Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Анголалық саясаткер (1923–2007)
Angolan politician (1923–2007)
Альваро Холден Роберто (анголалық ˈal. va.ɾu ˈolden ɾoˈbeʁtu; 12 қаңтар 1923 – 2 тамыз 2007) – 1962 жылдан 1999 жылға дейін Анголаның Ұлттық азаттық фронтын (ҰАФ) құрып, басқарған анголалық саясаткер. Оның естеліктері аяқталмаған.
Álvaro Holden Roberto (Angolan ˈal. va.ɾu ˈolden ɾoˈbeʁtu; January 12, 1923 – August 2, 2007) was an Angolan politician who founded and led the National Liberation Front of Angola (FNLA) from 1962 to 1999. His memoirs are unfinished.
Ерте өмір
Роберто, Гарсия Диасива Роберто мен Жоана Лала Некаканың ұлы, Конго Корольдігінің патшалық отбасының ұрпағы, Анголаның шалғай солтүстігіндегі Сан-Сальвадор қаласында дүниеге келді. 1925 жылы оның отбасы Бельгия Конгосындағы Леопольдвиллге көшіп барды. 1940 жылы баптист миссионерлік мектебін бітірді. Ол Бельгия Қаржы министрлігінде Леопольдвилл, Костермансвилл және Стэнливилл қалаларында сегіз жыл жұмыс істеді. 1949 жылы Роберто Леопольдвиллге қайтып оралды, онда ол ағасымен бірге жергілікті "Номадтар" футбол командасында ойнады. Роберто кейіннен болашақ Конго премьер-министрі Сирил Адуламен бірге "Даринг Клуб Мотема Пембе" командасы үшін ойнады.
Roberto, son of Garcia Diasiwa Roberto and Joana Lala Nekaka, and a descendant of the Royal Family of the Kongo Kingdom, was born in São Salvador in the far north of Angola. His family moved to Léopoldville, in the Belgian Congo, in 1925. In 1940, he graduated from a Baptist mission school. He worked for the Belgian Finance Ministry in Léopoldville, Costermansville, and Stanleyville for eight years. In 1949, Roberto moved back to Léopoldville, where he joined his uncle in playing for the local "Nomads" football side. Roberto went on to play for Daring Club Motema Pembe, alongside the later Congolese Prime Minister, Cyrille Adoula.
Саяси мансап
Роберто мен Сидней Мануэль Баррос Некака 1954 жылғы 14 шілдеде Солтүстік Ангола халықтарының одағын (UPNA) құрды, кейіннен Ангола халықтарының одағы (UPA) деп аталды. Роберто UPA президенті ретінде, 1958 жылғы желтоқсанда Гананың Акра қаласында құпия түрде қатысқан Гананың барлық Африка халықтары конгресінде Анголаның өкілі болды. Онда ол Конго Демократиялық Республикасының болашақ премьер-министрі Патрис Лумумбамен, Замбияның болашақ президенті Кеннет Каундамен және кениялық ұлтшыл Том Мбоямен кездесті. Ол Гвинея паспортын алып, Біріккен Ұлттар Ұйымына барды. UNITA-ның болашақ басшысы Джонас Савимби 1961 жылғы ақпанда Мбоя мен Кения премьер-министрі Джомо Кениаттаның шақыруымен UPA-ға қосылды. Сол жылы Роберто Савимбиді UPA-ның Бас хатшысы етіп тағайындады. АҚШ Ұлттық қауіпсіздік кеңесі Робертоға 1950 жылдары көмек көрсетуді бастады, оған 1962 жылға дейін жыл сайын 6000 доллар төледі, содан кейін ҰҚК оның жалақысын барлау мақсатында 10 000 долларға дейін арттырды. Оқиғаға қатысты Роберто: «Бұл жолы құлдар мойынсұнбады» деді. Олар көзге түскендердің барлығын өлтірді. Роберто 1961 жылғы 25 сәуірде АҚШ президенті Джон Кеннедимен кездесті. Сол жылы Гана үкіметінен көмек сұрағанда, президент Кваме Нкрума АҚШ үкіметі оған бұрыннан төлеп отырғанын айтып, көмек көрсетуден бас тартты. Роберто 1962 жылғы наурызда UPA-ны Анголаның Демократиялық партиясымен біріктіріп, FNLA-ны құрды, ал бірнеше аптадан кейін 27 наурызда Анголаның эмиграциядағы революциялық үкіметін (GRAE) құрды, Савимбиді Сыртқы істер министрі қызметіне тағайындады. Роберто Заир президенті Мобуту Сесе Секомен саяси одақ құрды, ол әйелімен ажырасып, Мобуту әйелінің ауылынан әйелге үйленді. Роберто 1960 жылдары Израильге сапар шекті және 1963 жылдан 1969 жылға дейін Израиль үкіметінен көмек алды. Савимби 1964 жылы FNLA-дан шығып, Робертоның соғысты дәстүрлі Конго Корольдігінен тыс жерлерге таратуға дайын болмауына жауап ретінде UNITA-ны құрды. Ангола Португалиядан тәуелсіздік алған күні Заир, Киншасаға ыңғайлы үкімет орнату және Анголаны азат ету үшін халық қозғалысының (MPLA) билікке таласуын тоқтату мақсатымен Анголаға бронетранспортерлер, десантшылар және үш батальонды жіберді. Алайда, FNLA мен Заирдің жеңісі кубалық күштердің көптеп келуімен болдырмады, олар оларды толық жеңіске жеткізді. 