Кіріспе

Күміс қосылыстарын түс беру үшін қолдану. Патологияда күміс бояу – гистологиялық кесінділердің микроскопиясында, температуралық градиентті гель электрофорезінде және полиакриламид гельдеріндегі нысананың сыртқы түрін таңдап өзгерту үшін күміс пайдалану әдісі. Дәстүрлі боялған шыныда күміс бояу – күміс қосылыстарынан (әсіресе күміс нитраты) тұратын қоспаны қосып, жеңіл қыздыру арқылы сарыдан қызғылт сарыға немесе қоңыр түстерді (немесе көк шыны негізінде жасыл түсті) алу тәсілі. Бұл әдіс 1800 жылдан кейін енгізілді және "боялған шыны" терминіндегі "бояу" деген сөзді білдіреді. Күміс қосылыстары байланыстыратын заттармен араластырылып, шыны бетіне жағылады, содан кейін пеште немесе қоршақта қыздырылады.

Тарих

Камилло Голджи жүйке жүйесін зерттеу үшін күміс бояуды жетілдірді. Бұл процестің нақты химиялық механизмі белгісіз болғанымен, Голджи әдісі шектеулі сандағы жасушаларды толығымен, кездейсоқ түрде бояйды. Кереньи мен Галлиас күміс бояуды гельдегі ақуыздың өте аз мөлшерін анықтау үшін жоғары сезімтал әдіс ретінде ұсынды. Бұл техника басқа да биологиялық макромолекулаларды зерттеу үшін кеңейтілді, олар әртүрлі орталарда бөлінген. Классикалық Coomassie жарқын көк бояуы көбінесе 50 нг ақуыз жолағын анықтай алады; күміс бояу сезімталдықты әдетте 50 есеге арттырады. Түс интенсивтігіне көптеген айнымалылар әсер етеді және әрбір ақуыздың өзіне тән боялу қасиеттері болады; таза шыны ыдыстар, таза реагенттер және ең жоғары тазалықтағы су – сәтті бояудың кілті.

Химия

Кейбір жасушалар аргентафинді болып келеді. Олар формалинмен бекітілгеннен кейін күміс ерітіндісін металл күміске дейін тотықсыздандырады. Басқа жасушалар аргирофильді болып келеді. Бұл жасушалар гидрохинон немесе формалин сияқты тотықсыздандырғыш заттарды қамтитын бояуға ұшырағаннан кейін күміс ерітіндісін металл күміске дейін тотықсыздандырады. Күміс нитраты фосфат иондарымен ерімейтін күміс фосфатын түзетіндіктен, бұл әдіс Вон Косса бояуы деп аталады. Тотықсыздандырғыш заттың, әдетте гидрохинонның әсерінен қара элементар күміс пайда болады. Бұл сүйек өсу кезінде кальций фосфаты бөлшектерінің қалыптасуын зерттеу үшін қолданылады.

Гистологиялық сипаттама

Күміс бояу қызығушылық тудыратын нысаналарды – яғни ДНК және белоктар сияқты, жасуша ішіндегі және жасуша сыртындағы жасушалық компоненттерді, мысалы, III типті коллаген және ретикулин талшықтарын – нысаналарға металл күміс бөлшектерін орналастыру арқылы көруге мүмкіндік береді.

Диагностикалық микробиология

Псевдомонас, Легионелла, Лептоспира, H. pylori, Бартонелла және Трепонема, сондай-ақ Пневмоцистис, Криптококк және Кандида сияқты саңырауқұлақтар күміспен боялатын организмдер болып табылады.

Кариотипті талдау

Күмiс бояу кариотипілеуде қолданылады. Күміс нитраты ядролық ұйым аймағымен (НОР) байланысты белокты бояп, күміс жиналатын қараңғы аймақты көрсетеді, бұл NOR ішіндегі рРНК гендерінің активтілігін анықтайды. Адамның 13, 14, 15, 21 және 22 хромосомаларында NOR бар, олар күміс бояу активтілігін кем дегенде 50 есеге арттырады.

Геномдық және протеомдық талдау

Күміс бояу гельдерді бояу үшін қолданылады. Агороза гельіндегі ақуыздардың күміс бояуын 1973 жылы Керени мен Галлиас әзірледі. Кейіннен ол SDS PAGE-де қолданылатын және ДНК немесе РНК бояуға бейімделген полиакриламид гельдеріне де қолданылатын болды. Гликопротеиндер мен полисахаридтердің гликозилдеуін 4 °C температурада 0,1% периодикалық қышқылмен 1 сағатқа алдын ала өңдеу арқылы тотықтыруға болады, бұл күміс иондарының байланысын және бояу нәтижесін жақсартады. Алдымен, ақуыздар 10% сірке қышқылы мен 30% этанолдан тұратын бекіткіш ерітінді арқылы гельде денатурацияланып, тұншықтырылады, сонымен бірге жуғыш зат (көбінесе SDS) алынып тасталады. Осылайша, ақуыздардың таралуы айтарлықтай төмендейді. Сумен бірнеше рет жуғаннан кейін, гель күміс нитраты ерітіндісінде инкубацияланады. Күміс иондары ақуыздардың теріс зарядталған тізбектеріне байланады. Артық күміс иондары сумен жуылып алынады. Соңғы даму кезеңінде күміс иондары сілтілік формальдегид қосылуы арқылы элементар күміске дейін тотықтырылады. Бұл ақуыздардың орналасқан жерлерін қоңырдан қара түске дейін бояйды. Бояудың қарқындылығы ақуыздың бастапқы құрылысына байланысты. Сонымен қатар, қолданылатын ыдыстардың тазалығы мен реагенттердің тазалығы күміс бояудың нәтижесіне әсер етеді. Күміспен боялған гельдердегі жиі кездесетін артефактілер – электрофорезге дейін сынаманың ластануы салдарынан 54-57 кДа және 65-68 кДа диапазонындағы кератин жолақтары.