп жүрген.
Отбасылық тарихы
Стоун отбасылардың саяси маңыздылығын зерттеуден олардың ішкі құрылымын зерттеуге көшті, бұл жаңа әлеуметтік тарих саласын ашуға көмектесті. "Англиядағы отбасы, сексуалдық қатынастар мен неке, 1500-1800" (1977) еңбегінде Стоун отбасылық өмірді зерттеу үшін сандық әдістерді пайдаланды. Кітап жақсы қабылданып, жоғары бағаланды. "Таймс" әдеби қосымшасында жазған Кит Томас оны "қазірге дейін 3000 беттен астам кітап жазған тарихшының ең амбициозды кітабы" деп сипаттады. Лоуренс Стоун – қазіргі тарихи аренадағы ең жанданды, шабыттандыратын тұлғалардың бірі, оның жаңа жұмысы оның әдеттегі қасиеттерін көрсетеді: мол оқу, синтездік ойлаудың керемет қабілеті және көрнекті, үнемі қызығушылық тудыратын проза жазу шеберлігі. Ол зерттеушілерге келесі бір буынға дейін толық зерттеуді қажет ететін ландшафттың қажетті картасын ұсынды. Шындығында, "Отбасы, сексуалдық қатынастар мен неке" кітабы жаңалықтар дәуіріндегі алғашқы карталардың бірін еске салады. "Нью-Йорк кітаптар шолуында" жазған Дж. Х. Пламб: "Профессор Стоун зор мәселелерді көтеріп, оларды жанжалды түрде шешеді және өз шешімдерін көптеген мысалдармен негіздейді", – деді. Джозеф Кетт "Нью-Йорк Таймс кітап шолуында" былай деді: "Тақырыбы кең, зерттеулері жан-жақты, кейіпкерлердің саны санауға келмейді, нәтижесінде әлеуметтік тарихтың нағыз "Соғыс және бейбітшілік" туды. Бұл шынымен де үлкен ғылыми еңбек". Оның кейбір ұсыныстары тарихшылар тарапынан нақтыланды. Мысалы, Стоунның "эмоционалды жеке тұлға" некеде 18 ғасырға дейін кең таралмағанын айтуына ортағасырлық тарихшылар қарсылық білдірді, олар 1700 жылға дейін махаббатқа негізделген некелердің куәгерлерін көрсетті. Алайда, Стоунның некеде махаббаттың 18 ғасырға дейін болмағанын айтқандығы туралы ешқандай дәлел жоқ, және оның кітабында мұндай мәлімдеме жасалмайды. Стоун – жаңа әлеуметтік тарихтың жақтаушысы болды, яғни тарихты зерттеу үшін әлеуметтік ғылымдардың әдістерін қолдану және зерттеу нысанын кеңейтіп, үлкен халықтарды қамту. Стоун сандық әдістерді қолданып деректерді жинақтаудың әртүрлі кезеңдер туралы пайдалы қорытындыларға әкелуі мүмкін екенін дәлелдеді. Алайда, Стоун Карл Маркс немесе Арнольд Тойнби сияқты тарихтың "заңдарын" құруды жақтаған жоқ. Стоунның пікірінше, ең көп нәрсе – белгілі бір ғасыр туралы қорытынды жасау ғана мүмкін. Стоун Анналь мектебінің үлгісімен ерте заманауи кезеңдегі адамдардың менталитетін зерттеуге қызығушылық танытты, бірақ Фернан Бродельдің географиялық теорияларын тым қарапайым деп санады. Сол сияқты, Стоун тарихты антропологиямен біріктіруді және Клиффорд Герцтің стилінде "терең сипаттама" ұсынуды ұнатты.
Тарихи оқиғалар
Стоунның пікірінше, повесть – тарихшылар дәстүрлі түрде қолданатын басты риторикалық құрал. 1979 жылы, бұрынғы буынның әлеуметтік тарихы әлеуметтік ғылымдардың талдау моделін қажет еткен кезде, Стоун тарих жазуда повестьке қызығушылықтың қайта оянғанын байқады. Стоун повестьті былай анықтады: ол хронологиялық ретпен ұйымдастырылған; ол біртұтас әңгімеге бағытталған; ол талдауға емес, сипаттауға баса назар береді; ол абстрактілі жағдайлар емес, адамдар туралы; және ол жиынтық және статистикалық емес, нақты және жеке мәселелерді қарастырады. Ол былай деді: «Көбінесе "жаңа тарихшылар" өткенде адамдардың ой-санасында не болғанын, өткенде өмір сүру қандай болғанын білуге тырысады, бұл сұрақтар сөзсіз повесть қолдануға әкеледі». Стоунның әдістемесі шамалы дау тудырды. Стоунның британдық саяси элита жаңа мүшелерге салыстырмалы түрде «жабық» болды деген пікірі кеңінен қабылданды және Саймон Шаманың «Азаматтар: Француз революциясының шежіресі» сияқты еңбектерінде танымал болды. Бұл жақында Эллис Уассонның «Билікке туылған: британдық саяси элиталар» (2000) кітабымен сынға алынды, онда билеуші топтың ерте заманауи кезеңде жаңа мүшелерге ашық болғаны айтылады. Шындығында, Стоун ешқашан осыған қарсы дәлелдеме бермеген, ал айырмашылық тек дәрежеде болып көрінеді.