Линкөлнширдегі А151 жолының тарихы мен географиясы

Кіріспе

Линкольнширдегі жол, Англия. A151 жолы британдық жол жүйесінің салыстырмалы түрде маңызды емес бөлігі болып табылады. Ол толығымен Англияның Линкольншир графтығында орналасқан. Оның батыс соңы координаттарда орналасқан, ал екінші жағындағы координаттары басқаша.

A151: қысқаша мазмұны

XIX ғасырдың басында A151 бұл радиалды жолдардың үлгісімен қиылысқандықтан, тоғысқан жол деп аталған болар еді. Алғашқыда белгіленгенде, ол A15-тен Бурн нарық алаңынан (TF095201) шығысқа қарай, Холбичтен үш шақырым шығысқа қарай орналасқан Флит Харгейтке (TF393250) дейін A17 жолымен өтіп кеткен. Оның қазіргі батыс бөлігі, Колстерворт пен Бурн арасында, B676 жолының бір бөлігі болған. Жол салу және жол жүйесін қайта қарау нәтижесінде қазіргі уақытта оның батыс ұшы Оңтүстік Кестевен әкімшілік округіндегі Колстервортқа жақын A1 жолында, ал шығыс ұшы Оңтүстік Голландия округіндегі Холбичқа жақын A17 тас жолында орналасқан. Жол бойында ол Гримсторп сарайының солтүстігінен өтеді және TF076200 координаталарында Бурн орманының оңтүстігіне жақын жерден өтеді. TF095201 координаталарында ол Бурнды екіге бөледі. Ол сол шағын қаланың шығыс жиегіндегі Фендерге кіреді. TF154207 координаталарында ол Бурн Солтүстік Фендегі Твенти ауылынан өтеді. Гутрам Гоутта ол Кестевеннен шығып, Оңтүстік Қырық Фут Арнасын кесіп, Голландияның бөліктеріне кіреді. Spalding (TF245227), Оңтүстік Голландияның бас қаласы, сонымен қатар A151 бағытындағы негізгі қала болып табылады. Велланд өзенінен өтетін Моултон, содан кейін Холбич орналасқан, оның жанында A151 A17 (TF350258) тас жолында аяқталады. Сол жол Кингс-Линн және Шығыс Англияға жетелейді.

Тарих: автокөлік жолдары

Басқа жерлердегідей, Англиядағы жолдар да көп жылдар бойы дамып келген. Мүмкін, A151 жолының бір бөлігі римдіктерден бұрынғы жолдардың орнында салынған. Яғни, оның бөліктері екі мың жылдан астам көне. Дегенмен, өзгеріс үнемі болып тұрады және жолдың өте аз бөлігі ғана осылай көне. Бұл өзгерістердің жаратылысы бойынша жақсы құжатталмағаны немесе мүлдем құжатталмағаны сондықтан, төмендегі шолуда олар туралы жалпы мәлімет беріледі. Тарихи оқиғалардың бастауы – ақылы жолдар. A151 жолы алғаш рет 1921 жылы осылай аталып, белгіленді. Сол кезде жолдар 40-50 жыл бұрынғыдай, ақылы жолдар трестерінің басқаруында болды. Екінші дүниежүзілік соғыстан бері жолдың нақты бағыты кейде өзгергенімен, негізінен сол күйінде сақталды. Осы жағдайдағы басты айырмашылық – жол атауы Борн қаласындағы A15-тен Колстерворт қаласындағы A1-ге дейін ұзартылған, ал шығыс жағындағы үш шақырымдық бөлігі A17 жолының жаңа бөлігімен алмастырылған. 1756 жылы парламент актілеріне байланысты жергілікті деңгейде көптеген өзгерістер болды. Ұлы Солтүстік жолындағы Уансфордтан Стэмфордқа дейінгі ақылы жол 1749 жылы құрылған, бірақ 1756 жылы оның құзыреті Стэмфорд арқылы Борнға дейін кеңейтілді. Бұл жолдың соңғы 1,6 шақырымы, траст оны қалдырғандай, төбеден төмен қарай Борн нарығына дейін созылып, қазір A151 жолының бөлігі болып табылады. Ол 1871 жылдың 1 қарашасында ақылы жолдан босатылды. Қазіргі қаланың сыртында орналасқан осы бөлігінің жартысы 1756 және 1770 жылғы Борн қоршауының шешімдері арасында салынған. Қоршаудың жоспары ескі жолдың бағытын жер бетінде және әуе суреттерінде көрінетіндей кесіп өтеді, бірақ оған сәл әсер етеді. 1756 жылы Линкольн Хиттен Питербороға дейінгі ақылы жол да құрылды. Оның міндетіне қазіргі A15 жолының алдағы бөлігі кірді, ол Борн нарығында Стэмфорд жолымен қиылысады. Сонымен қатар, Борнның батысындағы Стэмфорд жолынан (жергілікті жерде Стэмфорд Хилл деп аталатын жер) Колстервортқа дейінгі жол да осы құзыретке кірді. Батыс жағындағы Колстерворт ауылынан басқа, бұл қазір A151 жолының бөлігі болып табылады. Ол 1882 жылдың 1 қарашасында ақылы жолдан босатылды. Линкольн Хиттен Питербороға дейінгі ақылы жол округтерге бөлінді, олардың ішінде Колстерворттан Стэмфорд Хиллге дейінгі жолды қамтитын Борн округі «Батыс округі» деп аталды. 1860 жылы ол «Орталық округпен» қайта құрылды, ол Граби Бардан (TF091295) Базар Тереңдігіне (TF138099) дейін созылды. Спэлдингтен Холбич арқылы Лонг Саттонға дейін, қазіргі A151 жолынан тыс, 1764 жылы жол ақылы жолға айналдырылды. Райт, Н. Р. Линкольншир қалалары мен өнеркәсібі 1700–1914 ж. Линкольншир тарихы, XI том (1982) 38-бет. Ол 1866 жылдың 1 қарашасында ақылы жолдан босатылды. Бұл Боурннан Кингс-Линнге дейінгі темір жолдың толық ашылу жылымен сәйкес келуі мүмкін, себебі бұл жол 1858 жылдан бастап кезең-кезеңмен ашылған. Бұл жол 1878 жылғы Тас жол туралы заңмен негізгі жол деп жарияланды. Борннан Спэлдингке дейінгі жол 1822 жылы ақылы жолға айналдырылып, 1860 жылы ақылы жолдан босатылды. Ол 1878 жылғы Тас жол туралы заңмен негізгі жол деп жарияланды. 1822 жылға дейін бұл бөлім үш бөліктен тұрды. Бір бөлігі Борннан Норт-Фенге қарай созылды. Спэлдинг соңы Спэлдингтен Спэлдинг және Пинчбек қоршауының жиегіне дейін жетеді. Ал байланыстыратын бөлік ресми түрде жол емес еді. Дегенмен, кейбір мал айдау қозғалысы болды, ол су бұру органдарынан қарсылық көріп, олардың бөктелерін бұзды. 1787 жылғы Карьдің картасына сәйкес, ресми бағыт Тунг-Энд (TF155188) арқылы өтіп, Грен өзенін Гуртрамда (TF173224) кесіп өтті.

