Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Көп түтіклі автоматты атыс қаруы
Multiple barreled automatic firearm
Ротациялық пушка, ротациялық автопушка, ротациялық қару немесе Гатлинг пушкасы – Гатлинг типті айналмалы түтік жиынтығын пайдаланатын, бірдей калибрлі автопушкаларға қарағанда әлдеқайда жоғары ату жылдамдығымен тұрақты және толық от беруге қабілетті ірі калибрлі автоматты атыс қаруы. Оқтау, ату және гильза шығару функциялары жиынтық айналғанда әртүрлі түтіктерде бір мезгілде орындалады, ал айналу түтіктердің салқындауына уақыт береді. Сыртқы немесе өздігінен жүретін ротациялық пушкалар, жоғары жүктеме кезінде істен шығуға бейім келетін поршеньді автопушкаларға қарағанда әуе кемелерінде қолданылады. Дерлік барлық қазіргі заманғы Гатлинг типті қарулардың айналмалы түтіктері электр қозғалтқышы сияқты сыртқы күшпен қоздырылады, бірақ газбен іштен қоздырылатын нұсқалары да жасалған. Циклдік көп түтік конструкциясы ату/қайта оқтау тізбегін синхрондастырады. Әрбір түтік айналымда белгілі бір нүктеге жеткенде бір оқты атып шығарады, содан кейін пайдаланылған гильза басқа нүктеде шығарылады, ал жаңа оқ тағы бір нүктеде салынады. Цикл барысында түтік қоршаған ортаға жылуды таратуға көбірек уақыт алады. Ротациялық пушкалардың көбінесе үлкен өлшемді және салмақты болуына байланысты, олар көбінесе көліктер, ұшақтар немесе кемелер сияқты қару платформаларына орнатылады, онда олар жақын қашықтықтағы қару жүйелерінде жиі қолданылады.
A rotary cannon, rotary autocannon, rotary gun or Gatling cannon, is any large caliber multiple barreled automatic firearm that uses a Gatling type rotating barrel assembly to deliver a sustained saturational direct fire at much greater rates of fire than single barreled autocannons of the same caliber. The loading, firing and ejection functions are performed simultaneously in different barrels as the whole assembly rotates, and the rotation also permits the barrels some time to cool. Rotary cannons, external or self driven are used in aircraft over reciprocating bolt autocannons which are more prone to jamming in high g environments. The rotating barrels on nearly all modern Gatling type guns are powered by an external force such as an electric motor, although internally powered gas operated versions have also been developed. The cyclic multi barrel design synchronizes the firing/reloading sequence. Each barrel fires a single cartridge when it reaches a certain position in the rotation, after which the spent casing is ejected at a different position and then a new round is loaded at another position. During the cycle, the barrel has more time to dissipate some heat away to the surrounding air. Due to the usually cumbersome size and weight of rotary cannon, they are typically mounted on weapons platforms such as vehicles, aircraft, or ships, where they are often used in close in weapon systems.
Тарих
1852 жылы Америкаға көшіп келген ирланд иммигранты Делани бірегей тұтандыру әдісі бар айналмалы барабанды мылтық ұсынды. Гатлинг мылтығы да айналмалы барабандарын пайдаланған тағы бір қару болды. Оны 1861 жылы американдық өнертапқыш доктор Ричард Дж. Гатлинг жасап, 1862 жылы патент алды. Қолмен айналдырылатын және бункерден оқтандырылатын бұл мылтық минутына 200 оқтан атуға қабілетті болды. Гатлинг мылтығы – алғаш рет Америка Азамат соғысы кезінде, содан кейін Еуропа және Ресей армияларында қолданылған далалық қару. Дизайн үздіксіз жетілдіріліп келді; 1876 жылы Гатлинг мылтығының теориялық ату жылдамдығы минутына 1200 оққа жетті, бірақ жағдайда минутына 400 оқ ату оңайырақ болды. 1893 жылы M1893 Гатлинг мылтығы минутына 800-900 оқтан атуға мүмкіндік берді. Гатлинг сондай-ақ, белдік арқылы иінтіректі айналдыратын электр қозғалтқышымен жұмыс істейтін M1893 үлгілерін де жасады. Тестілер электрлі Гатлингтің бірнеше рет ату кезінде минутына 1500 оққа дейін жылдамдықпен атуға қабілетті екенін көрсетті. Ақырында, Гатлингтің ауыр салмағы мен көлемді артиллерия шассисі қиын жерде жаяу әскермен бірге жылжуына кедергі келтірді. Ол ақырында Maxim мылтығы сияқты жеңіл және жылдам пулеметтермен алмастырылды. АҚШ армиясы 45 жыл қызмет еткеннен кейін 1911 жылы Гатлинг мылтығының барлық үлгілерін ескі деп жариялады.
