Кіріспе
Бандавгарх ұлттық паркі – Үндістанның Мадхья-Прадеш штатындағы Умария ауданында орналасқан ұлттық парк. Бандавгархтың ауданы 1968 жылы ұлттық парк деп жарияланды, ал 1993 жылы жолбарыс қорығы болып бекітілді. Қазіргі негізгі аймақ белгілі бір аумақты қамтиды. Бұл паркте әртүрлі флора мен фауна өте бай. Паркте жолбарыстардың, әртүрлі бұғы түрлерінің және ірі мысықтардың көптеген өсіп-көбейетін популяциялары бар. Рева махараджасы Мартанд Сингх 1951 жылы осы аймақта алғашқы ақ жолбарысты ұстады. Бұл ақ жолбарыс, Мохан, қазір Рева махараджаларының сарайында сақталған және көрсетілімге қойылған. Тарихи тұрғыдан алғанда, ауыл тұрғындары мен олардың малдары жолбарыстан үнемі қауіп көрген. Парк маңындағы кен өндіру қызметінің артуы жолбарыстарды қауіпке тікелей ұшыратады. Парк өзінің атын аймақтың ең биік төбесінен алған, ол, әңгімеге сүйенсек, Раманың Ланканы күзету үшін бауыры Лакшманаға сыйлаған (Бандав – бауыр, Гарх – бекініс). Бұл бекініс Гонд әулетінің патшасы салған.
Bandhavgarh National Park is a national park of India, located in the Umaria district of Madhya Pradesh. Bandhavgarh, with an area of , was declared a national park in 1968 and then became Tiger Reserve in 1993. The current core area is spread over
This park has a large biodiversity. The park has a large breeding population of leopards, and various species of deer. Maharaja Martand Singh of Rewa captured the first white tiger in this region in 1951. This white tiger, Mohan, is now stuffed and on display in the palace of the Maharajas of Rewa. Historically villagers and their cattle have been at a threat from the tiger. Rising mining activities around the park are putting the tigers at risk. The park derives its name from the most prominent hill of the area, which is said to have been given by Lord Rama to his brother Lakshmana to keep a watch on Lanka (Bandhav = Brother, Garh = Fort). The fort was built by a Gond Dynasty king.
Құрылымы
Ұлттық парктің үш негізгі аймағы – Тала, Магдхи және Хитаули. Тала, әсіресе жолбарыстарға қатысты, биологиялық әртүрлілік бойынша ең бай аймақ болып табылады. Барлығы, осы үш аймақ Бандавгарх жолбарыстар қорығының "түйінін" құрайды, олардың жалпы ауданы 716 км²-ды құрайды.
Фауна
Азық тізбегінің төбесінде жолбарыс тұрғандықтан, онда кем дегенде 37 түрлі сүтқоректі мекендейді. Орман шаруашылығы қызметкерлерінің мәліметінше, мұнда 250-ден астам құс түрі, 80-ге жуық көбелек түрі және бірнеше бауырымен жорғалаушылар бар. Алайда, көптеген адамдарда 350-ге жуық құс түрін қамтитын тізімдер мен фотосуреттер бар. Шөптесі даланың байлығы мен тыныштығы жаңбырлы маусымда сарус тұрқы жұптарының көбеюіне мүмкіндік береді. Бұл ұлттық саябақтың ең танымал көрікті жерлерінің бірі – Бенгал жолбарысы (Panthera tigris tigris). Бандавгархтың орманды аумағында жолбарыстардың өте жоғары тығыздығы байқалады. Туристерге ашық 105 км² аумақта 22 жолбарыс бар екені хабарланды, яғни әр 4,77 км² жерге бір жолбарыс шамасында. (2001 жылғы халықты есепке алу деректері). 