As elsewhere, roads in England have developed over many years. Perhaps some of the A151 lies on lines which are pre Roman. In other words, parts are two thousand or more years old. However, change is constant and little of the road is that old. In the nature of things, these changes are poorly or not at all documented, so will be treated generally, in that light, in an overview below. The historical part of the story begins with the turnpike roads. The A151 was originally designated such in 1921. Then, the roads were much as they had been forty or fifty years before, under the turnpike trusts. Since the Second World War, there has been much building of by passes and the like so that the precise lines have sometimes changed but they are still fundamentally the same. The main difference in the present case is that the road designation has been extended from the A15 at Bourne to the A1 at Colsterworth, while at the other end, the easternmost three kilometres have been replaced by a new part of the A17. In the field of acts of Parliament founding turnpike trusts, much was happening locally in 1756. The Wansford to Stamford trust on the Great North Road had been set up in 1749 but in 1756, its sphere was extended through Stamford to Bourne. The last 1.6 kilometres of this road, as the trust left it, running down the hill to Bourne Market Place, are now part of the A151. It was freed from tolls on 1 November 1871. The half of this section which lies outside the modern town was probably built by the trust between 1756 and the Bourne Enclosure Awards of 1770–1. The Enclosure field lay out traverses the old road line as visible on the ground and in aerial photographs but is slightly influenced by it. The Lincoln Heath to Peterborough Trust was also established in 1756. Its remit included the forerunner of the present A15 which crosses the end of the Stamford road at Bourne Market Place. However, also included with this was the road from the Stamford road west of Bourne (a place known locally as Stamford Hill), to Colsterworth. With the exception of the western extremity, in Colsterworth village, this is now part of the A151. It was freed from tolls on 1 November 1882. The Lincoln Heath to Peterborough trust was organized in districts of which that covering the road from Colsterworth to Stamford Hill, Bourne was the ‘'West District'’. In 1860, it was re grouped with the ‘'Middle District'’ which extended from Graby Bar (TF091295) to Market Deeping (TF138099). From Spalding, through Holbeach to Long Sutton, beyond the end of the modern A151, the road was turnpiked in 1764. Wright, N. R. Lincolnshire Towns and Industry 1700 1914. History of Lincolnshire Vol. XI (1982) p. 38. It was freed from tolls on 1 November 1866. It may not be coincidental that this was the year of the final opening of the railway from Bourne to King's Lynn, the line having been opened in stages from 1858. This road was declared a main road by the Highways Act of 1878. The road from Bourne to Spalding was turnpiked in 1822 and freed from tolls in 1860. It was declared a main road by the Highways Act of 1878. Before 1822, this section was in three parts. One led out from Bourne onto Bourne North Fen. The Spalding end led out from Spalding to the Spalding and Pinchbeck fen edge bank. The linking section was not officially a road. There was however, some droving traffic which was frowned upon by the drainage authorities, whose embankments it tended to erode. According to Cary's map of 1787, the official route ran via Tongue End (TF155188) and crossed the River Glen at Gurthram (TF173224).

