Кіріспе
Испанияның әуе трафигін басқарушы ұйымы. ENAIRE компаниясы AENA S.A. акцияларының 51% үлесіне ие, ол әлемдегі ең ірі әуежайлар операторы болып табылады және Испанияда 46 әуежайдан және 2 вертолет алаңынан тұратын желіні басқарады. Олардың ішінде Мадрид Барахас, Барселона Эль-Прат, Пальма-де-Майорка және Малага Коста-дель-Соль әуежайлары бар. Бұл желі жыл сайын 207 миллионнан астам жолаушыны қабылдайды. Сонымен қатар, AENA S.A. Ұлыбритания, Колумбия және Мексикадағы тағы 15 әуежайдың басқаруына қатысады.
Тарих
1958 жылы 26 желтоқсанда қабылданған заңға сәйкес, Ұлттық әуежайлар басқармасы әуе министрлігіне қарасты, автономды сипаттағы мемлекеттік құқық корпорациясы ретінде құрылды. 1958 жылғы 26 желтоқсандағы «Автономды мемлекеттік органдардың құқықтық режимі туралы» заңның нәтижесінде ол Автономды ұлттық әуежайлар органы (OAAN) болып қайта құрылды. «Авиациялық навигация туралы» заңның нәтижесінде OAAN құрылды, ол Әуе министрлігіне қарасты және Азаматтық авиация жөніндегі бас хатшылықтан тәуелді болды. 1963 жылы Әуе министрлігінің құрамында (әлі де әскери ведомство) Азаматтық авиация жөніндегі бас хатшылық құрылды, соған OAAN бағындырылды. 1972 жылы Испания Еуроконтрольмен серіктес мемлекет ретінде келісімге қол қойды. Әуе министрлігіне тәуелді Автономды ұлттық әуежайлар органы әуе навигациялық құрылғылар желісін пайдалану үшін Еуроконтрольмен келісімшарт жасасты. 1977 жылы Көлік және байланыс министрлігінің құрылуы Азаматтық авиация жөніндегі бас хатшылықты ұлттық мемлекеттік қызметке интеграциялауға әкелді. 1982 жылы Азаматтық авиация жөніндегі бас хатшылықтың таратылуы Азаматтық авиация жөніндегі Бас дирекцияның (DGAC) құрылуына себеп болды, ол заң шығару және реттеушілік функцияларды, сондай-ақ әуе навигациясы саласындағы өкілеттіктерді қабылдады. OAAN Көлік, туризм және байланыс министрлігінің құрамына енді.
Aeropuertos Españoles y Navegación Aérea (AENA) мемлекеттік ұйымын құру
14 маусымдағы 905/1991 Корольдік Жарлығымен AENA (Акроним: Spanish Airports and Air Navigation) мемлекеттік мекемесінің уставы бекітілді және ол 1991 жылғы 19 маусымда, Испанияның ресми газетінде (BOE) жарияланғаннан кейін күшіне енді. Үкімет сол кездегі Көлік, туризм және байланыс министрлігі арқылы жаңа мекеменің қызметін жүзеге асыру бойынша бағыттарды белгіледі, қазіргі уақытта ол Қоғамдық жұмыстар министрлігі болып табылады. Оған Испания әуежайларының желісін, әуе навигациялық құрылғыларын және қолдау желілерін басқару, сондай-ақ әуе трафигін бақылау өкілеттіктері берілді. 1990 жылғы 29 маусымда, 1990 жылғы 29 маусымдағы 4/90 Заңының 82-бабына сәйкес, Көлік, туризм және байланыс министрлігіне қарасты Aeropuertos Españoles y Navegación Aérea (AENA) мемлекеттік мекемесі құрылды. 1991 жылғы 2 қарашада ол әуежай қызметтерін көрсетуді бастады, ал бір жыл өткен соң, 1992 жылғы 2 қарашада AENA әуе навигациясымен байланысты қызметтерді ұсынуға кірісті.
Әуе бақылау орталықтарында SACTA пайдалануға берілді
1984 жылы дамуы басталған SACTA (Автоматтандырылған әуе қозғалысын басқару жүйесі) операциялық жүйесі ENAIRE-ге тиесілі және Indra компаниясымен әзірленген. SACTA 1990 жылы Пальма-де-Майорка бақылау орталығында пайдалануға енгізілді. 1991 жылы ол Мадрид әуе қозғалысын басқару орталығында, ал 1992 жылы Севилья әуе қозғалысын басқару орталығында қолданысқа берілді. Барселона және Канар аралдарындағы әуе қозғалысын басқару орталықтарында 1994 жылы орнатылды.
Испанияның Еуроконтрольге кіруі
1997 жылы Испания толық құқықты мүше ретінде Еуроконтрольге қосылды.
