Кіріспе
The Chart Show (Тізім шоуы) (1989–1998 жылдары ITV Chart Show деп белгіленген) – Ұлыбританияда 1986 жылғы сәуірден 1998 жылғы тамызға дейін, сондай-ақ 2003 және 2008–2009 жылдары қайта жаңғырылған апталық музыкалық бейнебағдарламалар жиынтығы. The Chart Show алғаш рет Ұлыбританияда Channel 4 арнасында 1986 жылғы 11 сәуірден 1989 жылғы 2 қаңтарға дейін 45 минуттық жұма кешкі бағдарлама ретінде көрсетілді (1988 жылдың соңындағы кейбір бөлімдер арнаның кестесіндегі өзгерістерге байланысты дүйсенбі кештерінде де көрсетілді). 1989 жылдың басында бағдарламаның танымалдылығы продюсерлік топты оны Channel 4 желісінен ITV желісіне көшіруге ықпал етті. ITV арнасында 1989 жылғы 7 қаңтардан 1998 жылғы 22 тамызға дейін The Chart Show әдетте сенбі күндері таңғы сағат 11:30-да көрсетіліп, көптеген аймақтарда апта соңында қайталап көрсетілді. ITV-дегі бөлімдер әдетте бір сағатқа созылды. 1998 жылғы 29 тамыздан бастап The Chart Show тоқтатылып, оның орнына 2006 жылға дейін көрсетілген CD:UK бағдарламасы келді. The Chart Show атауы 2003 жылғы 6–12 қаңтарда Channel 4 арнасында және 2008 жылғы 6 тамыздан 2009 жылғы мамырға дейін Chart Show TV арнасында жаңадан көрсетілді. Бастапқы өндіріс компаниясы Video Visuals болды, ал (ITV-де көрсетілген кезде) 1993–1998 жылдары «Yorkshire Television Presentation» деп көрсетілді (одан бұрын ITV франчайзи логотипі көрсетілмеген).
Тарих
Шоу BBC-дің Top of the Pops сияқты қалыптасқан поп-шоулармен бәсекелесу үшін жасалды және MTV бейне форматтарының ықпалында болды. Шоудың ерекшелігі – онда жүргізушілер болмады, олардың орнына компьютерлік дисплейлер артистердің жарнамалық бейнелері арасында пайда болды. "Жылдам пайда болатын" ақпарат фрагменттері HUD деп аталатын графикалық интерфейстің макетінде "терезелер" түрінде көрсетілді. 1987 жылы бұл Amiga компьютерінде жасалған "тышқан көрсеткіші" және "иконкалар" бар көрінетін дисплеймен ауыстырылды. Қазір мұндай интерфейстер кең таралған болса да, сол кезде бұл жаңалық болды. Иконкалардың дизайны 1989 жылдың 7 қаңтарында ITV телеарнасына көшкен кезде жаңартылды, және 1991 жылдың 7 желтоқсанында Amiga Computing журналының жүлдесінің бөлігі ретінде шоу қайта іске қосылғанда тағы жаңартылды. Бірақ бұл жаңарту бір ғана бағдарламаға созылды, ал келесі аптада 1989 жылғы бұрынғы иконкалар қайта пайда болды және 1996 жылдың 11 мамырына дейін сақталды. Осы күні шоудың форматы мен өндірісі толығымен өзгертіліп, экранның төменгі жағында анимациялық мәтін баннерімен алмастырылды. Сонымен қатар, видеомагнитофонның жұмыс істеуін еліктейтін графикалар қолданылды, бұл шоудың ең есте қаларлық ерекшеліктерінің бірі болды. Шоу алғаш рет іске қосылғанда маңызды рөл атқарды, себебі ол спутниктік және кабельдік теледидар, сондай-ақ MTV Europe сияқты арналар кеңінен таралғанға дейін британдық теледидарда музыкалық бейнелерді көрсетуге мүмкіндік берген сирек мүмкіндіктердің бірі болды. Көптеген музыкалық клиптер The Chart Show арқылы Ұлыбританияда тұңғыш рет көрсетілді. Бастапқыда, 1986 жылдың жазында музыканттар одағымен ITV және Channel 4 арналарында музыкалық бейнелерді көрсету мәселесіне байланысты дау туындағаннан кейін, The Chart Show эфирден уақытша алынып тасталды. Осы кезеңде сол өндірістік команда жасаған "Rewind" атты бағдарлама көрсетілді, ол басқа музыкалық шоулардан алынған өнерпаздық өнерлерінен тұрды. Жаздың соңында дау шешіліп, тамыздың соңында The Chart Show қайтадан эфирге оралды. Channel 4 арнасында шоу жұма күндері кешке, көбінесе The Tube сериалы арасындағы уақытты толтыру үшін көрсетілді. ITV-ге ауысқаннан кейін ол сенбі күні таңертең