Жол ақысын төлейтін қақпалар

Төлем қақпаларының орналасуы туралы негізгі ақпарат көзі – 1824 жылы жарияланған 1 дюймдік Ordnance Survey картасы. Ол оларды келесідей көрсетеді:

Corby Toll Bar. SK969234 (сондай-ақ 1834–6 жж.)
T[urn] P[ike]. SK991247
T P. TF062210 (сондай-ақ 1834–6 жж.)
T P. TF079198 (сондай-ақ 1834–6 жж., бірақ онда Стамфорд жолындағыдай көрсетілген)
Friers Bar. TF117206 (Эксетер мүліктік кітабы, бірақ қақпа көрсетілмеген.)
T P. TF169223 (Paterson's Roads растаған) (сондай-ақ 1834–6 жж.)
T P. TF198244 (Paterson's Roads растаған) (сондай-ақ 1834–6 жж.)
T P. TF2724. (сондай-ақ 1834–6 жж. және 1890 жылғы O.S. картасында «The Gate» атты мейрамхана көрсетілген).
T P. TF466217. (сондай-ақ 1834–6 жж.)

1824 жылғы картада белгіленген орындардың алты таңбалы ұлттық координаттары заманауи картадан алынған. Төрт таңбалы координаттар дәлдігі төмен, олар Wright Fig.3 бойынша Ordnance Survey картасынан тексеру арқылы алынған. Ordnance Survey Фрайрс Бар төлем қақпасын көрсетпейді, бірақ Эксетер мүліктік кітабында бұл орын Фрайрс Бар деп аталады, бірақ жолға кедерес жасайтын қақпа көрсетілмеген. Paterson's Roads – жолдардың сипаттамалары мен маршруттарының соңынан арақашықтығы тізбектелген жол кітабы. Бір қызығы, Ordnance Survey мәліметтеріне сәйкес, кейбір жағдайларда қаладан алыс кеткен соң ғана төлем қақпасына жетуге болыпты. Бұл әсіресе Spalding-тен шығысқа қарай байқалады.

Автомобиль жолдары жағдайы

Бізде A151 тас жолының алдын-ала салынған бөліктерінің жағдайы туралы бірнеше деректер бар. Артур Янгтың Линкольншир экономикасы туралы кітабы 1813 жылы жарық көрді, ал бірінші Фосдайк көпірі әлі салынып жатқан еді. Сондықтан ол Бостоннан Уисбехке сапарлағанда, Бостон мен Флит Харгейт арасындағы болашақ A151 тас жолынан өткен болуы керек. Ол осы туралы былай деп жазды: «Скирбек жүздігінен Бостонға, содан кейін Уисбехке дейінгі [тұрнпайк жолдары] көбінесе елдің әртүрлі бөліктерінде ғасырлар бұрын жиналған балшық немесе ескі теңіз құмынан жасалған, жарайды, олар орташа ылғалдықта жақсы; бірақ құрғақ ауа райында қатты шаңданып, ауыр болады; ал еріген кезде – мәрмәрдей. Жалпы алғанда, округті ескерсек, олар қадір-қасиеті төмен деп есептелуі керек». Оның айтуынша, Таунлендтердегі тас жолдар сол аймақтағы жердің өзінен жасалған теңіз балшығынан тұрған. Ол атап өткен құрғақ ауа райындағы ауырлық, дөңгелектерді сүйреп әкететін, бос, терең құмды бетке байланысты болды. Уилердің сөзіне сәйкес, бір километрлік жолды жабу үшін қалыңдығы 3 метрге жететін балшық қажет болған, оның қазу және тарату құны тоннасына 8 пенниден 10 пенниге дейін жеткен. Кейде жолдың беткі қабаты ауыстырылған. Яғни, жолға шұңқыр қазылып, балшыққа жеткен соң, ол қазылып алынып, жол төсеміне айналдырылған. Келесі бөлігінің беткі қабаты қазылып, іргетас ретінде шұңқырға салынып, содан кейін балшық қазылып, оның үстіне орналастырылған, және т.б., жол бойында осылай жалғасқан. Қолжетімді болған жерде қиыршық тас қолданылған, ал шамамен 1870 жылдан бастап Уилер гранитті пайдалана бастады. 20 ғасырдың соңына қарай гранит пен шлактарды бу машинасымен біріктіріп, нығайтатын болды. Бурннан Колстервортқа дейінгі жол туралы Янг: «Біз әр сәтте лайдың батпақтарына көміліп немесе олар «жөндеу» деп атаған тас-дақтардың үстінен дікілдеп кететінбіз» деді. Уилер фенланд жолдарын жөндеуге қолданылатын материалдар мен әдістерді сипаттады. Ең жақсы материал жергілікті шұңқырлардан қазылып алынған.

Жер бедері

Жолдарды инженерлер өз жұмыстарын қолдайтын капиталмен салғанда, олар қиын топырақтармен жол салуға сәттілікпен қол жеткізе алады. Қазіргі заманғы жол салушылардың оңай геологиялық жағдайларды іздеу қажеттілігі азайды. Жолдарды азаматтық инженерлер емес, жер бетімен жүрген адамдар салған кезде, жол аяқпен жүруге ең қолайлы топырақтарды бастан кешірді. A151 тас жолы екі түрлі жерден өтеді: жоталы және батпақты. Оның ең жоғары нүктесі батыс жағынан бір километр қашықтықта, теңіз деңгейінен 123 метр биіктікте орналасқан. Содан кейін ол юралық тау жыныстарынан тұратын, мұздық сазбен жабылған, көлбеу және тілімделген үстіртіден өтеді. Шамамен 16 километрден кейін ол батпаққа кіріп, жағалауға жақындағанда биіктігі екі метрге, кейін үш метрге жетеді.

