Кіріспе

Соңғы күндер – 2005 жылы шыққан америкалық драмалық фильм, режиссерлігін, продюсерлігін және сценарийін жазған Гас Ван Сант. Бұл музыканттың соңғы күндері туралы көркем ойдан шығарылған баяндама, ол Курт Кобейннің өмірінен шабыттанған. Фильм 2005 жылдың 22 шілдесінде АҚШ кинотеатрларында көрсетілді және HBO компаниясымен бірлесіп түсірілді. Фильмде Майкл Питт Курт Кобейн прототипіндегі Блейк рөлінде ойнайды. Лукас Хаас, Азия Арженто, Скотт Патрик Грин және Тадеус А. Томас та фильмде түскен. Бұл Time Warner компаниясының New Line Cinema және HBO Films еншілес компанияларының бірлескен жобасы – Picturehouse компаниясының тұңғыш фильмі, ол артхаус, тәуелсіз, шетелдік және деректі фильмдерді көрсетуге арналған. Фильм сыншылардан көбінесе жағымды пікірлер алды.

Сюжет

Жас музыкант Блейк емханадан жасырын шығып, орман арқылы үйіне қарай жол жүреді, көлде жүзіп, түнде от жағады. Ертесі күні үйге келген соң киім ауыстырады. Үйде бөлмедестері Скотт, Люк, Азия және Никольдің ұйықтағандарын көріп, мылтықпен мазақтап ойнайды. Оны "Сары беттер" каталогының өкілі Тадейус А. Томас қарсы алады және алдағы кітапқа жарнама орналастыру туралы әңгімелейді. Жазу компаниясынан қоңырау келіп, оған және оның тобына тағы бір турға шығу керектігін, жоспарланған концерттерді міндетті түрде орындау қажеттігін айтады, бірақ Блейк телефонды қояды. Ол жоғары қабатқа көтеріліп, бір бөлменің еденінде ұйықтап қалады. Азия оянады және есікте екі ЛДС миссионері тұрғанын көреді. Скотт пен Люк есікті ашып, миссионерлер оларға шіркеулері мен үйретілімдері туралы айтады. Блейк киім ауыстырып, миссионерлер кеткен кезде үйден шығып, сырттағы шатырға барады. Скотт, Люк, Азия және Николь кетіп қалады, ал Блейк қайта үйге кіреді. Досы Донован мен жеке детектив үйге келеді, Блейк олар оны іздеп үйді аралап шығады. Олардың кеткенін күтіп, қайта үйге кіреді. Ол гитара мен барабандармен ойнайды, оларды өз әуенімен қайталайды. Жазу компаниясының директоры (Ким Гордон) келгенде және оны өзімен алып кетуге тырысқанда тоқтайды, бірақ Блейк бас тартады. Сол түні Блейк рок-клубқа барады, онда досы оған Grateful Dead концертіне қалай барғанын айта бастайды. Блейк досы әңгімені аяқтамай тұрып кетіп қалады. Блейк үйге оралады, онда Скотт оның ақшасының бір бөлігін алып, ал Люк Блейктен ән жазуға көмек сұрайды. Скотт Люкке Донованмен бірге жеке детектив болғанын және олардың кетуі керектігін айтады. Олар түнді достарының үйінде өткізеді, ал ертесі күні таңда жаңалықтардан Блейк өз-өзіне қол жұмсағанын және оның денесін электрик тапқанын естиді. Скотт, Люк және Николь машинаға мініп, тас жолмен кетеді, ал Люк артқы орындықта гитара шертеді.

Ван Санттың басқа фильмдерімен байланысы

Соңғы күндер – Ван Санттың "Өлім трилогиясы" деп жиі атап кеткен үшінші және соңғы бөлімі, ол 2002 жылғы «Джерри» фильмімен басталып, 2003 жылғы «Фил» фильмімен жалғасты. Осы үш фильмнің барлығындағы диалогтар мен повествование өте аз, көріністер тікелей сызық бойынша дамымайды. «Фил» фильміндегідей, көріністер жаңа бұрыштардан, әртүрлі уақыттардан қайта көрсетіледі, көрерменге уақыт артқа қайтарылып, бұрынғы көрініс қайтадан көрсетіліп жатқаны туралы ешқандай белгі берілмейді. Ван Сант осы тәсілді кейінгі «Параноидтық парк» (2007) фильмінде де қолданады. Сонымен қатар, басқа фильмдердегідей, көптеген актерлердің кейіпкерлерінің аттары олардың нақты есімдерімен сәйкес келеді.

