Кіріспе

Жост ван дер Вестхуйзен (20 ақпан 1971 жыл – 6 ақпан 2017 жыл) – Оңтүстік Африканың кәсіби регбишісі. Ұлттық құрама сапында 89 рет тест матчтарында ойнап, 38 эссе (трю) соқты. Көбінесе скрам-хав болып ойнады және үш регби әлем чемпионатына қатысты, ең әйгілісі 1995 жылғы турнир, онда Оңтүстік Африка жеңіске жетті. Ол барлық уақыттағы ең ұлы скрам-хавтардың бірі деп есептеледі. Ұлттық құраманы он мәрте капитандыққа алып шықты және 1998 жылы Оңтүстік Африканың алғашқы Три Нациялар титулын жеңген команданың құрамында болды. Жергілікті жарыстарда 1993 жылдан 2003 жылға дейін «Blue Bulls» провинциялық командасы үшін ойнады, олармен 1998 және 2002 жылдары екі Currie Cup кубогын жеңіп алды. 1996 жылдан зейнеткерлікке шыққан 2003 жылға дейін «Northern Bulls» (кейін «Bulls» деп аталды) командасы үшін Super 12 регбиін ойнады. 2007 жылы Халықаралық Регби Даңқы залына, содан кейін Әлемдік Регби Даңқы залына енгізілді. 2011 жылы ван дер Вестхуйзенге моторлық нейрон ауруы диагнозы қойылды. Кейін ол дөңгелек креслода қозғала бастады және сөйлеу қиындықтарын бастан өткерді, бірақ өзінің «J9 Foundation» қайырымдылық қоры арқылы ауру туралы хабардарлықты арттырды. Ол F. H. Odendaal мектебінде және Претория университетінде білім алып, коммерция бакалавры дәрежесін алды. 1992 жылы «Junior Springboks» құрамасы үшін ойнады.

Регби мансабы

Ван дер Вестхуйзен өзінің барлық провинциялық карьерасын 1993 жылдан 2003 жылға дейін Оңтүстік Африканың «Блю Буллз» командасында өткізді, содан кейін регбиден зейнеткерлікке кетті. Ол 1996 жылы жарыстың басталуынан бастап 2003 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін «Солтүстік бұқалар» (кейін «Буллз» деп аталды) үшін Super 12 ойнады. Ол бүкіл мансабын скрам-хав ретінде өткізді, 6 фут 2 дюймдік бойымен, бұл позициядағы ойыншы үшін ерекше биік саналады. Ол қарсыластардың қорғанысындағы ең кішкентай кеңістіктерді тауып, олардан өтуімен белгілі болды. Оның алғашқы халықаралық матчы 1993 жылы Буэнос-Айресте Аргентинаға қарсы, 22 жасында өтті. Келесі жылы ол Шотландияға қарсы Мюррейфилдте екі эссе соқты. Оңтүстік Африка 1995 жылғы Регби әлем чемпионатының иесі болды. Бұл олардың әлем чемпионатына алғаш рет қатысуы, бұл бұрынғы апартеидтің салдарынан болды. Финалда Спрингбокс командасы Жаңа Зеландиямен кездесті, олар турнирдің фавориті саналды. Жаңа Зеландия қатарында Жона Лому болды, ол тереңтен күшті шабуылдар жасауға қабілетті, дамып келе жатқан талант. Ломуды Ван дер Вестхуйзен тиімді түрде қорғады, бірнеше маңызды тоқтатулар жасады, соның ішінде 22 метрлік сызықтың сыртында жасаған тоқтату бар. 1997 жылы ол Оңтүстік Африканың жетілік командасының капитаны болды және 1997 жылы Гонконгте өткен Регби әлем чемпионатының жетілігінде финалға шықты, онда Фиджиден жеңілді. Ван дер Вестхуйзен 1998 жылы Оңтүстік Африканың алғашқы Три Нациялар сериясінің жеңімпазы атанған команданың құрамында болды. Ол 1998 жылғы Керри кубогына «Буллз» командасының капитаны болды. Ол 1999 жылы Оңтүстік Африка құрамасының капитаны болды. Сол жылы Оңтүстік Африка әлем чемпионатында үшінші орын алды. Турнирден кейін ол екі апта бұрынғы матчта тізесінің байланысу тініне ауыр жарақат алғанын анықтады. Халықаралық міндеттерді орындау кезінде алған жарақаттары 1998, 1999 және 2000 жылдары үш тізбектелген Super 12 маусымының көп бөлігін өткізіп жіберуіне әкелді. 2001 жылдың қарашасында ол Спрингбокс үшін жүз матч өткізген алғашқы ойыншы атанды. 2003 жылғы әлем чемпионатына шақырылуы оны Оңтүстік Африка атынан үш финалда ойнаған алғашқы ойыншы етті. Команда ширек финалда «Олл Блэкс» командасымен кездесіп, жеңілді. 2003 жылдың қарашасында ван дер Вестхуйзен халықаралық регбиден зейнеткерлікке шықты, сол кезде ол 89 матчпен Оңтүстік Африканың рекордтық тестілік ойыншысы және 38 эссемен рекордтық эссе соққан ойыншы болды. Ол Оңтүстік Африка құрамасы үшін барлығы 111 матч өткізіп, 10 тестілік матчта команданың капитаны болды.

