Екінші дүниежүзілік соғыстағы 8-ші танк дивизиясы

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Германия армиясының 8-панцер дивизиясы Вермахт армиясының құрамында болды. Дивизия 1939 жылғы қазан айында 3-жеңіл дивизияны қайта ұйымдастыру арқылы құрылды. Ол батысқа ауыстырылып, 1940 жылғы мамырда Франция шайқасына және 1941 жылғы сәуірде Балқандарға жасалған неміс шабуылына қатысты. Ұзақ өтпей, дивизия Солтүстік армиялар тобының басшылығымен "Барбаросса" операциясы аясында Ленинградқа қарай жылжыды және соғыстың соңына дейін шығыс майданында қалды. Қорғаныс позицияларында болған кезеңде, 1942 жылы Холмды азат етуге, 1943 жылы Орел үшін шайқасқа және Орталық армиялар тобының шегінуіне қатысты, содан кейін Оңтүстік армиялар тобына ауыстырылды. Дивизия Украина арқылы, Венгрияға және соңында Силезияға кері шегінді, 1945 жылғы мамырда капитуляциялады. Дивизияның штаб-пәтері Германияның III әскери округіндегі Коттбус қаласында орналасқан болатын.

Тарих

Ол Франция шайқасына арналған XLI Мотокорпустың құрамына енді. Меза өткелдеріндегі шайқастарда француз күштері бастапқыда неміс шабуылын тойтарып, кері қайтарды. Бірақ, ақырында француздар неміс танктерінің күшті шабуылына қарсы шегінуге мәжбүр болды. Дивизия 1940 жылғы мамыр айында 1-ші және 7-ші армияларды жоюға қатысты және 1940 жылғы маусымда Францияның жаулануына дейін Францияда қалды. Дивизия командирі жылдам қарқынды сақтауды талап етті, ал шайқас топтары арасындағы ең аз қарсылықты іздеу үшін дивизия 4-ші күні таңертең Двина өзеніне жетті. Оның жауынгерлік инженерлері Бранденбургерлер ротасының көмегімен айла-шарғы жасап, теміржол және автомобиль көпірін зақымсыз басып алуға қол жеткізді. Көп ұзамай 8-ші танк дивизиясының танктері мен жаяу әскерлері өзеннен өтті, бірақ қамтамасыз ету үшін күтіп, 4-ші танк тобының басқа танк корпустарымен кездесуге мәжбүр болды. Келесі күндері көпір басын кеңейтумен және советтік 21-механикаландырылған корпусының қарсы шабуылдарынан қорғанумен өтті. Совет әскерлері толық күйзеліске ұшырап, шығысқа қарай жылдам ілгері жылжуды жалғастырды. 7 қазанда Солтүстік армия тобының аймағында қар жауа бастады, ал 15 қазанда қар бутқа дейін терең болды. Генерал Леб Волхов өзенінен Тихвинге қарай шабуылды жалғастыру үшін қайта топтасты. Жаяу әскерлер көпір басын құрды, ал олардан 8-ші танк және XXXIX-тың басқа жылжымалы бөлімшелері 19 қазанда шабуыл жасады. Бірақ, ілгерілеу өте баяу болды, лайлы жолдар тек гусеницалық көліктерге ғана мүмкіндік берді, ал армия әскерлердің артында жабдықтау жеткізуде қиындықтарға тап болды. Корпус ақыры 11 қарашада Тихвинге жетіп, басып алды, 100 шақырымдық фланганы 8-ші танк дивизиясы нашар қамтыды. Мұзды ауа райы жолдарды сәл жақсартты, бұл жабдықтау тасымалына көмектесті, бірақ әлі де қысқы киімдері жоқ әскерлер жағдайдан қатты зардап шекті. Ақырында, дивизияның барлық бөлімдері дерлік Холмға көмектесу әрекетіне бірікті, ал оның сәттілігінен кейін, Холмның оңтүстігінде, армия тобының шекарасына қарай созылатын батпақты жерлерде кең, бірақ нашар қорғалған секторды қорғады. Бұл жерде дивизия 1942 жылдың көп бөлігінде, 1942 жылдың қысында Орталық армия тобына ауыстырылғанға дейін қалды. 