In 1852 a revolving barrel gun with a unique method of ignition was proposed by an Irish immigrant to America by the name of Delany. The Gatling gun was another gun to use rotating barrels. It was designed by the American inventor Dr. Richard J. Gatling in 1861 and patented in 1862. Hand cranked and hopper fed, it could fire at a rate of 200 rounds per minute. The Gatling gun was a field weapon, first used in warfare during the American Civil War and subsequently by European and Russian armies. The design was steadily improved; by 1876 the Gatling gun had a theoretical rate of fire of 1,200 rounds per minute, although 400 rounds per minute was more readily achievable in combat. By 1893, the M1893 Gatling gun could fire 800 to 900 rounds per minute. Gatling also developed examples of the M1893 powered by an electric motor driving the crank with a belt. Tests demonstrated the electric Gatling could fire up to 1,500 rpm in bursts. Ultimately, the Gatling's weight and cumbersome artillery carriage hindered its ability to keep up with infantry forces over difficult ground. It was eventually superseded by lighter and more mobile machine guns such as the Maxim gun. All models of Gatling guns were declared obsolete by the U. S. Army in 1911, after 45 years of service.
Қазіргі заманғы Гатлинг типті қарулардың дамуы
Гатлинг пулеметі жаңа айналмасыз, кері соққысы немесе газбен жұмыс істейтін пулеметтермен алмастырылғаннан кейін, көптеген жылдар бойы бірнеше айналатын стволдарды пайдалану әдісі қолданылмай қалды. Кейбір үлгілер соғыс аралық жылдары жасалды, бірақ олар тек прототиптер ретінде ғана сақталды немесе сирек қолданылды. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Германия Империясы минутына 7200 7.92×57 мм оқты атуға қабілетті 12 стволды Fokker Leimberger Гатлинг пулеметін жасады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ Әуе күштері жылдам қозғалатын жаудың реактивтік ұшақтарына жеткілікті үлкен калибрлі оқтарды тигізу үшін өте жоғары ату жылдамдығы бар жетілдірілген автоматты зеңбірек қажет деп шешті. Үлкен калибрлі зеңбірек оқтары қалаулы болды, себебі олар бұрын қолданылған .30 және .50 калибрлі оқтарға қарағанда көбірек жарылғыш заттарды қамти алатындықтан, ұшақты нысанаға бірнеше оқпен жоюға мүмкіндік беретін еді. Дегенмен, зеңбіректер пулеметтерге қарағанда ату жылдамдығы төмен болды; мүмкін болатын шешім – М39 револьверлік зеңбірек, бірақ ол қызып кету және стволдардың тез тозуы мәселелеріне тап болды. 1946 жылдың маусымында General Electric компаниясы АҚШ әскери қорғаныс келісімшартын алды, ол GE Project Vulcan деп аталатын жоғары ату жылдамдығы бар ұшақ зеңбірегін жасауға арналған еді. Бұрынғы жұмыстарды зерттеу кезінде артиллерия инженерлері 20 ғасырдың басында жасалған эксперименталды электрмен жұмыс істейтін Гатлинг қаруларын еске түсірді. 1946 жылы 1903 жылғы Гатлинг пулеметі мұражайдан алынып, General Electric инженерлері оған электрмотор қосты. Сынақ ату кезінде 40 жыл бұрын жасалған модель минутына 5000 оқ ату жылдамдығына қол жеткізді. 1949 жылы General Electric өзгертілген Гатлинг дизайнының бірінші моделін, енді Вулкан зеңбірегі деп аталатын сынақтан өткізді. Бірінші прототип T45 (A үлгісі) деп аталды. Ол электрмотормен қозғалған алты стволдан минутына шамамен 2500 оқ атып шықты. 1950 жылы GE бағалау үшін он бастапқы A T45 зеңбірегін тапсырды. 1952 жылы қосымша сынақтар үшін C T45 үлгісіндегі 33 зеңбірек .60 калибрлі, 20 мм және 27 мм калибрлі болып жеткізілді. Көптеген сынақтардан кейін, одан әрі дамыту үшін T171 20 мм зеңбірек таңдалды. 