Жаңа әуе қозғалысын басқару орталықтары
2001 жылдың 19 маусымында Севилья қаласының жаңа Әуе қозғалысын басқару орталығы, бұрынғы Эль-Жудиода орналасқан орталықты алмастырып, жұмысын бастады. Севильядағы Әуе қозғалысын басқару орталығы Испаниядағы ең алғашқы орталық болып табылады, оның тарихы 1952 жылға дейін жетеді. 2005 жылдың 23 ақпанында Барселона қаласының жаңа Әуе қозғалысын басқару орталығы, бұрынғы Гавадағы орталықты алмастырып, жұмысын бастады.
Еуропалық деңгейдегі бірінші ұшу жоспарының жүйесі
Испания, Германия және Ұлыбританияның әуе навигациясын қамтамасыз етуші AENA, DFS және NATS бірлесіп, еуропалық деңгейдегі алғашқы ұшу жоспарын жасау туралы келісімге қол қойды.
Әуеайлақтарды бақылауды ырықтандыру
2010 жылғы 14 сәуірде 9/2010 заңы жарияланды, ол әуе трафигі қызметтерін реттейді және осы қызметтерді ұсынатын азаматтық провайдерлердің міндеттемелерін белгілейді, сондай-ақ азаматтық әуе трафигі бақылаушыларының жұмыс жағдайларын белгілейді. Осы заң әуежайды басқару қызметтерін либералдады. Ллейда Алгуайр әуежайы 2010 жылы жұмысын бастады және AENA желісінен тыс, алғашқы автономды аймақ әуежайы болып, AENA-дан әуе навигациялық қызметтерді алды, кейіннен ENAIRE басқарды.
AENA Aeropuertos S.A. және AENA мемлекеттік корпоративтік субъектісі (EPE) арасындағы бөліну
2011 жылғы 25 ақпандағы Үкімет қаулысымен, 2010 жылғы 3 желтоқсандағы 13-ші заңдық Корольдік жарлығына сәйкес, инвестицияларды ынталандыру және жұмыс орындарын құру мақсатындағы салық, еңбек және либералдау салаларындағы шаралар бойынша AENA Aeropuertos компаниясы құрылды. Аталған жарлықтың заңнамалық мәтінінде жаңа басқару үлгісін енгізу арқылы әуежай жүйесін жаңғырту көзделген. 2011 жылғы 7 маусымдағы Министрлік бұйрығымен AENA Aeropuertos, SA компаниясының қызметі басталып, бұрынғы мемлекеттік корпоративтік ұйым AENA-ның әуежай қызметтерін басқару және пайдалануға қатысты барлық міндеттері мен жауапкершіліктері осы компанияға жүктелді. AENA Aeropuertos S.A. және AENA (Мемлекеттік корпоративтік ұйым) арасындағы қызмет көрсету шарты. 2012 жылғы 18 қаңтарда Хосе Мануэль Варгас Гомес Испания әуежайлары мен әуе навигациясы (AENA) мемлекеттік корпоративтік ұйымының бас директоры – төрағасы болып тағайындалды.
Испания мен Португалия арасындағы функционалдық әуе кеңістігі блоктары туралы келісім
2013 жылғы 17 наурызда Испания мен Португалия оңтүстік-батыс әуе кеңістігін құру туралы келісімге қол қойды. Испанияның Инфрақұрылым министрі Ана Пастор Джулиан мен Португалияның Экономика және жұмыс министрі Альваро Сантос Перейра қол қойған келісім Испания мен Португалияның әуе кеңістіктерін басқару үшін функционалдық блок құрды (SW FAB – Еуропаның оңтүстік-батыс аймағы).
Aeropuertos Españoles y Navegación Aérea (AENA) мемлекеттік корпоративтік субъектісі ENAIRE болады
Аэропорттар мен әуе навигациясы (AENA) мемлекеттік корпорациясы өз атауын ENAIRE деп өзгертті (2014 жылғы 4 шілдедегі 8 заң шығарушы Корольдік Жарлық). ENAIRE, AENA мемлекеттік корпоративтік ұйымы үшін көзделгендей, сол сипаттама мен құқықтық тәртіпте жұмыс істейді, сонымен қатар әуе трафигі мен әуе кеңістігіне қатысты, әрі ұлттық әуе трафигін басқару желісінің ұлттық және халықаралық операциялық үйлестіруіне қатысты ерекше өкілеттіктерді ұстап тұрады. Бұдан өзге, ENAIRE AENA S.A. акцияларының 51%-ын иеленеді, ол 2015 жылғы 11 ақпаннан бері биржада тіркелген. Инфрақұрылым, көлік және тұрғын үй істері жөніндегі мемлекеттік хатшы Рафаэль Катала Поло 2014 жылғы 15 шілдеде ENAIRE мемлекеттік корпоративтік ұйымының төрағасы болды. 3 қазандағы 851/2014 Корольдік Жарлығымен Әділет министрі болып тағайындалғаннан кейін Хулио Гомес Помар Родригес Инфрақұрылым, көлік және тұрғын үй істері жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды және ENAIRE төрағалығын да қабылдады.
