Кіріспе

Токио ұлттық мұражайы (東京国立博物館) немесе TNM – Токиодағы Тайто ауданындағы Уэно саябағында орналасқан өнер мұражайы. Бұл Ұлттық мәдени мұра институтының (ja:国立文化財機構) басқаратын төрт мұражайдың бірі, Жапониядағы ең көне ұлттық мұражай саналады және Жапониядағы ең ірі өнер мұражайы болып табылады. Мұражай Азия өнері мен мәдениетінің мол жинағын жинап, сақтап, көрсетеді, ерекше назар ежелгі және ортағасырлық жапон өнеріне, сондай-ақ Жібек жолы арқылы өткен Азия өнеріне бөлінеді. Грек-буддистік өнердің де үлкен коллекциясы бар. 2023 жылғы сәуір айының мәліметтері бойынша, мұражайда шамамен 120 000 мәдени мүлік сақталады, оның ішінде 89 ұлттық қазына, 319 Хорюдзи қазынасы және 649 маңызды мәдени мүлік бар. Сол күні Жапон үкіметі 902 өнер және қолөнер туындысын Ұлттық қазына деп, ал 10 820 туындыны маңызды мәдени мүлік деп таныды. Осылайша, мұражайда Ұлттық қазына ретінде танылған өнер және қолөнер туындыларының 10%-ы және маңызды мәдени мүлік ретінде танылғандардың 6%-ы сақталған. Мұражайда жеке тұлғалар мен ұйымдардан алынған 2651 мәдени мүлік бар, оның 54-і Ұлттық қазына, ал 262-сі маңызды мәдени мүліктер. Олардың ішінде 3000 мәдени мүлік бір уақытта көрмеге қойылады, әрқайсысы төрттен сегіз аптаға дейін ауыстырылады. Мұражайдың тарихы 1872 жылдың 10 наурызынан 30 сәуіріне дейін Білім министрлігінің Музей бөлімі ұйымдастырған императорлық өнер туындылары мен ғылыми үлгілердің қоғамдық көрмесі – Юсима Сейдо немесе Шохейзака көрмесінен басталады. Бұл туындылардың түпнұсқалығына жақында жүргізілген Цзиньшин сараптамасы куәландырды. Шигенобу Окума, Цунетами Сано және басқалар басқарған 1872 жылғы көрме, 1873 жылғы Вена әлемдік көрмесіне дайындық мақсатында Токио Кайсей мектебінде (қазіргі Токио университеті) 1871 жылы өткен көрмені кеңейтті, соның ішінде өндірісті дамыту және экспортты арттыру жолындағы мақсаттар көзделді. Көрмеге қатысу үшін делегациямен бірге 24 инженер де жіберілді, олар жапон өнеркәсібі үшін пайдалы болатын батыстың озық технологияларын зерттеуге мүмкіндік алды. 1873 жылғы Вена көрмесінде аймақтық экспонаттармен қатар, ғибадатханасы бар толыққанды жапон бағы, Токиодағы императорлық ғибадатханасының бұрынғы пагодасының макеті, Нагоя сарайынан алынған алтын шачи және Камакура Буддасының қағаз-маше көшірмесі де көрсетілді. Көрме 15 сәуірде ашылып, келесі 3,5 ай бойы жұртшылыққа ашық болды, содан кейін әр айдың 1-і немесе 6-сымен аяқталатын күндері жұмыс істеді.

Уэно мұражайы

Уэно паркі 1873 жылы Бошин соғысы кезінде Канейджи ғибадатханасының көп бөлігі қиратылғаннан кейін, метрополия үкіметінің меншігінде болған жерде салынды. Бұл, былтырғы жылы америкалық үкіметтің Йеллоустоун паркінде жасаған тәжірибесіне ұқсас болды. Мұражайдың алғашқы директоры Хисанари Мачида 1873 жылдан бастап кең саябақтың ауқымды мұражай ретінде пайдалануды жақтады, бірақ 1875 жылға дейін оның бір бөлігі әскери және білім беру министрліктеріне берілді, содан кейін Ішкі істер министрлігі толық бақылауға алды. 1882 жылдың 20 наурызында Император Мейдзидің қатысуымен мұражай мен жануарлар бағы ашылды, ал кітапхана 30 қыркүйекте қайта ашылды. 1925 жылдан кейін мұражайға келушілер азайды; ал 2007 жылы Мәдени мұра ұлттық институттарының тәуелсіз әкімшілік мекемесі құрылды (IAINM әкімшілігі Токио және Нарадағы мәдени мұраны сақтау институттарымен біріктірілді). 2022 жылдың 18 қазанынан 11 желтоқсанына дейін Токио ұлттық мұражайы 150 жылдық мерейтойын атап өтіп, 89 ұлттық қазынасын алғаш рет бір көрмеде көрсетті.