көрсетілді, сонымен қатар ITV-нің кейбір аймақтарында кешкі қайталануы да болды, бірақ күн мен уақыт аймақтар бойынша өзгеріп отырды. Мысалы, 1997 жылдың 31 тамызында кешкі қайталану Уэльс ханшайымы Диананың көлік апаты туралы хабарлама беру үшін тоқтатылды. Шоу өте танымал болды, сондықтан 1987 жылдың шілдесінде бес бағдарлама 60 минуттық "Жазғы арнайы" ретінде көрсетілді. Channel 4 арнасындағы соңғы рет 1988 жылдың 30 қыркүйегінде көрсетілді. Channel 4 арнасындағы соңғы эпизод 1988 жылдың шолуы болды, ол 1989 жылдың 2 қаңтарында көрсетілді, ал ITV-дегі алғашқы эпизод 5 күннен кейін эфирге шықты. Шоу қыркүйек айында ITV өзінің жаңа корпоративтік имиджін ұсынғаннан кейін "ITV Chart Show" деп аталды. 1994 жылдың 22 қазанында атау қайтадан The Chart Show болып өзгертілді. Channel 4 арнасындағы алғашқы эпизодтар 45 минуттық, ал кейінгілері 60 минуттық болды, бірақ 1988 жылы 60 минуттық форматқа ауысудан бұрын 30 минуттан тұратын екі бөлікке бөлінді. Алайда, кейінірек шыққан эпизодтардың кейбіреулері 1997 жылы ITV Formula One автожарыстарына құқық сатып алғандықтан қысқартылды. Соңғы эпизод 1998 жылдың 22 тамызында көрсетілді, одан кейін келесі аптада басталған CD:UK атты тікелей эфирлік шоу пайда болды. Шоуда көрермендердің шоумен қоштасып, оның аяқталуына қатты ренжгендері туралы түрлі хабарламалар оқылды. Сонымен қатар, Мел Би және Саггс сияқты артистердің де хабарламалары болды. The Chart Show-дағы алғашқы бейнеклип INXS тобының "What You Need" әні болды. The Chart Show соңғы бағдарламасында Роберт Палмердің Addicted to Love әні The Chart Show-да алғаш рет пайда болған артист екенін қате айтты. Соңғы эпизодта көрсетілген Роберт Палмердің түпнұсқа графикасы бар бейнеклипі HUD-де көрсетілген күні бойынша бірінші емес, төртінші эпизодтан алынған. Шоудың соңғы күндері бағдарлама "тікелей" эфирде көрсетілді, шоудың барлық элементтері компьютерге енгізіліп, таспаға жазылды, әннің атаулары мен ақпараттық баннерлер тікелей эфирде қосылды. Бұл факт шоудың алғашқы айларында осылай жасалғанын көрсету үшін пайдаланылды, әр бөлімнің басында "Тікелей" деген графика және интерактивті Battle of the Bands сегменті пайда болды. 1997 жылы жасалған шағын жаңартудан кейін екеуі де алынып тасталды, бірақ шоу аяқталғанға дейін кейде тікелей телефон арқылы жарыстар өткізіліп тұрды.
In the show's later days, the programme was broadcast "live", with all the elements of the show programmed into a computer and laid back to tape, the song title graphics and info banners being added live as the show was broadcast. This fact was played up over the first few months of the show being made this way, with a "Live" graphic appearing at the beginning of each part, in addition to the interactive Battle of the Bands segment. Both of these were dropped after a minor revamp in 1997, although live phone in competitions continued to appear occasionally until the end of the show's run.
Басқаша жасалған кесте
Шоуда қолданылған кесте жиі жаңылысқандыққа себеп болды, себебі бастапқыда олар MRIB құрастырған кестені пайдаланды (ол кезде коммерциялық радиода қолданылған, ал NME 1988 жылы қабылдады), ал кейіннен BBC Radio 1 қолданған "ресми" Gallup/CIN кестесін пайдаланбастан, өз кестелерін жасады. Шоудың бастапқыда жұма күні, кейін сенбі күні эфирге шығуы (демек, толық аптаның сатылымын ескермейтін) көрсетілген кесте Радио 1 эфиріндегі кестеден өзгеше болды. Шындығында, "The Chart Show" көрсеткен бірінші орындағы сингл ресми бірінші орындағыдан әлдеқанда жағдайларда ерекшеленді, соның ішінде 1987 жылдың мамырындағы шоудың алғашқы 10 үздік хиттер тізімінде де.