1956 жылы T171 20 мм зеңбірек АҚШ Армиясы және АҚШ Әуе күштері тарапынан M61 20 мм Vulcan авиациялық зеңбірегі ретінде қабылданды. Электрлік немесе гидравликалық жетегі бар көп стволды конструкцияның қайта жандануының басты себебі – қарудың үздіксіз жоғары ату жылдамдығына төзімділігі. Мысалы, дәстүрлі бір стволды қарудан минутына 1000 оқ үздіксіз ату әдетте стволдың тез қызуына және қызып кетуге байланысты тоқтауларға әкеледі. Ал бес стволды айналмалы зеңбірек минутына 1000 оқ атып, әрбір стволға минутына 200 оқтан атып, үздіксіз пайдалануға қолайлы жылдамдықпен жұмыс істейді. Көп стволды конструкция жүктеу және оқтарды шығару тізбегінің шектеуін де жояды. Бір стволды конструкцияда бұл міндеттер кезектесіп орындалуы керек, бұл ату жылдамдығын шектейді. Көп стволды конструкция жүктеу мен оқтарды шығаруды әртүрлі стволдарда айналу кезінде бір уақытта жүргізуге мүмкіндік береді. Бұл конструкция кемшікті оқтарға да төзімді, бұл қалыпты пулеметтердің оқтың зарядталмауына, атылмауына немесе қарудан шығарылмауына байланысты бұзылуына әкелуі мүмкін. Көп стволды конструкцияның қуат көзі сыртқы болғандықтан, ол жай ғана кемшікті оқтарды қалыпты, жұмсалған оқтар сияқты шығара алады.
After the Gatling gun was replaced in service by newer non rotating, recoil or gas operated machine guns, the approach of using multiple rotating barrels fell into disuse for many decades. Some examples were developed during the interwar years but only existed as prototypes or were rarely used. During World War I, Imperial Germany worked on the Fokker Leimberger, an externally powered 12 barrel Gatling gun that could fire more than 7,200 7.92×57mm rounds per minute. After World War II, the U. S. Army Air Force determined that an automatic cannon of improved design with an extremely high rate of fire was required to achieve a sufficient number of large caliber hits on fast moving enemy jet aircraft. A larger caliber cannon shell was deemed desirable as it could contain more explosives—compared to .30 and .50 caliber ammunition previously used—and thus able to destroy aircraft with only a few hits on target. However, autocannons suffered from a lower rate of fire than machine guns; a possible solution, the M39 revolver cannon, had problems with overheating and excessive barrel wear. In June 1946, the General Electric Company was awarded a U. S. military defense contract to develop an aircraft gun with a high rate of fire which GE termed Project Vulcan. While researching prior work, ordnance engineers recalled the experimental electrically driven Gatling weapons of the turn of the 20th century. In 1946, a Model 1903 Gatling gun was borrowed from a museum and set up with an electric motor drive by General Electric engineers. During test firing, the 40 year old design briefly managed a rate of fire of 5,000 rounds per minute. In 1949 General Electric began testing the first model of its modified Gatling design, now called the Vulcan Gun. The first prototype was designated the T45 (Model A). It fired ammunition at about 2,500 rounds per minute from six barrels driven by an electric motor. In 1950, GE delivered ten initial model A T45 guns for evaluation. Thirty three model C T45 guns were delivered in 1952 in three calibers: .60 cal., 20mm, and 27mm, for additional testing. After extensive testing, the T171 20mm gun was selected for further development. In 1956, the