Кіріспе
1968 жылы Л. Спраг де Камптың Скопс процесі туралы кітабы. "Ұлы маймыл процесі" кітабы Л. Спраг де Камптың еңбегі, алғаш рет 1968 жылы Doubleday баспасымен қатты мұқабамен жарық көрген. Кітап – бұл сот процесінің, сондай-ақ оның әлеуметтік және саяси аясы мен салдарының құжатталған баяны. Осы сот тарихы АҚШ Азаматтық еркілер одағының (A.C.L.U.) мұрағаттары, түрлі газет материалдары, сотқа қатысқан оннан астам адаммен жүргізілген хат алмасу мен сұхбаттар, сот туралы жазылған кітаптар мен журналдардағы мақалалар (оның ішінде Джон Т. Скопстың естеліктері және Риа округі сотындағы сот ісінің ресми тізілімі), сондай-ақ Дейтон қаласына жасалған бірнеше сапарлар негізінде жазылған. Кітапта сот кезінде жарияланған бірнеше саяси карикатуралар да бар. Көптеген сыншылар осы кітапты Скопс процесі туралы толыққанды және шешуші еңбек деп санайды.
The Great Monkey Trial is a book on the Scopes Trial by L. Sprague de Camp, first published in hardcover by Doubleday in 1968. The book is a non fiction account of the trial, as well as its social and political context and impact. This history of the trial was based on the archives of the A. C. L. U., assorted newspaper files, correspondence and interviews with over a dozen of those present at the trial, books and magazine articles written on the trial (including the memoirs of John T. Scopes and the official record of the trial in the Rhea County Courthouse), and a couple of visits to Dayton. The book also contains several political cartoons published at the time of the trial. Several critics have referred to the book as the definitive or comprehensive account of the Scopes Trial.
Мазмұны мен перспективасы
Алғашқы сөзінде де Камп кітаптың мақсаты "1925 жылы Теннеси штатының Дейтон қаласында өткен эволюциялық сот процесінің тарихын мүмкіндігінше адал баяндау" екенін айтады. Де Камп сот процесінің бұрынғы сипаттамаларын, мысалы, "әйелдерді қуғындау", "әділеттің бұрмалануы" немесе "фундаментализмге соққы" деп атауды жоққа шығарады. Оның орнына, де Камп бұл сотты екі философиялық көзқарас арасындағы ұзақ және үздіксіз соғыстың бір шайқасы деп сипаттайды. Біріншісі, "теистік көзқарас", әлемді адамның сезімдеріне жауап беретін және табиғи заңдармен шектелмейтін күштер басқарады деп санайды. Екіншісі, "механистік көзқарас", әлемді абсолютті және өзгермейтін табиғи заңдар басқарады, ал құдайлар оларға әсер ете алмайды деп есептейді. Соттың мәдени әсерін қорытындылай келе, де Камп бұл соттың нәтижесінде заңға таңған халықтың сықақ саясаткерлерді осындай "маймыл заңдарын" қолдаудан бас тартуға ықпал еткен болуы мүмкін деп санайды. Сондай-ақ, ол соттың эволюцияға деген халықтың қызығушылығын арттыру мақсатына жеткенін айтады. Қорытындылай келе, де Камп шындық әрқашан көптеген факторлармен қатар халықтың пікірін қалыптастыру үшін күреседі, бірақ шындықтың тұрақтылығы оған артықшылық береді деп мәлімдейді.
Стиль
Кітап сот процесін әскери қақтығыс ретінде бейнелейді, жиі "шайқас" және "күресуші" сияқты сөздерді қолданады. Бұған қоса, кітапта "Соғыс шақырулары мен тулары", "Крест жорығы" және "Шабуылдың шуы көтеріледі" сияқты тараулар бар. Әр тараудың басында оның мазмұнымен байланысты цитата келтірілген. Оларға, мысалы, Дарвиннің "Түрлердің шығу тегі" еңбегінен және Инквизицияның Галилейді соттауы сияқты дін мен ғылым арасындағы қақтығыстардың тарихи мысалдары, сондай-ақ Шекспир мен Льюис Кэрроллдың адам табиғаты туралы поэтикалық ойлары кіреді.
Қабылдау
Кітапты оқығандар оның толықтығы үшін жоғары баға берді. Бірнеше рецензенттер кітапты сот процесінің толық оқиғасын фактілерге негізделіп, бейтарап түрде баяндағаны үшін мақтады, бұл "Желге мұра" сияқты көркем әңгімелерге немесе Х.Л. Менкеннің бір жақты баяндамасына қарсы келеді, олардың пікірінше, бұл бұрынғы қоғамдық пікірді қалыптастырған. Кейбіреулер бұл және басқа да "Скопс ісі туралы жазылған кітаптар сотқа қатысты қысым мен мазақ көзқарасын күшейтеді" деп санайды. Скопс ісінде қорғаныс тарапынан куәлік берген ғалымдардың бірі Киртли Матерс Science журналында жарияланған рецензиясында кітапты жоғары бағалады. Матерс кітапты Скопс ісінің толыққанды тарихы деп атап, оның сот атмосферасын және адамдық факторларын жеткізе білу қабілетін мақтады. Матерс кітапқа жұмсалған зерттеу жұмыстарын да жоғары бағалады. Дегенмен, ол де Камптың соттағы адамдардың ойларын олардың ішкі ойлары ретінде көрсетіп, оларды бұрмалаған бір жағдайды атап өтеді. Матерс сонымен қатар бірнеше типографиялық қателерді, оның ішінде оның өзінің сұхбаттарының күндеріне қатысты қателерді де байқады.
Басқа жұмыстармен байланысы
Скоп соты 1972 жылы жарық көрген және автордың әйелі Кэтрин Крук де Камппен бірлесіп жазған «Дарвин және оның Ұлы жаңалығы» кітабында да талданды.