Антуан Жозеф Горса: Француз жазушысы және саяхатшысы

Кіріспе

Француз публицисті және саясаткері (1752 – 1793) Антуан Жозеф Горса (24 наурыз 1752 – 7 қазан 1793) – француз публицисті және саясаткері.

Өмірбаян

Горсас Лимож қаласында (Haute Vienne) аяқ киім шеберінің ұлы болып дүниеге келді. Ол Парижде жеке репетитор болып жұмыс істеді, кейін Версальде әскер мектебін ашты, онда әдеттегі халық та, ақсүйектер де оқыды. 1781 жылы ол қысқа мерзімге Бисетер түрмесіне қамалды, оның себебі шәкірттерінің моральдық келбетін нашарлатты деген айып болды, бірақ шынайы қылмысы – сатиралық өлеңдер жазу еді. Осы оқиға оның монархияға қарсы көзқарасының күшті болуын түсіндіреді. Штаттардың жалпы жиналысы ашылған кезде ол «Courrier de Versailles à Paris et de Paris à Versailles» газетін шығара бастады, онда 1789 жылдың 4 қазанында патшаның күзетшілерінің тойы туралы хабар жарияланды. Горсас оны Патша сарайында оқыған және Версальға қарай бет алған колонналардың бірін жетектеген деген сөз бар. Кейін ол газетінің атын «Courrier des quatre vingt trois départements» деп өзгертті, соның нәтижесінде 1792 жылдың маусым және тамыз айларындағы халық көтерілістерін қоздырған отты пропагандасын жалғастырды. Қыркүйек қырғыны кезінде ол газетінде түрмелер ұлтқа қарсы қастандықтардың орталығы екенін және халық кінәлілерге әділ жаза бергенін жазды. 1792 жылдың 10 қыркүйегінде ол Сейн мен Уаз департаментінен Конвенцияға сайланды, ал 1793 жылдың 20 қаңтарында Конвенция хатшыларының бірі болып тағайындалды. Бастапқыда ол «Тау» фракциясымен бірге отырды, бірақ Роланд пен Бриссомен ұзақ байланыста болғандықтан Жирондистермен келісімі күшейді. Людовик XVI-ның ісі кезінде ол «Таудың» принциптерінен алыстады, соғыс кезінде корольді тұтқындау және одан кейін елден қуғынға жіберуге дауыс берді. «Курьер» газетінде Маратқа қарсы жасалған шабуыл 1793 жылдың 9 наурызында оның баспаханасына қарулы шабуыл жасауға себеп болды. Орын тоналды, бірақ Горсас халықтың ашуынан қашып құтылды. Бұл фактілер Конвенцияға хабарланғаннан кейін Горсасқа көңіл жарысқандар азайып, өкілдердің журналистикамен айналысуына тыйым салатын резолюция қабылданды (бірақ ол орындалмады). 2 маусымда оған партияның басқа мүшелерімен бірге өзін тұтқындауға бұйрық берілді. Ол Бузоға қосылу үшін Нормандияға қашып кетті, ал Паси-сюр-Эрдегі Жирондистердің жеңілісінен кейін Бретаньде пана тапты. Күзде ол Парижге оралып, 6 қазанда тұтқындалды және келесі күні гильотинаға алынды.

Gorsas was born at Limoges (Haute Vienne), the son of a shoemaker. He established himself as a private tutor in Paris, and presently set up a school for the army at Versailles, which was attended by commoners as well as nobles. In 1781 he was imprisoned for a short time in the Bicêtre on an accusation of corrupting the morals of his pupils, his real offence being the writing of satirical verse. These circumstances explain the violence of his anti monarchical sentiment. At the opening of the states general he began to publish the Courrier de Versailles à Paris et de Paris a Versailles, in which appeared, on 4 October 1789, the account of the banquet of the royal bodyguard. Gorsas is said to have himself read it in public at the Palais Royal, and to have headed one of the columns that marched on Versailles. He then changed the name of his paper to the Courrier des quatre vingt trois départements, continuing his incendiary propaganda, which had no small share in provoking the popular insurrections of June and August 1792. During the September massacres he wrote in his paper that the prisons were the centre of an anti national conspiracy and that the people exercised a just vengeance on the guilty. On 10 September 1792 he was elected to the convention for the department of Seine et Oise, and on 20 January 1793 was elected one of its secretaries. He sat at first with the Mountain, but having been long associated with Roland and Brissot, his agreement with the Girondists became gradually more pronounced; during the trial of Louis XVI he dissociated himself more and more from the principles of the Mountain, and he voted for the king's detention during the war and subsequent banishment. A violent attack on Marat in the Courrier led to an armed raid on his printing establishment on 9 March 1793. The place was sacked, but Gorsas escaped the popular fury by flight. The facts being reported to the convention, little sympathy was shown to Gorsas, and a resolution (which was evaded) was passed forbidding representatives to occupy themselves with journalism. On 2 June he was ordered by the convention to hold himself under arrest with other members of his party. He escaped to Normandy to join Buzot, and after the defeat of the Girondists at Pacy sur Eure he found shelter in Brittany. He was imprudent enough to return to Paris in the autumn, where he was arrested on 6 October and guillotined the next day.