Батыс шет

Біршама уақыттан бері дипломатия және сауда арқылы ықпалын кеңейткен Рим империясы 43 жылдан бастап Ұлыбританияны бақылауға алды. Бақылаудың маңызды бөлігі – маңызды орындарды тікелей байланыстыратын, сапалы салынған жолдарды салу болды. Бұл инженерлерді ең үлкен кедергілерден басқа барлық кедергілерді жеңуге мәжбүр етті. Осының салдарынан олар басқалар қашқақтап өтетін топырақтарда да жолдар салды. Римдік билік Ұлыбританиядан кетуімен және жолдар тозуымен, адамдар Рим жолдарынан ауысып, басқа бағыттарды таңдап, қауіпсіз жер табуға тырысты. A1 жолының римдік аналогы, Римнің Ұлыбританиядағы алғашқы жылдарында өте жоғары стандартта салынған. Ұлыбританиядағы римдіктердің ағылшын ұрпақтары бұл жолды өздерінің "әскер" деген сөзінен – "Эрмин көшесі" деп атады (неміс тіліндегі Герман есімін салыстырыңыз). Ермин көшесінің жиырма шақырымдық бөлігі, ортасында A151 жолы орналасқан, шағалы саз (тас саз) арқылы өтті, ол ылғал болғанда өте жабысқақ. Ермин көшесінің жолдары бүлінген кезде, адамдар оңайрақ жол табу үшін кішкентай Уитхэм өзеніне қарай жылжыды, оның аңғары сазды жерлерден өтіп, төмендегі юралық әктасқа дейін жетеді. Осылайша, 1756 жылы Колстерворттан Борнға дейінгі жолға ақы төленетін жол салынғанда, болашақта A151 болады, ол Колстерворттағы жол торабынан басталды, қазіргі орнынан батысқа қарай, бірақ 1824 жылғы Ordnance Survey картасында көрсетілген алғашқы ақы төлеу қақпасы одан үш шақырымдай қашықтықта болды. Колстервортты айналып өту жолы салынғанда, оның оңтүстік жартысы дерлік Ермин көшесінің бойымен салынды, сондықтан қазір A151 әлі де A1-ден басталса да, ол ескі Ұлы Солтүстік жолында емес, Ермин көшесінде, шағалы сазды топырақта басталады. Борн жолы, Колстерворт, A151 жолынан алынған бөлік, B676 жолының бөлігі болып қалады, ол батысқа қарай, Мелтон Моубрейге қарай жетеді. Басты жол торабының бұрылысын артта қалдырғаннан кейін, жол ауылшаруашылық жерлері мен орманнан өтеді. Солтүстікте тегіс далалар, ал оңтүстікте – Твифорд Вуд орналасқан, ол Солтүстік Уитхэм әуежайының қалдықтарын жасырады.

Having for some time, extended its influence by diplomacy and trade, The Roman Empire began to take control in Britain from the year 43. An important part of the means of control was the building of soundly built roads, running directly between key places. This led the engineers to overcome all but the greatest obstacles rather than going round them. One result of this was that they built roads on soils which others would have avoided. When the Roman authorities had withdrawn from Britain and their roads wore out, people began to wander from the Roman road lines where they could find a more secure footing by taking another line. The Roman equivalent of the A1 was built to a very high standard, during the early years of Roman rule in Britain. The English successors of the Romans in Britain, called this road Ermine Street from their word for "soldier", compare the German personal name, Herman. The twenty kilometre length of Ermine Street, at roughly the centre of which, the line of the A151 lies, passed over chalky till (boulder clay) which is very sticky when wet. As the Ermine Street carriageway broke up, people sought easier going by moving down towards the small River Witham whose valley had been eroded through the till, into the Jurassic limestone below it. Thus, in 1756 when the Colsterworth to Bourne road was turnpiked, the toll road which was to become the A151 began at the crossroads in Colsterworth, further west than it now does, though the first toll gate noted by the 1824 Ordnance Survey map was about three kilometres from there. When the Colsterworth bypass was built, its southern half was placed virtually on the Ermine Street line so that now, while the A151 still begins at the A1, it is not at the old Great North Road but at Ermine Street, on the chalky till soil that we start our journey. Bourne Road, Colsterworth, the section removed from the A151, remains part of the B676, the road which leads westwards, towards Melton Mowbray. Once the clutter associated with a trunk road junction is left behind, the road passes through agricultural land and woods. To the north are fairly level fields and to the south, Twyford Wood, which cloaks the remains of North Witham airfield.

