Мексика Тәуелсіздік Соғысының Батыры – Хосефа Ортис де Домингес
Josefa Ortiz de Domínguez
Донья Хосефа Ортис де Домингес – мексиканская героиня войны за независимость от Испании (1810 ж.). Қатысушы, қастандық ұйымдастырушы, "Коррегидора" атымен танымал.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мексикалық көтерілісші (1768–1829)
Mexican insurgent (1768–1829)
Мария Жозефа Крессенсия Ортис Тельез–Жирон, халық арасында Doña Josefa Ortiz de Domínguez немесе La Corregidora (8 қыркүйек 1768 – 2 наурыз 1829) деп танылған, Мексиканың тәуелсіздік соғысының көтерілісшісі және қолдаушысы болды. Бұл соғыс 19 ғасырдың басында Испанияға қарсы тәуелсіздік үшін күресті. Ол Керетаро қаласының коррегидоры Мигель Домингеске үйленгендіктен, оған осы лақап ат қойылған. Ортис де Домингуес әр жылғы "Долорес шақыруы" салтанатында еске алынады.
María Josefa Crescencia Ortiz Téllez–Girón, popularly known as Doña Josefa Ortiz de Domínguez or La Corregidora (8 September 1768 – 2 March 1829) was an insurgent and supporter of the Mexican War of Independence, which fought for independence against Spain, in the early 19th century. She was married to Miguel Domínguez, corregidor of the city of Querétaro, hence her nickname. Ortiz de Domínguez is commemorated in the annual reenactment of the Cry of Dolores.
Ерте өмір
Ортис де Домингуес – дон Хуан Хосе Ортистің қызы болды; Лос-Вердес полкінің капитаны және оның әйелі донья Мануэла Жирон, әдеби үйірме маскисімен революциялық қастандық жасады. Көтерілісшілердің көп бөлігі осы жерде жоспарланды, оның ішінде қару-жарақ және жабдықтар жиналып, түрлі үйлерде сақталды. Революцияның басталуы 1810 жылдың 8 желтоқсанына белгіленген. Бірақ 13 қыркүйекте қастандық жасаушылардың бірі оларды жақтаушылардың бірі сатқындық жасады, ол испан отарлық билігіне Керетаро қаласындағы бүлікшілердің әрекеттері туралы хабарлады. Отарлық билік Домингуестің әйелінің кімге адал екенін білмей, Коррегидордан қалада іздестіру жүргізіп, көтерілісшілердің басшыларын ұстауды сұрады. Ол әйелі Ортис де Домингуесті өз бөлмесіне қамап, оның өзге қастандық жасаушылармен ақпарат алмасуына бөгет қойды. Көтерілісшілердің көптеген жақтастары болды, соңында Ортис де Домингуес алкайд (Сантьяго-де-Керетаро корольдік түрмесінің бастығы) Игнасио Перес Альварес арқылы ескерту жіберуге қол жеткізді. Дәстүрлі айтуынша, Ортис де Домингуес одан төменгі қабатта тұратын Переске аяқ киімімен еденге бірнеше рет соғып ескерткен. Алайда тарихшылар ескертуді олардың тұрған жерлерін бөліп тұрған қабырғаға соққы беру арқылы бергенін хабарлайды. Ол 1810 жылдың 16 қыркүйегінде таңертең өзінің ізбасарларына «Долорес дауысы» деп белгілі болған сөз сөйледі, бұл Мексиканың тәуелсіздік соғысының басталуын білдірді. Соңында Ортис де Домингуес пен оның күйеуінің қастандыққа қатысқан рөлі ашылды. Олар жеке-жеке тұтқындалды. Ол Керетародағы Санта-Клара монастырына, содан кейін сотқа тартылу үшін Мексика қаласына жіберілді. Күйеуінің адвокаты ретінде жасаған барлық күш-жігеріне қарамастан, ол кінәлі деп танылып, Санта-Тереза монастырына қамауға алынды. Оның көтерілісшіл мінезіне байланысты ол көп ұзамай Санта-Каталина-де-Сена монастырына ауыстырылды. Ортис де Домингуес 1817 жылы көтеріліске қолдау көрсетпеуге ант бергеннен кейін босатылды.