T171 20mm gun was standardized by the U. S. Army and U. S. Air Force as the M61 20mm Vulcan aircraft gun. One of the main reasons for the resurgence of the electrically or hydraulically powered multiple barrel design is the weapon's tolerance for continuously high rates of fire. For example, 1000 rounds per minute of continuous fire from a conventional single barreled weapon ordinarily results in rapid barrel heating followed by stoppages caused by overheating. In contrast, a five barreled rotary gun firing 1000 rounds per minute fires only 200 rounds per barrel per minute, an acceptable rate of fire for continuous use. A multiple barrel design also overcomes the limiting factor of the loading and extraction sequence. In a single barrel design, these tasks must alternate, limiting the rate of fire. A multiple barrel design allows loading and extraction to occur simultaneously on different barrels as they rotate. The design is also resistant to defective ammunition, which can cause normal machine guns to malfunction when a cartridge fails to load, fire, or eject from the weapon. Since the power source of a multiple barrel design is external, it can simply extract defective rounds as it would a regular, spent cartridge.
M61 Vulcan және басқа да үлгілер
M61 Vulcan 20 мм автокөліктік зеңбірек – General Electric компаниясы жобалаған және қазіргі уақытта General Dynamics компаниясы өндіретін қарулар отбасының ең белгілісі. M61 – минутына 6600 оқ атуға қабілетті 20 мм-лік алты доңғалақты айналмалы зеңбірек. Осыған ұқсас жүйелер 5,56 мм-ден 30 мм-ге дейінгі калибрлерде қол жетімді (прототиптік T249 Vigilante AA платформасы 37 мм патрондық ұясымен жабдықталған). Тағы бір көп доңғалақты конструкция – гидравликалық GAU 8 Avenger 30 мм автокөліктік зеңбірегі, ол A-10 Thunderbolt II (Warthog) шабуылдық ұшағында, ауыр броньдалған жақыннан қолдау ұшағында орналасқан. Бұл танктерді жоюға арналған жеті доңғалақты зеңбірек және қазіргі уақытта АҚШ арсеналындағы ең ірі көп доңғалақты қару, сондай-ақ ұшаққа орнатылған ең ауыр автокөліктік зеңбірек болып табылады, ол екінші дүниежүзілік соғыстың неміс Bordkanone BK 7,5 75 мм ұшақ орнатылысынан шамамен 630 кг (1389 фунт) салмақ қосып асып түседі, оқ-дәрісімен бірге. Грязев-Шипунов ГШ-6-23 және ГШ-6-30 – газбен жұмыс істейтін ресейлік айналмалы зеңбіректер, олардың максималды циклдық жылдамдығы минутына 9000-10000 оққа жетеді.
The M61 Vulcan 20 mm autocannon is the best known of a family of weapons designed by General Electric and currently manufactured by General Dynamics. The M61 is a six barreled 20mm rotary cannon that fires at up to 6,600 rounds per minute. Similar systems are available in calibers ranging from 5.56 mm to 30 mm (the prototype T249 Vigilante AA platform featured a 37 mm chambering). Another multi barrel design is the hydraulically driven GAU 8 Avenger 30 mm autocannon, carried on the A 10 Thunderbolt II (Warthog) attack aircraft, a heavily armored close air support aircraft. It is a seven barreled cannon designed for tank killing and is currently the largest bore multi barrel weapon active in the U. S. arsenal, and heaviest autocannon ever mounted into an aircraft, outweighing the WW II German Bordkanone BK 7,5 75mm aircraft mount, tank killing single barrel autocannon by some 630 kg (1,389 lb), with ammunition. The Gryazev Shipunov GSh 6 23 and GSh 6 30 are Russian gas powered rotary cannon with maximum cyclic rates of 9,000 to 10,000 rounds per minute.