Марапаттар мен құрметтер

2007 жылы ол Халықаралық регби даңқы залына енгізілді, ал 2015 жылы Халықаралық зал Дүниежүзілік регби даңқы залымен біріктірілген кезде оның мүшесі атанды.

Жеке өмірі мен дау-дамайлары

2001 жылы ол алты жыл бойы әйелі Марленмен ажырасып, Амор Виттонемен үйленуге аздан кейін үйленді. Виттонемен екі баласы болды. 2009 жылдың ақпан айында Rapport газеті мен Heat журналы оның белгісіз сары шашты әйелмен жыныстық ойын ойнағаны және ақ затты мұрынға тартып алғаны туралы видеодәлелдерін жариялады. Шармейн Уиверс “YOU” журналына берген сұхбатында онымен роман болғанын мәлімдеді. Виттонемен некесі ажырасып кетті. Наурыз айының соңында ол Оңтүстік Африканың SuperSport телеарнасының жүргізушісі қызметінен босатылды. 2009 жылдың 28 маусымында жүрек ұстамасы деген күдікпен ауруханаға түсті, бірақ тексерулер жүрек проблемасын көрсетпегендіктен, жақын арада шығарылды. Паникалық шабуыл болуы мүмкін деген болжам бар. 1 қарашада, өзінің өмірбаяны “Spieëlbeeld” (“Көзілдіріктегі адам”) жарық көрген күні, ван дер Вестхуйзен дау тудырған секс-видеода болғанын мойындады және жалған айтқаны үшін кешірім сұрады. 2013 жылдың тамызында BBC Sports тілшісі Джеймс Пикокпен телефон арқылы сұхбаттасқанда, ол осы дауға қалай қарсы тұрғанын айтты. “Менің ісімнің бәрі менің принциптеріммен қайшы келді, өмірім ақыл-ойыммен басқарылды және өмірдің мәнін түсіну үшін қателіктер жасауым керек еді. Мен өмірімді сағатына жүз шақырым жылдамдықпен өткіздім. Өмірде біз көп нәрсені әдеттегідей қабылдаймыз, оларды жоғалтқанда ғана олардың қаншалықты маңызды екенін түсінесің. Бірақ Құдай менің өмірімде бар екенін білемін және тәжірибемен үйренесің. Мен енді жасаған қателіктерім туралы ашық айта аламын, себебі менің сенімім әлсіремейді. Мен сияқты қиын жағдайдан өткен адам ғана өмірдің қаншалықты құнды екенін түсіне алады.”

Ауру және өлім

2011 жылдың мамыр айында ван дер Вестхуйзеннің өкілі оған моторлық нейрон ауруының диагнозы қойылғанын растады. 2008 жылдың соңында оның оң қолында алғашқы әлсіздік байқалған, бірақ ол бұл әлсіздікті бұрынғы регби жарақатының салдары деп ойлаған. Бірнеше ай өткен соң, оның жеке дәрігері және отбасы досы доктор Келбрик оң қолының әлсіздігін байқап, тексерулер тағайындады. Ол хабардарлықты арттыру, қаражат жинау және зерттеулерді қолдау мақсатында J9 Foundation атты қайырымдылық қорына негіз салды. Ол ұлдары Жордан мен Кайлимен үнемі бірге уақыт өткізді. 2017 жылдың 4 ақпанында ол Йоханнесбургтегі Fourways Life ауруханасының жансақтау бөліміне түсті, онда оған тыныс алу аппараты қосылды. Ол 2017 жылдың 6 ақпанында, 45 жасында отбасының қасында Йоханнесбургтегі үйінде қайтыс болды. 10 ақпанда Преториядағы Лофтус Версфельд стадионында қоғамдық еске алу шарасы жоспарланған.