1975 жылы MPLA Квифангондо шайқасында FNLA-ны жеңіп, FNLA Заирге шегінді. Робертоның қайтысынан кейін президент Жозе Эдуардо дос Сантос: «Холден Роберто ұлттық азаттық күресінің пионері болды, оның есімі анголалықтардың бір буынына елдің тәуелсіздігі үшін қарсылық көрсетуге және күресуге шақырды» деп айтты және оның қаназасын ұйымдастыру үшін комиссия құру туралы жарлық шығарды.
Roberto and Sydney Manuel Barros Nekaka founded the Union of Peoples of Northern Angola (UPNA), later renamed the Union of Peoples of Angola (UPA), on July 14, 1954. Roberto, serving as UPA President, represented Angola in the All African Peoples Congress of Ghana which he secretly attended in Accra, Ghana in December 1958. There he met Patrice Lumumba, the future Prime Minister of the Democratic Republic of the Congo, Kenneth Kaunda, the future President of Zambia, and Kenyan nationalist Tom Mboya. He acquired a Guinean passport and visited the United Nations. Jonas Savimbi, the future leader of UNITA, joined the UPA in February 1961 at the urging of Mboya and Kenyan Prime Minister Jomo Kenyatta. Later that year Roberto appointed Savimbi Secretary General of the UPA. The United States National Security Council began giving Roberto aid in the 1950s, paying him $6,000 annually until 1962 when the NSC increased his salary to $10,000 for intelligence gathering. Commenting on the incursion, Roberto said, "this time the slaves did not cower". The men killed everyone in sight. Roberto met with United States President John F. Kennedy on April 25, 1961. When he applied for aid later that year from the Ghanaian government, President Kwame Nkrumah turned him down on the grounds that the U. S. government was already paying him. Roberto merged the UPA with the Democratic Party of Angola to form the FNLA in March 1962, and a few weeks later established the Revolutionary Government of Angola in Exile (GRAE) on March 27, appointing Savimbi to the position of Foreign Minister. Roberto established a political alliance with Zairian President Mobutu Sese Seko by divorcing his wife and marrying a woman from Mobutu's wife's village. Roberto visited Israel in the 1960s and received aid from the Israeli government from 1963 to 1969. Savimbi left the FNLA in 1964 and founded UNITA in response to Roberto's unwillingness to spread the war outside the traditional Kingdom of Kongo. On the eve of Angola's independence from Portugal, Zaire, in a bid to install a pro Kinshasa government and thwart the People's Movement for the Liberation of Angola's (MPLA) drive for power, deployed armored car units, paratroops, and three battalions to Angola. However, the FNLA and Zaire's victory was narrowly averted by a massive influx of Cuban forces, who resoundingly defeated them. In 1975, the MPLA defeated the FNLA in the Battle of Quifangondo and the FNLA retreated to Zaire. After Roberto's death, President José Eduardo dos Santos eulogized, "Holden Roberto was one of the pioneers of national liberation struggle, whose name encouraged a generation of Angolans to opt for resistance and combat for the country's independence," and released a decree appointing a commission to arrange for a funeral ceremony.