Бейнелерді жоққа шығару
Көптеген хит-парадтағы әндерге музыкалық видео түсірілмеген. Осы әндердің көпшілігі мамандандырылған хит-парадтарда болған, бірақ кейде Топ-10-ға да ілігіп отырды. Бастапқы жылдары бұл мәселе әннің қысқа үзіндісінің үстіне әртістің суретін көрсету арқылы шешілді. Шоу дамыған сайын, аудио жазбаларды сүйемелдеу үшін түрлі компьютерлік графикалық тізбектер жасалды. Музыкалық видеоның болмауына байланысты, аталған әндер толық орындалмады. Бірақ, ерекшеліктер де болды; біріншісі – Black Box тобының “Ride on Time” әні. Музыкалық видео ән шыққаннан кейін бірнеше ай өткен соң ғана аяқталды. Топ-10 хит-парадындағы алғашқы аптасында, топтың вокалисі деп есептелген Кэтрин Квинолдің суреті әннің қысқа үзіндісімен бірге көрсетілді. Алайда, келесі аптада да ән көшбасшы болып тұрғандықтан, сол кездегі сенбі күнгі таңертеңгі “Ghost Train” шоуы үшін түсірілген қойылым көрсетілді, онда Кэтрин Квинол мен белгісіз органшы сахнада өнер көрсетті. Тағы бір ерекшелік – Bon Jovi тобының “Always” әні. Музыкалық видео алғаш рет ойнатылғаннан кейін екі апта бойы көрсетілмеді. 1994 жылғы 17 қыркүйекте Rock Chart хит-парадындағы алғашқы аптасында “Keep the Faith” әнінен баяу кадрлар көрсетілді. Тағы бір айқын мысал – Stardust тобының “Music Sounds Better with You” әні. Бұл шоудың 1998 жылғы 15 тамыздағы санында бірінші орын алды және “Ride on Time” сияқты, музыкалық видео бірнеше айдан кейін ғана аяқталды. Бұл жолы, шоудың бұрынғы графикалық элементтерінен монтаж жасалды, бұл көрермендердің соңғы бөлімнен бұрын ескі графиканы көру туралы өтініштеріне жауап ретінде жасалды. 1997 жылы The Verve тобы “Lucky Man” әнінің видеосын The Chart Show-да көрсетуге рұқсат бермеді. Ән топ-10 және инди-чартта айтылған кезде, видеоны шоу жаңартылмаса, шоуға қатысудан бас тартатынын түсіндіретін хабарлама экранда көрсетілді. Кейде әртістің әніне видеосы болмаған жағдайда, бұрынғы видеодан кадрлар пайдаланылатын, ал кейде видеосы жоқ немесе әннің тікелей орындалуын сүйемелдеу үшін олар баяулатылып немесе бұрмаланып көрсетілетін. Бір айқын мысал – Pearl Jam: 1993 жылдан 1997 жылға дейін Pearl Jam өздерінің әндеріне промо-видео жасаудан бас тартты, сондықтан The Chart Show жиі олардың “Even Flow” видеосынан кадрларды пайдаланды, оларды Rock Chart хит-парадында пайда болған кезде, сол кезеңдегі әндерінің бірнеше секундтық үзінділерін сүйемелдеу үшін қолданды.
Демеушілік
Шоу өмірі бойы үш демеушіге ие болды. Олар – Pepe Jeans (1991–1992), Twix (1993–1996) және Tizer (1997). Tizer бірнеше жыл бойы The Chart Show-дың орнын басатын CD:UK-ға да демеушілік жасады. Ұлыбритания теледидарындағы көптеген демеушіліктерден өзгеше, бұл демеушіліктер шоудың атын құрады, шоудың басында және соңында жеке роликтер ретінде көрсетілмеді. Tizer жаңа демеуші болғанда, оның жарнамалық роликтері сынға ұшырады, себебі олар ашылу титрлері мен соңғы титрлер кезінде кездейсоқ уақыттарда көрсетіліп, шоуды әдейі тоқтататын. Бұл жағдай тудырған ыңғайсыздықтан кейін, олар ақыры тоқтатылды, соның нәтижесінде шоу үздіріссіз көрсетілді. "The Vault" қайталамаларында демеушіліктер енді бұлаңдатылып немесе ашылу және соңғы титрлерден мүлдем алынып тасталады, даудан қашу үшін.
