Кіріспе

Parleys Canyon) – АҚШ-тың Юта штатында орналасқан каньон. Каньон Interstate 80 (I 80) (бұрын Линкольн тас жолы, АҚШ 40 тас жолы және теміржол) арқылы Васатч тауларының батыс беткейімен жоғары көтеріледі және аузына жақын жерлерінен басқа салыстырмалы түрде кең және түзу каньон болып табылады. Каньонның ең жоғарғы нүктесі Парли шыңы деп аталады. Биіктігі 2170 метр болатын бұл өткел – Юта штатындағы I 80 тас жолындағы ең биік нүкте. Екі нысан да Тұз көлі аңғарының алғашқы қоныстанушысы және Иса Мәсіхтің Әулиелер шіркеуінің басшысы Парли П. Пратттың құрметіне аталған. Ол Васатч таулары арқылы бұрынғы Эмиграция каньонынан өтетін көлік жолына қарағанда жақсырақ жол табу үшін осы аймақты зерттеген.

Сипаттама

Парли каньоны Солт-Лейк-Ситидегі 215-ші тас жолы 80-ші тас жолына қосылған жерден басталып, Парли Саммитінде аяқталады. Каньонның төменгі бөлігі салыстырмалы түрде қисық және тар, сондықтан I-80 тас жолын салу үшін динамитпен жарылды. Осыған қарамастан, тас жол каньон бойында алты немесе одан да көп қатарлы болып сақталады; ол көптеген жерлерде Парли ағысының үстінен салынған. Сондай-ақ, бұл учаскеде "Парли" жолының көп мақсатты жолын ұзарту жұмыстары жүргізілуде, бұл қозғалмайтын көлік құралдарымен жүруге қолайлы жағдай жасауға бағытталған. Каньон Маунтин Делл тоғанына жақын жерде күрт кеңейеді, ал Юта штатының 65-ші тас жолы (SR 65) тас жолдан бөлініп (уақытша оңтүстік-шығысқа бұрылады), солтүстік-шығысқа қарай Морган округіне баратын жолмен жалғасады. SR 65 сонымен қатар мормондық жолдың осы каньонға өткен жеріне жетектейтін жергілікті жолмен байланыс құрады. Кішкентай Делл тоғанын осы аймақта Парли каньонының беткейінде жоғарырақ көруге болады. Тас жол шығысқа қарай қайта бұрылғанда, Ламбс каньонына (Парли каньонының қосалқы каньоны) апаратын жолға да шығу бар. Парли Саммитінің маңындағы аймақ Summit Park санақ ауданының (CDP) құрамына кіреді. Дегенмен, бұл аймақты көбінесе Джереми Ранчосы немесе Парли Саммиті деп атайды. 2018 жылдың желтоқсанында жабайы жануарлар I-80 тас жолын қауіпсіз кесіп өтуі үшін 5 миллион долларлық жабайы жануарлар өткелінің құрылысы аяқталды. Өткелдің ені 50 фут, ұзындығы 320 фут; сол жерге жақын орналасқан 140-шы шығу арқылы жануарлар 3,5 мильдік қоршаумен өткелге бағытталады. Осы жерде каньон кең, сондықтан таудың көлбеу беткейлерінде тас жолдың бойында ірі елді мекендер қалыптасқан. Саммиттен кейін тас жол Снайдервилл ойпатына жалғасады, онда танымал Парк-Сити курорты орналасқан. Ойпатта 2002 жылғы Қысқы Олимпиада ойындары үшін салынған шаңғы трамплині және Кимболл Джанкшендегі ірі сауда орталығы да бар.

Тарих

Каньонға атын Парли П. Пратт берген, оған сол кездегі Үлкен каньон деп аталатын каньонды зерттеу және «Алтын өткел» ақы төлемелі жолын салу тапсырылды. Жол құрылысы 1848 жылы басталып, 1850 жылы аяқталды. Парли каньоны арқылы өтетін жол Тұзды көл аңғарына басты бағытқа айналды, бұл эмиграция каньоны арқылы өтетін алғашқы бағытты артта қалдырды. Каньонды Солт-Лейктен Парк-Ситиге дейін жүретін Денвер және Рио-Гранде Батыс темір жолының тар телімді тармағы (Солт-Лейк және Парк-Сити темір жолы) пайдаланды. Бірақ, тік еңістеріне байланысты бұл желі Юнион Пасифик желісімен (Коулвилл арқылы, Эходағы UP магистраліне қосылатын) бәсекелесе алмады. Желі соңында Рио-Гранде-Уэстерн компаниясы тарапынан стандартты өлшемге дейін қайта жаңартылды, және олардың ізбасары Денвер және Рио-Гранде Батыс темір жолымен бірге 1956 жылға дейін каньонға дейін пойыз қатынасын жүзеге асырды. Парли каньоны арқылы Рио-Гранде желісінің қалдықтарының бір бөлігі, әсіресе, ат ілмегі қисықтары үшін жасалған тіліктер, жергілікті жолдарда қолданылады және тас жолдың жиегінен көрінеді. Парли каньонының сыртындағы осы темір жол желісінің төменгі бөлігі бүгінде UTA S Line трамвайы үшін пайдаланылуда.