Ortiz de Domínguez was the daughter of don Juan José Ortiz; a captain of Los Verdes regiment, and his wife doña Manuela Girón for the revolutionary conspiracy under the guise of a literary group, and much of the insurgent planning was carried out there, including gathering weapons and supplies and storing them in various houses. The beginning of the revolution was planned for 8 December 1810. However, on 13 September, the conspirators were betrayed by a supporter, who informed the Spanish colonial authorities about rebel activities in Querétaro. The colonial authorities, unaware of Domínguez's wife's allegiance, asked the Corregidor to conduct a search in the town in order to apprehend the rebel leaders. He imprisoned his wife Ortiz de Domínguez in her room to prevent her from exchanging information with her fellow conspirators. The rebels had a large following, and Ortiz de Domínguez eventually managed to get a warning out through the alcaide (warden of the royal jail of Santiago de Querétaro) Ignacio Pérez Álvarez. The traditional story is that Ortiz de Domínguez alerted Pérez, who lived on the floor below her, by striking the floor repeatedly with her shoe. However, historians have reported that the alert was actually given by striking a wall separating their residences. He gave a speech to his followers known as Grito de Dolores ("Cry of Dolores"), in the early morning of 16 September 1810, an event that signaled the start of the Mexican War of Independence. Eventually, the role of Ortiz de Domínguez and her husband played in the conspiracy was uncovered. They were imprisoned separately. She was sent to the monastery of Santa Clara, in Querétaro, and then to Mexico City to stand trial. Despite her husband's efforts as her lawyer, she was found guilty and placed in reclusion in the monastery of Santa Teresa. Due to her rebellious character, she was soon transferred to the convent of Santa Catalina de Sena. Ortiz de Domínguez was released in 1817, under an oath that she would refrain from supporting the rebellion.
Тәуелсіздік алғаннан кейінгі кезең
1822 жылы тәуелсіздік соғысынан кейін Мексика императоры Агустин де Итурбиде Ортис де Домингуэске әйелі Ана Мария де Уарте и Муньизді күтуге шақырды. Бірақ Ортис де Домингуес, республика емес, Мексика империясын құру – революциялық кезеңде күрескен мұратына қайшы келеді деп санады және ол бұл құрметтен бас тартты. 1823 жылы императрица оны «құрметті әйел» деп атады, бірақ ол осы құрметке де наразылық білдірді. Өмірінің соңғы жылдары Ортис де Домингуес бірнеше радикалды саяси топтармен байланыста болды. Тәуелсіздік қозғалысына қатысқандығы үшін кез келген сыйлықты қабылдаудан бас тартып, ол тек патриоттық борышын өтегенін айтты. Ортис де Домингуес 1829 жылы Мехико қаласында қайтыс болды. Ол бастапқыда Санта-Каталина-де-Сена монастырына жерленді, бірақ кейін оның мәйіті Керетароға көшірілді. Керетаро үкіметі оны «Мемлекетке еңбегі сіңген» деп жариялады. 1910 жылы Ортис де Домингуес және Леона Викарио Мексика пошта маркаларында бейнеленген алғашқы әйелдер, ал Латын Америкасындағы маркаларда бейнеленген екінші әйелдер болды. Оның профилі 1942 жылдан 1976 жылға дейін бес сентаво монетасында, сондай-ақ 2010 жылы елдің тәуелсіздігінің екі жүз жылдығына арналған серияның бір бөлігі ретінде шығарылған бес песо монетасында да пайда болды.
After the war of independence in 1822, Mexican Emperor Agustín de Iturbide offered Ortiz de Domínguez the role of lady in waiting for his wife, Ana María de Huarte y Muñiz. However, Ortiz de Domínguez believed the establishment of a Mexican Empire, instead of a Republic, was against the ideals she had fought for during the revolutionary period, and she refused the honor. In 1823, she was designated a "woman of honor" by the empress, a tribute which she also denounced. During the late years of her life, Ortiz de Domínguez was involved with several radical political groups. She always refused any reward from her involvement in the independence movement arguing that she was only doing her duty as a patriot. Ortiz de Domínguez died in 1829, in Mexico City. She was originally buried in the convent of Santa Catalina de Sena, but later her remains were moved to Querétaro. The government of Querétaro declared her "Benemérita del Estado". In 1910, Ortiz de Domínguez and Leona Vicario were the first women to be depicted on Mexican stamps and the second women to be depicted on stamps in Latin America. Her profile also appeared on the five centavo coin from 1942 to 1976, and on a version of the five peso coin issued in 2010 as part of a series to commemorate the bicentenary of the country's independence.
Ла Коррегидора
1791 жылы Жозефа Ортис Мигель Домингеске үйленді, ол сол жылдары Кіріс қызметінің хатшылығында және Жаңа Испания Виррейнато кеңсесінде қызмет етті. Өз байланыстарының нәтижесінде 1802 жылы ол Керетароның коррегидоры болып тағайындалды.
In 1791 Josefa Ortiz married Miguel Domínguez, who around those years was working for the Secretary of the Revenue Service and in the office of Virreinato de la Nueva España. Because of his connections he was named Corregidor of Querétaro in 1802.