Қапшық қайталанады
The Vault спутниктік арнасы 2006 жылдың желтоқсанынан бастап 1991–92 және 1996–97 жылдарғы эпизодтарды сенбі күні таңертең қайталай бастады, бұл ITV арнасындағы алғашқы көрсетілім уақытына ұқсас, бірақ хронологиялық тәртіппен емес. Алғашқы эфирге шыққан эпизод – 1992 жылғы арнайы бағдарлама болды. The Vault келесі бейсенбіде де қайталауларды көрсетті. Бағдарлама атауларында демеушілердің логотиптері болғандықтан, The Vault эпизодтарды қайта өңдеуге және демеушілердің логотиптерін бұғаттауға мәжбүр болды, себебі олар енді бағдарламамен байланысты емес. Video Visuals логотипі де эпизодтардан алынып тасталды, тіпті Video Visuals компаниясы The Vault арнасын иеленетін және басқаратын CSC Media Group құрамына кіргеніне қарамастан. Қайталаулар экраның бұрышындағы "V" графикасысыз көрсетілді, бірақ экрандағы жарыс графикасы көрермендерге ұнаған жоқ – мұндай графика CSC Media Group желісінде бүгінгі күнге дейін көрсетілуде. Бірнеше рет эпизодтар күтпеген жарнамалық үзілістер мен қара экранға тоқтатылып, кейбір эфирлер The Vault арнасында бұрын көрсетілген эпизодтардың қайталануы болып шықты. Бір жоспарланған эпизод толық көрсетілмей, басқа бағдарламамен ауыстырылды, нәтижесінде келесі демалыс күндері екі бағдарлама көрсетілді. The Vault арнасы әлі күнге дейін 1990 жылға дейінгі немесе 1993–1995 жылдарғы эпизодтарды көрсеткен жоқ, себебі бұл эпизодтар ойнатылмауы мүмкін форматта сақталып тұр (және бүгінгі күнге дейін де солай), ал арнада эпизодтарды ойнатуға қабілетті құрылғылар жоқ. Эпизодтарды түрлендіруге рұқсат берілді, бірақ түрлендіру өте қымбатқа түсті, ал The Vault арнасының эпизодтарды түрлендіруі қайталаулардың танымалдығына байланысты болды. Алайда, көрермендер саны төмендеп, 2007 жылдың шілдесінде көрсетілімдер тоқтатылды, ал үйлесімсіз эпизодтар ақыры түрлендірілмеді. 2008 жылдың наурыз айында Classic Chart Show арнасы көрермендердің сұранысы бойынша The Vault арнасына қайта оралды. Бұрынғы көрсетілімнен айырмашылығы, қайталаулар жарнамаланбады, жаңалық туралы хабар The Vault веб-сайтында ғана жарияланды. Алайда, тек төрт эпизод көрсетілді – соңғы қайталаудан екі эпизод және техникалық мәселелерге тап болған екі жаңа эпизод, олардың бірінің бірінші бөлімі үш рет қайталанды. Келесі айда қайталаулар тоқтатылды. 2008 жылдың 28 қарашасында қайталау үшінші рет қайталанды, бірақ қайта өңделді. Атау тізімінде демеушінің логотипін бұғаттаудың орнына, демеуші көрсетілген көріністер толығымен кесілді, ал бағдарлама логотип жоғалып кеткеннен кейін басталады. 2009 жылдың 17 қаңтарында белгісіз себептермен жоспарланған эпизод эфирге шықпады, ал оның орнына музыкалық бейнеклиптер көрсетілді. 2010 жылдың мамырында The Vault арнасы 1997 және 1998 жылдарғы Chart Show эпизодтарын күн сайын сағат 15:00 және 22:00-де қайталай бастады. 2011 жылдың наурыз айында қайталаулар тоқтатылды.
4-арна
2003 жылдың қаңтар айында екі апта бойы The Chart Show таңертең Channel 4 телеарнасына 60 минуттық бөлімдер түрінде қайта оралды, алайда бұл бөлімдер өзге форматта, дауыстық түсіндірмемен және шоудың кеңінен танымал болған, жалған бейнежазу графикасыз болды. Ұқсас форматтағы нұсқа Chart Show TV телеарнасының эфирдегі алғашқы айларында да көрсетілді.
Теледидардағы диаграмма көрсетілімі
2008 жылдың 6 тамызында "The Chart Show" бағдарламасы "Chart Show TV" телеарнасында қайта жаңғыртылды. Бұл нұсқа 2003 жылғы, аз ғана уақыт көрсетілген нұсқаға қарағанда бастапқы форматқа жақынрақ. Қайта жаңғыру бағдарламаның бастапқы ерекшеліктерін сақтайды, оның ішінде жалған бейнежазба графикасын және Видео Vault-ты, соның ішінде 1996 жылғы түпнұсқалық идентификаторды. Жаңа мүмкіндіктерге Airplay Chart, Urban Chart, Download Chart және Interactive Chart кіреді. NME TV видео тізімі NME TV веб-сайтының қолданушылары дауыс берген музыкалық бейнелерден құралған. Би, рок және инди сияқты дәстүрлі мамандандырылған тізімдер жаңа атаулармен пайда болады деп күтілуде, себебі екінші бөлімде Flaunt Dance Chart көрсетілді.