Математикалық бағдарламалар: сандық, символдық және геометриялық деректерді талдау, есептеуге арналған. Даму тарихы, қолданысы, болашағы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Математикалық бағдарламалық қамтамасыз ету – сандық, символдық немесе геометриялық деректерді модельдеуге, талдауға немесе есептеуге арналған бағдарламалық қамтамасыз ету.
Mathematical software is software used to model, analyze or calculate numeric, symbolic or geometric data.
Математикалық бағдарламалық жасақтаманың дамуы
Сандық талдау және символдық есептеулер бұл саладағы ең маңызды орынды иеленді, бірақ олардың басқа түрлері де қазір дамып келеді. Электрондық компьютер ойлап табылмас бұрын пайда болған алгоритмдер сияқты пайдалы математикалық білім математикалық бағдарламалық құралдарды жасауға көмектесті. Екінші жағынан, есептеу қуатының артуы (мысалы, Мур заңында көрініп тұрғанындай), математикалық ғылымның немесе қолданбалы математиканың дамуын қажет ететін жаңа тәсілдерге (мысалы, сандық талдау мен статистиканы біріктіретін деректерді сіңіру сияқты жаңа техникалар) әкелді. TeX немесе MathML сияқты математикалық ақпаратты ұсынудың жаңа тәсілдері формулаларды өңдеу тілінен нағыз математиканы өңдеу тіліне эволюция жасауды талап етеді (математикалық теорияның дұрыс еместігіне қарамастан). Ал жалпы мақсаттағы математикалық бағдарламалық құралдардың, сондай-ақ арнайы мақсаттағы, яғни белгілі бір салаға арналған бағдарламалық құралдардың таралуы платформалардың стандартизациялануымен және ортаның өзгеруімен үйлесімде болады. Осылайша, математикалық бағдарламалық құралдардың әртүрлілігі сақталады.
Numerical analysis and symbolic computation had been in most important place of the subject, but other kind of them is also growing now. A useful mathematical knowledge of such as algorism which exist before the invention of electronic computer, helped to mathematical software developing. On the other hand, by the growth of computing power (such as seeing on Moore's law), the new treatment (for example, a new kind of technique such as data assimilation which combined numerical analysis and statistics) needing conversely the progress of the mathematical science or applied mathematics. The progress of mathematical information presentation such as TeX or MathML will demand to evolution form formula manipulation language to true mathematics manipulation language (notwithstanding the problem that whether mathematical theory is inconsistent or not). And popularization of general purpose mathematical software, special purpose mathematical software so called one purpose software which used special subject will alive with adapting for environment progress at normalization of platform. So the diversity of mathematical software will be kept.
Бағдарламалық есептеу машинасы
Бағдарламалық калькулятор пайдаланушыға қосу, көбейту, дәрежелеу және тригонометрия сияқты қарапайым математикалық амалдарды орындауға мүмкіндік береді. Деректерді енгізу көбінесе қолмен жасалады, ал нәтиже мәтіндік түрде көрсетіледі.
A software calculator allows the user to perform simple mathematical operations, like addition, multiplication, exponentiation and trigonometry. Data input is typically manual, and the output is a text label.
Компьютерлік алгебра жүйелері
Көптеген математикалық пакеттер символдық математиканы қолданатын компьютерлік алгебра жүйелері болып табылады. Олар классикалық алгебра теңдеулерін және мәселелерді адам оқи алатын түсінікті жазуда шешу үшін құрастырылған.
Many mathematical suites are computer algebra systems that use symbolic mathematics. They are designed to solve classical algebra equations and problems in human readable notation.
Статистика
Деректерді статистикалық талдау үшін көптеген құралдар қол жетімді. Статистикалық пакеттерді салыстыру туралы да қараңыз.
Many tools are available for statistical analysis of data. See also Comparison of statistical packages.
Сандық талдау
Netlib қоймасында сандық мәселелерді шешуге арналған бағдарламалық модульдердің әртүрлі жиынтықтары бар, көбінесе Fortran және C тілдерінде. IMSL, NMath және NAG кітапханалары көптеген сандық алгоритмдерді іске асыратын коммерциялық өнімдердің мысалдары; ал тегін баламасы – GNU ғылыми кітапханасы. "Сандық рецепттер" кітапханасы алгоритмдерді түсінуге баса назар аударатын өзгеше тәсіл ұсынады. Көптеген компьютерлік алгебра жүйелері (жоғарыда тізілгендей) сандық есептеулер үшін де қолданылуы мүмкін.
The Netlib repository contains various collections of software routines for numerical problems, mostly in Fortran and C. Commercial products implementing many different numerical algorithms include the IMSL, NMath and NAG libraries; a free alternative is the GNU Scientific Library. A different approach is taken by the Numerical Recipes library, where emphasis is placed on clear understanding of algorithms. Many computer algebra systems (listed above) can also be used for numerical computations.
Веб-сайттар
Веб-браузерлерде математикалық бағдарламалық қамтамасыздардың саны көбейіп келеді, ешқандай кодты жүктеу немесе орнату қажеттілігі жоқ.
A growing number of mathematical software is available in web browsers, without the need to download or install any code.