Корби Глен

Орманның соңында біз Колстерворт қауымын қалдырамыз. Бастапқы нүктеден үш километрдей жерде, Біркхолм шағын ауылынан, жол эрозия нәтижесінде пайда болған жасыраң аңғарға түседі, ол тік жарды кесіп, астындағы юралық әктас топырағын ашып көрсетеді. 1824 жылғы картада біздің алғашқы Corby Toll Bar ақы төлеу бекетіміз көрсетілген. Жол осы аңғармен, теміржол магистраліның астынан өтеді, Бутби Пэгнел жолымен (B1176) қиылысындағы екінші ақы төлеу бекетінің орнынан өтеді, содан кейін Корби Глендегі Глен өзеніне жетеді, онда мұздық шөгінділерінен аулақ болу үшін оңтүстікке қарай бұрылып, Линкольнширдің жоғарғы әктас жартасына дейін жалғасады. Колстерворт пен Борнның батыс жиегі арасындағы жер – үстірт, шығысқа қарай бірте-бірте төмендеп, мұздық қабаттарға жақын болған, бірақ олардың астында болмаған кезеңдерде эрозияға ұшыраған. Біз Корби Гленде кесіп өткен Глен өзені Батыс Глен деп те аталады және ол екі негізгі эрозиялық аңғардың бірінде орналасқан. Корби Гленнің шығысында біз бұзылмаған үстірттің бойындамыз. Жер беті шығысқа қарай өте жұмсақ еңіске ие, бірақ геологиялық қабаттар тіктеп жатыр, сондықтан Корби Гленнен бір километрдей жерде жол әктасқа қарағанда жоғарыдағы қабаттарға – Үстірттік шілде сериясы, Блисворт әктасы, Блисворт сазды топырағы, Корнбраш және Келлавейс сазды топырағына өтеді.

Эденхам

Ирнхам тоғысында A151 Corby Glen қауымынан Эденхам қауымына қарай кетеді және жүгері шөптесінен төмен түседі. Солтүстікте, орманның арғы жағындағы шағын аңғарда көрінбейді Ирнем, бір кездері сэр Джеффри Латреллдің үйі, ол Латрелл Забурларын жазды, бұл кітап бізге 14 ғасырдағы ағылшын күнделікті өмірінен көп нәрсе айтады. Жол Гримсторп паркіндегі көлді құрайтын өзеннің аңғарына түседі. Мұздық шетіне жақын өтіп, ол екінші жақтағы қырқаға дейін көтеріледі, Келлавейс саз және құмынан өтеді, сосын кескілі солға бұрылады. Бұрын ол тікелей Гримсторп қамалының солтүстік жағынан өтіп кеткен. Бұрылыстан кейінгі даланың топырағы ашық болса, оның бұрынғы бағытын көруге болады. Қала иесі автожол басқарушыларымен келісім жасады. Ол жолдың екінші жағындағы жерді өз саябағына қосып, олар үшін айналасынан жаңа, бірақ ұзын жол салды. Жартылай дөңгелек айналым аяқталғаннан кейін, жол тағы да солға бұрылып, Гримсторп арқылы Юра дәуірінің саз балшығында жүреді. 1824 жылғы Ordnance Survey картасында ескі және жаңа жолдардың екеуі де көрсетілген. Гримсторп ауылында A151 тас жолы платоны бөліп жатқан негізгі аңғарлардың екіншісінде, Шығыс Глен өзенінің аңғарында орналасқан. Эденхаммен байланысты болғандықтан, бұл өзенді көбінесе Едем деп атайды. Батыс және Шығыс Глендер Уилсторпқа жақын жерде қосылады. Гримсторп және Эденхам арқылы өтетін жолда көптеген бұрылыстар мен иректер бар, олар Юра топырағының, мұздық шағылының және аллювийдің шағын участаларынан өтеді, содан кейін жол Еденхам еншісін Борннан бөлетін мұздыққа жабысқан қырқадан аңғардан шығып кетеді. Мұздық балшықты топырақта, ол орман арасынан өтеді, оның ішінде Борн Вуд орналасқан.