1941 жылғы қысқы шайқастардан кейін 3-ші және 4-ші советтік шок армияларының Солтүстік және Орталық армиялар тобы арасындағы шабуылдары майданды соншалықты созды, немістер бір сызықты басып ала алмады, бірақ оқшауланған бекіністерге жүгінді. Бұл қорғаныс позициясы, қажет болғанымен, оларды жаудың енуіне осал қалдырды, ал 1942 жылы совет әскерлері олардың әлсіздігін пайдаланып, Великие Луки қаласындағы маңызды күштерді қоршады. Гитлер әскерлердің қашып шығу әрекетіне тыйым салып, қаланы бекініс деп жариялады. Қысқы шайқастардан бері аймақты қорғаған генерал Шевальери, Вермахттың өткен қыста Демянск және Холмда екі рет жасаған нәрсені іске асыруға бел буды, яғни қоршалған әскерлерді әуеден жабдықтау және сәтті көмек операциясын жүргізу. 8-ші танк дивизиясы көмекке бағытталған негізгі күшке айналды және 1 желтоқсанға дейін өз орнында болды. Бастапқы шабуылдан кейін дивизия қатты қарсылық көрсеткен совет әскерлеріне қарсы тоқтап қалды. Көмекші күштердің ілгерілеуі жалғасты, бірақ ілгерілеу баяу және қымбат болды, ал 1942 жылдың 13 желтоқсанына қарай 8-ші танк дивизиясы 1473 адамнан, оның ішінде 82 офицерден зардап шекті. Екі күннен кейін дивизияның шабуылы тоқтады. Көмек көрсетудің негізгі салмағы қазір оңтүстікке қарай W тобымен болды, бірақ оның шабуылдаушы бөлімшелері де қатты зардап шекті және бөлімдердің күші күрт төмендеді. Шабуыл қоршалған әскерлердің мүддесі үшін жалғастырылды, бірақ генерал Курт фон дер Шевальериге қосымша күшсіз оның сәтті бола алмайтыны анық болды. 1943 жылдың қаңтар айының басында Орталық армия тобы қалаға жаңа шабуыл жасау үшін екі қосымша дивизия мен тағы бір танк батальонын тағайындады. 8-ші танк дивизиясы жаңа шабуылға қатысты, бірақ көмекші күштер қоршауға 4 км-ге жетсе де, олар кішкентай топтарға ғана қашып шығуға көмектесе алды. Мыңдаған жарақаттанған және қалып қойғандар совет әскерлері гарнизонды жойғанда тұтқынға алынды. 8-ші танк дивизиясы Украина астанасының солтүстігінде қорғаныс позициясын алды, бірақ совет әскерлерінің бұзылуына жол бермеді және Манштейн, қазір Оңтүстік армия тобының қолбасшысы, Житомирде қарсы соққы жасап, майданды уақытша тұрақтатты. Бірақ, тыныштық ұзаққа соқпады және совет әскерлерінің жаңа шабуылдары 4-ші танк армиясын және онымен бірге 8-ші танк дивизиясын Польша шекарасына қарай кері итерді. 10 қараша 1943 жылы, бұрыннан-ақ әлсіреген дивизия Житомирде қосымша зардап шекті, уақытша операциялық танктарын жоқ қылды. 20 қарашада 8-ші танк дивизиясы 66 танкқа ие болды, олардың тек 7-сі ғана операциялық болды. 12 шілде 1944 жылы советтік 1-ші Украина майданы Львов бағытында (Львов–Сандомир шабуылы) зор шабуылға шықты. Майданның 800 000-нан астам адамы, 13 000 зеңбірек және миномет, 200 танк болды, екі негізгі топпен шабуыл жасады, екеуі де операцияның 6-шы күніне дейін XIII армия корпусының басқаруындағы бірнеше бөлімдерді қоршап алды, оның ішінде 8-ші танк дивизиясының бөлімдері де бар. 8-ші танк дивизиясы Броди маңында резервте қайта құрылып жатты және дереу бұзылу аймағына жіберілді, бірақ совет әскерлерінің ілгерілеуін тоқтатуға сәттілік болмады. 20-шы күні дивизия көмекке бағытталған шабуыл жасады, бірақ кері шегінуге мәжбүр болды. Қоршалған күштер айналасындағы сақинаны бұзып шықты, бірақ шабуылдаған совет армиясының құрамынан өтіп, санының аз бөлігі ғана, ешқандай көлік құралдары мен ауыр қарусыз шықты. Дивизия совет әскерлерінің ілгерілеуіне қарсы тұруды жалғастырды, Будапешт маңындағы қысқы шайқастарда Венгрияда шайқасты және содан кейін Сілезияға ауыстырылды, онда совет әскерлеріне Прага маңында толығымен жеңіліп берді.