Өздігінен басқарылатын үлгілер
Электр қозғалтқыштары вулкандық ұңғыларды айналдыру үшін қолданылса, Гатлинг қаруларының бірнеше мысалы өздігінен жұмыс істейтін, оқ-дәрілерінен туындайтын инерцияны, кері соққыны немесе газ импульсын пайдаланады. Бангертер пулеметі алға қарай инерциямен жұмыс істейді және ең күрделі мысалы болып табылады. Слостин пулеметі де ұқсас принциппен жұмыс істейді, бірақ әрбір ұңғыда газ поршендері орналасқан. GShG 7.62 және GSh 6 23 пулеметтері ұңғылардың ортасында тиімді әрі қарапайым газ поршенді жетегін қолданады.
While electric motors were used to rotate the Vulcan barrels, a few examples of self operated Gatling derived weapons use the blow forward, recoil or gas impulse from their ammunition. The Bangerter machine gun uses a blow forward operation and is the most complex example. The Slostin machine gun uses a similar operation but with gas pistons on each barrels. The GShG 7.62 machine gun and GSh 6 23, both use a more effective, simpler gas piston drive in the center of the barrel cluster.
Шағын қару
Техникалық тұрғыдан алғанда, "зеңбірек" емес, Минигун айналмалы автомат ретінде дұрыс жіктеледі. Вьетнам соғысы кезінде 7,62 мм калибрлі M134 Минигун бастапқыда айналмалы қанатты ұшақтарды қаруландыру үшін жасалды және оны әртүрлі тікұшақтарға экипажмен басқарылатын немесе қашықтан басқарылатын қару ретінде орнатуға болады. 4000 оқтың тізбегінен минутына 2000-ден 6000 оққа дейін ату жылдамдығымен. GAU 2B/A ретінде Минигун АҚШ Әуе күштерінің AC-47, AC-119 және Lockheed AC-130 қарулы ұшақтарында қолданылды. AC-47 Вьетнам соғысы кезінде "Сиқырлы Айдаһар" деп аталды және оның "Вьетконгты қорқытқан жалғыз нәрсе" екені айтылды. Бұл қару сонымен қатар таңдалған АҚШ Әуе күштерінің тікұшақтарында да қолданылды. Күрделі навигациялық және нысананы анықтау құралдарының арқасында Минигун тіпті жасырын нысаналарға қарсы да тиімді қолданылуы мүмкін. Экипаждың Минигун отын өте тығыз шоғырландыру қабілеті, түнде нысананы айналып келе жатқанда, трассерлердің жарығынан "Қызыл Дауылдың" көрінісін тудырады.
Technically not a "cannon", the Minigun is more correctly classified as a rotary machine gun. During the Vietnam War, the 7.62 mm caliber M134 Minigun was originally created to arm rotary wing aircraft, and could be fitted to various helicopters as either a crew served or a remotely operated weapon. With a rate of fire from 2,000 to 6,000 rounds per minute from a 4,000 round linked belt. As the GAU 2B/A, the Minigun was also used on the U. S. Air Force AC 47, AC 119 and Lockheed AC 130 gunships. The AC 47 was known during the Vietnam War as "Puff the Magic Dragon" and was said to be "the only thing that scared the VC". This weapon was also used on selected USAF helicopters. With sophisticated navigation and target identification tools, Miniguns can be used effectively even against concealed targets. The crew's ability to concentrate the Minigun's fire very tightly produces the appearance of the 'Red Tornado' from the light of the tracers, as the gun platform circles a target at night.