Өмірбаян

Ван Сант бұл жобаны он жылға жуық уақыт ойластырғанын айтты. Бір кезде ол Кобейн туралы деректі фильм түсіргісі келді, бірақ Кобейннің жесірі Кортни Лав сотқа шақыруы мүмкін деген алаңдаушылықтан бас тартты. Ван Сант Кобейннің жанкүйерлері мен отбасының "Соңғы күндерге" қалай реакция жасайтынына көз жеткізе алмады; ол жылдар бойы Лавпен өзінің жобасы туралы бірнеше рет сөйлесті және жақында фильмді көру оған қиын тиетінін жеткізді. Актриса Азия Ардженто: "Мен Кортни Лавты сомдаймын деп жазылған, бірақ ол рас емес. Мен өте қынжылдым. Адамдар неге осылай дейтінін түсінбеймін. Мен оны қатты аяймын. Оны жамандап көрсетуге тырысып жатыр, мен осылай қалғандарды аяймын. Бірақ жоқ, мен өте жаңғырықсыз кейіпкерді ойнаймын".

Музыка

Last Days-те Майкл Питттің екі түпнұсқа композициясы бар: "Death to Birth" атты акустикалық ән және "That Day" деп аталатын электрлік джем. Лукас Хаас тағы бір шығарма, "Атауы жоқ" әнін жазды. Родриго Лопрести "Seen as None" және "Pointless Ride" әндерін шығарды. Скот кейіпкері The Velvet Underground тобының "Venus in Furs" әнін тыңдайды. Блейк бір сахнада Boyz II Men тобының "On Bended Knee" әнінің музыкалық видеосын телевизордан көріп отыр. "Venus in Furs" әнінде "тізе бүгіп" деген сөздер кездеседі. "Түсіну есіктері" ("Türen der Wahrnehmung") деп аталатын дыбыстық ландшафтты Хильдегард Вестеркамп жазды.

Түсірілім

Фильм Нью-Йорктің Гудзон аңғары аймағында түсірілді, бірақ кинооператор Харрис Савидестің түсірілім таспасын ерекше өңдеуінің арқасында, бұл аймақ Ван Санттың туған жері – Тынық мұхитының солтүстік-батысын еске салады.

Қабылдау

Rotten Tomatoes сайтында 119 сыншының пікіріне сүйене отырып, 58% мақұлдау көрсеткіші және 6,1/10 орташа баға тіркелді. Сайттың пікірі: "Минималистік стиль әр көрерменге ұнамайды, бірақ экспериментализмді жақсы көретіндер үшін «Соңғы күндер» гипнотикалық болады". Metacritic сайтында 36 сыншының пікірі негізінде 100 балдық шкала бойынша 67 бал алды, бұл "көбінесе жағымды пікірлер" дегенді білдіреді. Variety журналынан Лесли Фелперин былай жазды: "Нәтижесі – гедонистік рок өмірінің нақты бейнесі, әдемі көріністермен және кейде әжуалыққа жақын діни суреттермен толық".

Марапаттар

Фильм 2005 жылы Канн кинофестиваліне түсіріліп, Техникалық Grand Prix жүлдесін жеңіп алды. Ол «Ең үздік операторлық жұмысы» номинациясы бойынша Independent Spirit Award сыйлығына ұсынылды, бірақ фестивальде ешқандай жүлде алған жоқ.

Мұра

Фильм британ композиторы Оливер Лейт пен бейнелеуші суретші Мэтт Копсонның сол аттас операсына бейімделді, ол 2022 жылы Линбери театрында Гильдхолл музыка және драма мектебі мен Корольдік опера үйінің бірлескен қойылымы ретінде тұңғыш рет көрсетілді, онда француз актрисасы Агат Руссель Блейк рөлінде ойнады. Режиссер Мэтт Ривз бұл фильмтің «Бэтмен» (2022) фильміндегі Брюс Уэйн кейіпкеріне әсер еткенін айтты.