Борн

Жол Юралық балшыққа қайтып келгенде, ол A6121 жолын кездестіреді, бұл жолдың атауы мұнда аяқталады, өйткені ол A1 жолының екінші жағында, Ратландтағы Моркотта басталды, сондықтан оның басы 6 санымен басталады. 1824 жылы мұнда жол ақысы алынды. A151 жолы Борнға қарай тікелей төмен түседі. Археологиялық тұрғыдан қарағанда, бұл жолмен қатар, оңтүстікке қарай шамамен 200 метрдей жерде бұрынғы жол болғаны анық. Тарихи деректерде бұл өзгеріс қашан жасалғаны туралы нақты жазба жоқ. Бұл өзгеріс екі кезеңде жүзеге асты. Жолының жоғарғы бөлігі, шамамен 18 ғасырда, ал төменгі бөлігі 1140 жылы, Борн қамалы соған қарсы салынған кезде өзгертілген. Оның қазіргі бағыты қала шетіндегі Борн қамалының бұрынғы орнымен және төбедегі шағын қырқаның жотасымен жүріп өтуге тырысудан анықталады. Бұл бөлімнің жоғарғы жағында, бұрынғы Devensian перигляциальды көлінің жағалауы болғанын көрсететін еңіс өзгерісін байқауға болады. Бұл бұрын көбірек байқалатын, бірақ жолдың еңістігі сәл тегістелген. Көп ұзамай, қалаға оңтүстіктен кіретін және бұрынғы көлдің бетінен төмен орналасқан айналма жол пайда болады. Бұл жол 2005 жылдың 8 қазанында пайдалануға берілді. Қала ішінде A151 жолы қамалдың солтүстік жиегінен өтеді. Алайда, жолдың осы жағындағы жер учаскелері шамамен 1280 жылы үйлер салу үшін жоспарланған, сондықтан қамал енді көзге түспейді. Борн базарында A151 жолы A15 жолымен қиылысады. Бұл жол бұрын Линкольн Хиттен Питербороға дейінгі автокөлік жолының бөлігі болған, оның парламенттік актісі 1756 жылы қабылданған. Осы траст 1820 жылы осы көшеде тұрған ескі қалалық ғимаратты бұзған. Бұрышта солтүстікке қарай бағытталған жол тікелей қамалдың басты қақпасынан басталады. Базар қақпадан тыс, қақпан мен помэрийдің қарсы жағында орналасқан, бірақ қазір олар жолдан көрінбейді. Бірақ біздің жолымыз тура емес, оңтүстікке қарай 45 градус бұрышпен жалғасады. Бұл бұрылыс померийдің периметрінен айналып өтуге байланысты болды, содан кейін қақпадан шығысқа қарай бағытталған жолға жетті. A151 осы жерге жеткенде, 45 градусқа кері бұрылып, сол жолмен шығысқа қарай жалғасады, A15 жолының римдік нұсқасының бойымен, Кинг-стриттен және Абби-лауннан өтеді. Бұл қазір әдемі крикет алаңы, бірақ 18 ғасырда қой шабындығы болған. Көп ұзамай жол 12 ғасырғы Норман жолынан шығып, Норман қаласына қарай жүреді. Келгеннен кейін ол енді көмілген Кар Дайк жолынан өтіп, қоршау жиегінің қиыршығына қарай шығысқа қарай бұрылады. Бұл материал біз ұстанған беткейден төмен ағып кеткен, Devensian перигляциальды көлінің астында болған кездегі материал. Кар Дайк әдетте Фендердің шекарасы ретінде қарастырылады, бірақ бұл жерде ол қаланың коммерциялық бөлігін көрсетеді. Бірден жол 1962 жылы Formula One автокөлік жарыстарының конструкторлары чемпионы болған BRM-нің бұрынғы зауытынан өтеді. Фирма жоқ, бірақ қалада инженерлік дәстүр қалды. Көп ұзамай жол солтүстік-шығысқа қарай бұрылып, Фендер арқылы Рим жасаған өзеннің жағалауымен өтеді, ол Ескі Еа деп аталады. Қаланың шетінде ол қазір жасырылған өзен төсенішінен бұрылып, Борн Солтүстік Феннің қара, гумисті топырағы арқылы шығысқа қарай бағыт алады. Бұл жерде біз The Fens аймағын әдеттегідей көре бастаймыз, кең, жаппай жазық, ауыл шаруашылығы жері. Содан кейін жол Фриар Барда шығысқа қарай бұрылады, онда атынан белгілі болғандай, бұрын жол ақысы алынған. Ордендік зерттеуде бұл белгіленбеген, бірақ Эксетер есіміндегі кітапта ол Фриерс Бар деп аталады. Борннан Сполдингке дейінгі жол 1822 жылы, зерттеу басталғаннан кейін, бұрылысқа ауыстырылды. Сондықтан, Ордендік зерттеу оны елемеген сияқты. Осы жерден 3,5 шақырымдық жол тура 20-ға дейін созылады. Кар Дайк - Норман патшаларының бірі орнатқан корольдік орманның батыс шекарасын белгілеген. Ол оңтүстікке және шығысқа қарай, Фендер арқылы Велландқа дейін созылған. Жердің қашан ормансыздағаны туралы нақты келісім жоқ. Бұл шамамен 1190 және 1230 жылдар аралығында болған. Бұл оқиғаның 1215 жылы Магна Хартаға қол қоюы немесе оның қайта жариялануы болуы мүмкін. Бұл құжатта король Джонның орманға отырғызуы туралы айтылған. Қара топырақтағы жолдар жиектерінде құлап, тотығады, өйткені жұмсақ гумус құлайды және тотығады. Бұл жол Фендердегі жолдарға тән, оны жөндеу үшін жиі назар аудару қажет. Ол сондай-ақ, 3-3,5 мың жыл бұрынғы орта қола дәуірінен қалған кіші және орта теңіз сағалары қалдырған шламдық жағалауларынан өтіп, көтеріліп, түсіп отыруымен ерекшеленеді. Бұл топырақтағы шөптің пайда болуына дейін болды. Қара тоғайларда ғимараттар әрқашан да ежелгі рудниктерде, яғни родондарда орналасқан. Борн Солтүстік Фендегі көптеген шағын родондар 20-да бірігеді. Сол жерде жол осы үлкен родондардың бір бөлігін пайдаланып, Гутрамға қарай бұрылады. Қазіргі кезде бұл жер Гутрам Гоут деп аталады, бірақ онда бу машинасы орнатылғанға дейін, 184? жылы, ол Гутрам Кот деп аталған. Кейінгі орта ғасырларда адамдар Фен жиегінде және Таунлендте тұрған, бірақ Фендердің өзі сиреп орналасқан. Дегенмен, бірнеше салыстырмалы түрде ірі құрылыстар болған, оларды залдар деп атаған, мысалы, Неслам Холл. Бұл Sempringham Priory-ның шаруашылық құрылысы болған, қазіргі Mornington House орнында, аббат осы жерге ие болған кезде аудан шекарасы әлі де бұрылып өтеді. Тағы да көп, бірақ салыстырмалы түрде аз тұрғын үйлер болған, оларды коттар деп атаған. Мурс Кот Борн Солтүстік Фенде, 20-дан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан, ал Гутрам Кот Кестевен мен Холланд шекарасында, Devensian шөгінділерінің аралында, Абби құмы мен қиыршығында тұрған. 1826 жылғы Патерсонның жол кітабы Гутрам Котта жол ақысы алынатын жерді тізімдейді, Борннан шамамен алыс жерде. Осыдан шығысқа қарай Оңтүстік Қырқы Фут Еау деп аталатын көпір орналасқан (15).