AENA Aeropuertos компаниясы AENA S.A. болып табылады.
2014 жылғы 4 шілдедегі №8 заң шығарушы Корольдік жарлығына сәйкес, AENA Aeropuertos, S. A. компаниясының атауы AENA, S. A. деп өзгертілді. ENAIRE компаниясы оның акцияларының 51% иеленеді.
ITEC келісімінің негізінде ENAIRE, DFS, NATS, LVNL және Indra
iTEC (Еуропалық ынтымақтастық арқылы өзара үйлесімділік) тобын құру туралы келісімге Испанияның (ENAIRE), Германияның (DFS), Ұлыбританияның (NATS) және Нидерландтың (LVNL) әуе трафигін басқару қызметін қамтамасыз етушілері мен Испанияның Indra компаниясы қол қойды, бұл Еуропадағы болашақ әуе диспетчерінің жұмыс орнын дамытуға бағытталған.
Анхель Луис Ариас Серраноның тағайындалуы
2015 жылдың 19 мамырында Анхель Луис Ариас Серрано (Мадрид, 1960) ENAIRE мемлекеттік корпоративтік ұйымының директорлар кеңесі тарапынан ENAIRE басқарушы директоры болып тағайындалды. 2012 жылдың қаңтарынан ENAIRE басқарушы директоры болып тағайындалғанға дейін Анхель Луис Ариас азаматтық авиация бас директоры лауазымын атқарды, осы кезеңде ол Испанияның әуе қауіпсіздігі агенттігінің (AESA) басқару кеңесінің төрағасы болып қызмет етті, сондай-ақ ENAIRE және Senasa директорлар кеңесінің мүшесі және Еуропалық әуе қатынасын қамтамасыз ету ұйымының (EUROCONTROL) төрағасының орынбасары болды.
Жаңа президент
2018 жылдың маусым айында Хулио Гомес Помар Родригес 18 маусымдағы 506/2018 Корольдік Жарлығының жариялануымен, және сол күні 18 маусымдағы 511/2018 Корольдік Жарлығының жариялануымен инфрақұрылым, көлік және тұрғын үй жөніндегі мемлекеттік хатшы лауазымынан босатылды. Осы жарлықтармен Педро Саура Гарсия инфрақұрылым, көлік және тұрғын үй жөніндегі мемлекеттік хатшы болып тағайындалды, кейіннен ол ENAIRE президенті болды. 4 шілдедегі 8/2014 Заң Жарлығына сәйкес, ENAIRE мемлекеттік кәсіпорнының басқару органдары туралы ережелеріне, оның президенті лауазымы инфрақұрылым, көлік және тұрғын үй жөніндегі мемлекеттік хатшыға жүктеледі.
АЭА
ENAIRE компаниясы AENA (Aeropuertos Españoles y Navegación Aérea) компаниясының 51% үлесіне ие, ол Испания мен шетелдегі 46 әуежайдан тұратын желі. AENA Испаниядағы барлық мемлекеттік маңызы бар әуежайларды және Испания Қарулы Күштерімен бірлесіп кейбір әуе базаларын басқарады. Желідегі жалғыз вертолет алаңдары – Сеута мен Алхесирас вертолет алаңдары да ескеруге лайық.
Инэко
Осы мәтін жазылып тұрған кезде ENAIRE INECO ("Transport Engineering and Economics") компаниясының 45,85% мемлекеттік акцияларын ұстап тұр, ал қалған акциялар Renfe Operadora (12,78%) және Adif (41,37%) арасында бөлінген. INECO көлік және телекоммуникация секторына қатысты зерттеулер мен жобаларды жүргізуде маманданған. Қырық жылдан астам бұрын құрылған, ол Испаниядағы және көптеген халықаралық әуежайлардың, теміржолдардың және жолдардың барлық маңызды инфрақұрылымдық жобаларына қатысқан.
Крида
Экономикалық мүдделер тобының заңды тұлғасы ретінде ENAIRE (66,66%), Ineco (16,67%) және Мадрид политехникалық университеті (16,67%) «ATM зерттеу, даму және инновациялық орталығы» (Crida) құрды. Ол Испанияның әуе навигация жүйесінің өнімділігін (әсіресе қауіпсіздікті, сыйымдылығын және экономикалық және экологиялық тиімділігін) жақсартуға бағытталған ATM саласындағы ҒЗТІ қызметін жүзеге асыру үшін, жаһандық жүйенің бір бөлігі ретінде құрылған. Бұдан бөлек, ENAIRE компаниясы EMGRISA (0,08%), Grupo Navegación por Satélite Sistemas y Servicios S. L. (19,3%), GroupEAD (36%) және Barcelona Regional (11,76%) компанияларындағы үлеске ие.