It was made a part of XLI Motorized Corps for the Battle of France. In the battles of the Meuse Crossings, French forces were initially able to repel German attacks. Eventually, however, the French were forced to retreat in the face of an overwhelming assault by German tanks. The division was involved in the destruction of the 1st and the 7th Armies in May 1940, and remained on the line in France until the country's conquest in June 1940. Driven by the division commander to maintain a rapid pace, and switching focus between its battle groups to find the path of least resistance, the division reached the Dvina river, on the morning of the 4th day. Its combat engineers, with the assistance of a company of Brandenburgers, mounted a ruse and managed to capture both the rail and road bridge intact. Soon the 8th Panzer Division had tanks and infantry across the River, but was forced to halt and wait for resupply and the other Panzer corps of Panzer Group 4 to catch up. The following days were spent gradually expanding its bridgehead whilst fending off Soviet counterattacks from the Soviet 21 Mechanised Corps. Resumed a rapid advance to the east against a Soviet forces now in complete disarray. On 7 October it began to snow in the Army Group North area, and by 15 October the snow was ankle deep. General Leeb completed his regrouping for the continued attack across the Volkhov river towards Tikhvin. The infantry formed bridgeheads from which 8th Panzer and the other mobile units of XXXIX attacked on 19 October. However progress was agonisingly slow, the muddy roads almost impassable to any but tracked vehicles, and the Army was having difficulties bringing in supplies behind the troops. The Corps finally reached and captured Tikhvin on 11 November, leaving a 100 kilometre flank weakly covered by the 8th Panzer. The freezing weather meant that the roads improved slightly, which helped the transport of supplies, but not the troops who, still lacking winter clothing, suffered greatly from the conditions. Eventually nearly the entire division was united in the Kholm relief attempt, and after its successful relief, defended a very loose, but wide sector just to the south of Kholm, in the bogs and marches stretching down towards the Army group boundary. Here the division remained for most of 1942 until it was transferred to Army Group Centre, in the winter of 1942. After the winter fighting of 1941, the incursions by the 3rd and 4th Soviet Shock armies between Army Groups North and Centre, had stretched the front to such an extent that the Germans could not occupy a single line, but resorted to isolated strong points instead. This defence stance, although necessary left them vulnerable to penetration, and in xx 1942 the Soviet exploited their weakness and encircled substantial forces in the city of Velikiye Luki. Hitler forbade a break out attempt by the troops and declared the city a fortress General Chevallerie, who had defended the area since the winter battles, determined to accomplish what the Wehrmacht had pulled off twice the previous winter, at Demyansk and Kholm, which was to have the encircled troops supplied by air and mount a successful relief operation. The 8th Panzer Division would become a main component of the relief attempt, and was in place by 1 December. After an initial surge the division attack bogged down against fierce Soviet resistance. The relief forces continued to inch forward but progress was slow and costly, and by 13 December 1942 the 8th Panzer Division has suffered 1473 casualties including 82 officers. Two days later the divisions' drive was virtually stopped. The main weight of the relief was now with group W to the south, but its attacking units had similarly suffered highly and unit strengths were plummeting. The attack was kept going for the sake of the encircled troops but it was obvious to General Kurt von der Chevallerie that without additional forces it would not succeed. At the start of January 1943, Army Group Centre assigned two additional divisions plus another panzer battalion for a renewed push towards the city. The 8th Panzer participated in the renewed offensive, but although the relief forces got to with in 4 km of the encirclement, they were only able to assist small groups to break out. thousands of wounded and stragglers were taken prisoner as the Soviet forces squeezed the garrison out of existence. The 8th Panzer Division took up defensive positions north of the Ukrainian capital, but failed to prevent the Soviet armies break through, and was pushed back until Manstein, now commander of Army Group South orchestrated a counter stroke at Zhitomir temporarily stabilising the front. However the reprieve did not last and renewed Soviet thrusts forced the 4th Panzer Army and the 8th Panzer Division with it, back towards the Polish frontier. On 10 November 1943, the division, already heavily depleted, suffered additional casualties at Zhytomyr, temporarily leaving it with zero operational tanks. On 20 November, 8th Panzer Division possessed 66 tanks, of which only 7 were operational. On 12 July 1944 the Soviet 1st Ukrainian Front launched a massive offensive in the direction of Lvov (the Lvov–Sandomierz Offensive). The front had over 800,000 men, 13,000 guns and mortars and 200 tanks, attacking with 2 main groupings, both rapidly broke through the German defenses and by the 6th day of the operation had trapped several units in a pocket under XIII Army Corps command, including elements of 8th Panzer Division. The 8th Panzer Division had been in reserve rebuilding near Brody, and was immediately committed to the breakthrough area but failed to stop the Soviet advance. On 20 the division mounted a failed relief attempt but was compelled to retreat. The trapped forces managed to break the ring around them but had to filter their way through the attacking Red Army formation and only a part of their numbers and without any vehicles or heavy weapons. The division continued to resist the Soviet advances fighting in Hungary in the winter battles around Budapest and then transferred to Silesia, where it battled on until finally surrendering to Soviet forces near Prague.