As the road arrives back on the Jurassic clay, it meets the A6121, a road designation which ends here, having begun at Morcott, in Rutland, on the other side of the A1, hence its beginning with the digit 6. In 1824, there was a toll gate here. The course of the A151 is directly down the slope into Bourne. It is clear archaeologically that the road used to run parallel with this and about 200 metres to the south. Historically, there appears to be no commonly available record as to when the move was made. It was certainly in two stages. The move of the upper part was probably made in the 18th century; the lower, in about 1140, when Bourne castle was built across it. Its present course is dictated by the former presence of Bourne Castle at the town end and by a desire to keep to the crest of a slight ridge in the hillside. It is towards the top of this section that it is possible to detect a change in slope betraying the former presence of a shore of the Devensian periglacial lake, which was impounded by the ice into the Fenland basin. It was more evident but the declivity of the road has been smoothed out a little. Much more modern, is the bypass road which joins from the south at the entrance to the town and just below the level of the surface of the former lake. This opened for use on 8 October 2005. In the town, the A151 passes immediately outside the castle site, along the latter's northern edge. However the plots along this side of the road were first laid out for houses in around 1280, so that the castle is no longer casually apparent. At Bourne Market Place, the A151 crosses the A15. This road used to be part of the Lincoln Heath to Peterborough turnpike road, whose act of parliament is dated 1756. It was this trust which, in 1820, demolished the old town hall which used to stand in the street here. At the junction, the road to the north led directly form the main gate of the castle. The market place was positioned immediately across a moat and a pomœrium, outside the gate but those are no longer visible from the road. However, our road continues not straight ahead but on a 45° angle toward the south. This bend arose because it passed around the perimeter of the pomœrium until it met the road leading eastwards from the gate. As the A151 reaches this, it turns back through 45° and continues eastwards along that approach road, across the line of the Roman version of the A15, King Street and past the Abbey Lawn. This is now a picturesque cricket ground, but was an 18th century sheep lawn. Soon, the road leaves the 12th century, Norman road, heading towards the pre Norman town. On arrival, it turns eastwards again, at the same time as crossing the now buried course of the Car Dyke and onto the fen edge gravel. This is material which drifted down the slope which we have followed, while it was under the water of the Devensian periglacial lake. The Car Dyke is generally taken as the boundary of The Fens, though here, it heralds the more commercial part of the town. At once, the road passes the former works of BRM, the Formula One motor racing Constructors' Champion in 1962. The firm is gone but it has left an engineering tradition in the town. Shortly, the road turns north eastwards, following the bank of the Roman artificial river across the fen, the Old Ea. At the edge of the town, it turns away from the now hidden river bed, almost eastwards across the black, humic soil of Bourne North Fen. Here we begin to see The Fens as the region more typically is, a broad, nearly flat, agricultural land. At , the road turns due eastwards at Friar Bar, where to judge by its name, at one stage was a toll bar. The Ordnance Survey does not note it but on the Exeter Estate book, it is called Friers Bar. The road from Bourne to Spalding had been turnpiked in 1822, after the survey had begun. So it looks as though the Ordnance Survey had overlooked it. From here, the road runs 3.5, straight to Twenty. The Car Dyke marked the western boundary of the royal forest decreed, by one of the Norman kings. It extended south and east, across the fens to the Welland. There seems to be no precise agreement as to when the land was disafforested. It was somewhere between 1190 and 1230. The obvious occasion was the signing of Magna Carta in 1215 or perhaps, on one of its re issues. That document mentions King John's afforestations. Roads on the black soils tend to crumble at the edges as the soft humus collapses and oxidises. This road is typical of fen roads, in needing frequent attention to deal with that. It is typical too, in that it rises and falls as it passes over the silt banks left amongst the peat by small to medium marine creeks from the Middle Bronze Age, 3 to 3½ thousand years ago. This was before the peat in the soil was laid down. In the black fens, the buildings are virtually always to be found on these old creeks, known as roddons. The many small roddons in Bourne North Fen merge at Twenty. There, the road uses part of this larger roddon by turning along it towards Guthram. Nowadays, this place is called Guthram Gowt but until the steam drainage engine was erected there, in 184?, it was Guthram Cote. In the late medieval period, people lived on the fen edge and the Townlands but the fens themselves were thinly populated. There were however, a few comparatively grand establishments called Halls, Neslam Hall at , for example. It was a grange of Sempringham Priory on the site of the modern Mornington House round which the district boundary is still diverted as it was when the abbey, on the Kesteven fen edge, owned it. There were more but still rather few smaller dwellings called cotes. Moors Cote lay in Bourne North Fen, to the south east of Twenty and Guthram Cote stood on the boundary between Kesteven and Holland, on an island of Devensian deposits, the Abbey sand and gravel. The road book, Paterson's Roads, of 1826, lists a toll gate at Guthram Cote, a distance of from Bourne. Just to the east of this was the bridge over what it calls the South Forty Foot Eau(15).

Пинчбек

Кестевен-Голландия шекарасын Қара Слюс деңгейінің бас суару арнасы – Оңтүстік Қырық Футты Ағын құрайды. Суару жүйесінің қазіргі орналасуы 1765 жылғы Парламент Актісімен белгіленген, бірақ Оңтүстік Қырық Футтың бұл бөлігі Линдсей деңгейінің негізгі суару арналарының бірін қайта пайдалану болып табылады, ол 1638 жылы аяқталған деп жарияланды. Басқа жағынан, Пинчбек Солтүстік қапталында жол иіліп бастайды, бұл осы қаптар үшін ерекше жағдай. Ол шамамен 1600 жылы қазылған Уир-Дик деп аталатын су тоқтату каналдың жағасында салынған. Пинчбек Солтүстік Фенде бөгет қазір көбінесе қолданылмайды. Нұсқауларға сәйкес, ол Глен өзенінің жағалауынан 100 фут (33 метр) қашықтықта орналасуы керек еді. Өзен жағалауы сәл иіліп өтетіндіктен, жол да иіледі (13). Бұл өзен – A151 тас жолы Корби Глен және Эденхам ауылдарынан өтетін өзен. Осы жерде екі бөлік бірігеді. Гленнен оңтүстікке қарай, Рим-Британдықтардың тығыз қоныстанған аймағы орналасқан. Бұл жағында аз ғана мәлімет бар, бірақ егер көбірек болса, ол Римнен кейінгі теңіз шөгінділерімен жабылып қалған. Өзеннің бұл бөлігі бастапқыда Пинчбек Оңтүстік Феннен суды ұстап тұратын, бірақ оны жолдың солтүстігіндегі қаланың артындағы төменгі жатқан аймаққа кіргізетін бір теңіз жағалауы болған сияқты. Кейінгі Рим дәуірінде немесе Римнен кейінгі кезеңнің басында Глен өзінің жасанды Римдік бағытынан, оның бір бөлігі Боурн Ескі Еа болды, қашып кетті (жол Борннан шығып бара жатқанда оның жағалауын бойлай өтеді) және осы тасқын алаптарына жол табады. Содан кейін, ерте, бірақ белгісіз ортағасырлық кезеңде батпақ полидерге айналдырылды және Глен ескі теңіз жағалауы бойымен бағытталды, ол кейін өзеннің жағалауларының біріне айналды. Осылайша, жолдың бағыты теңіз жағалауының бағытымен анықталды. Глен өзені шамамен 500 жылы, оның сағасы Гутрамда болған кезде, тасқын батпақтыққа құйып жатқан кезеңде болды, сол кезде белгісіз автор, Нениус деген атпен таныс, Артур патшаның Глен өзенінің сағасында ағылшын қоныс салушыларына қарсы алғашқы шайқасын өткізгенін айтады. Historia Britonum еңбегінің 3-тармағын қараңыз. Сондай-ақ Артурий аңызымен байланысты жерлер мен орындарды қараңыз.

The Kesteven Holland boundary is formed by the South Forty Foot Drain, the main land drain of the Black Sluice Level. The present layout of the drainage dates from the Act of Parliament of 1765 but this part of the South Forty foot is a re use of one of the main drains of the Lindsey Level, a scheme which was declared complete in 1638. On the other side, in Pinchbeck North Fen, the road begins to wind, something quite unusual in these fens. It was laid out on the bank of a soak dike called the Weir Dike, which was cut in about 1600. In Pinchbeck North Fen, the dike is now largely defunct. The instructions stipulated that it should be at a distance of 100 feet (33M) from the bank of the River Glen. As the river bank meandered a little, so the road does(13). The river is the one the A151 crosses at Corby Glen and Edenham. Here the two parts are combined. Beyond the Glen, to the south, is an area of dense Romano British occupation. On this side, a little is known but if there is more, it is covered with post Roman marine silt(14). It looks as though this part of the river began as a single sea bank, keeping the tide out of Pinchbeck South Fen but allowing it into the lower part of that area behind the townland to the north of the road. In the late Roman or early post Roman period, the Glen escaped from its artificial Roman course of which the Bourne Old Ea was part. (The road follows the bank of this while leaving Bourne) and found its way to these tidal flats. Later, at some early but unknown medieval date, the marsh was turned into a polder of sorts and the Glen was directed along the old sea bank which then became one of the river banks. Thus, the course of the road was determined ultimately, by that of the sea bank. The River Glen will have been in the phase when it flowed into the tidal marsh, with its mouth at Guthram, at around 500, the time when the unknown writer who goes under the name of Nennius tells us that King Arthur fought his first battle against the English settlers at the mouth of the River Glein. See Historia Britonum numbered paragraph 3. See also Sites and places associated with Arthurian legend.