2012 жылы саябақтағы жолбарыстардың саны 44–49-ға жуық болды. Парк туралы былай деуші еді: «Басқа саябақта жолбарыс көру – сәттілік болса, Бандавгархта жолбарыс көре алмау – бақытсыздық». Бандавгарх әлемдегі жолбарыстардың ең көп шоғырланған жерлерінің бірі. Чарджер деген есімді жолбарыс, филдер мен туристерге (бірақ оларға зиян келтірмеген) шабуылдау әдетінен аталған, 1990 жылдардан бері Бандавгархта тірі қалған алғашқы сау еркек болды, сондай-ақ Сита есімді әйел де болды. Чарджер бір кезде National Geographic журналының мұқабасында пайда болды және әлемдегі ең көп суретке түсірілген жолбарыстардың екіншісі саналады. Бандавгархтағы жолбарыстардың көп бөлігі Сита мен Чарджердің ұрпақтары. Олардың қызы Джоита, ұлдары Лангру және Б2 де туристік көліктерге жақын жерде жиі көрініп, олардың дәстүрін жалғастырды. Ситаның қазасынан кейін Мохини есімді әйел танымал болды. Ол Махаман есімді еркек жолбарыспен жұптасты. Кейін ол көлік апатынан алған жарақатынан қайтыс болды. Чарджер 2000 жылы қайтыс болды және оның денесі қартайған шағында жабық аумақта ұсталған Чарджер Пойнта жерленді. 2003–2006 жылдар аралығында оның көптеген ұрпақтары қайғылы оқиғаларға ұшырады. B1 тоқ соғудан, ал B3 браконьерлердің қолынан қаза тапты. Сита да браконьерлердің құрбаны болды. Чарджердің қазасынан кейін, толық жетілген B2 2004–2007 жылдар аралығында орманның басым еркегі ретінде өмір сүрді. Бандавгархтағы Сиддхабаба аймағында бір әйелмен жұптасып, үш шағатай туды. Олардың бірі еркек болды және оған Бамера деп ат қойылды. Ол алғаш рет 2008 жылы көрінді және қазір Бандавгархтағы басым еркек. 2011 жылдың қарашасында Б2 қайтыс болды. Денсаулық сақтау зерттеулері оның табиғи өлімге ұшырағанын көрсетті. Алайда, кейбір деректер бойынша, ол буферлік аймақтағы жергілікті тұрғындардың шабуылына ұшыраған. Қазір Бандавгарх ұлттық саябағының Тала аймағындағы ең танымал жолбарыс – Бамера (жақында қайтыс болған). Алайда, соңғы кезде ол бірнеше рет жаңа еркек жолбарыспен күресіп жатыр. «Көк көз» (жақында есірткіге тойып қайтыс болған) және Мукунда Магди және Хитаули аймақтарындағы басым еркектер. Көбірек кездесетін әйелдер: Раджбехра, Мирчайни, Банбехи, Махаман, Сухи Патия және Даммада. Сонымен қатар, жасөспірімдер арасында жасқа толмаған немесе ересекке айналған, енді жеке өмір сүріп жатқан шағатайлар да бар. Қорықта басқа да түрлер де көптеп қоныстанған: гуар немесе үнді бизоны (Bos gaurus gaurus) қазір жойылып кеткен немесе басқа жерге көшіп кеткен; самбар және лақтырған бұғылар жиі кездеседі, ал нилгайды парктің ашық жерлерінде көруге болады. Үнді қасқыры (Canis lupus pallipes), жолақ гиенасы (Hyaena hyaena hyaena) және каракал (Caracal caracal schmitzi) туралы да хабарлар бар, соңғысы ашық жерде ғана мекендейді. Жолбарыс қорығында көптеп кездесетін ағаш немесе дақты бұғы (Axis axis) – жолбарыстың және үнділік барс (Panthera pardus fusca) басты жемтігі. Үнді бизондары Канхадан қайта әкелінді.
Гаурды қайта енгізу
Бандавгарх ұлттық саябағында гаурдың аз популяциясы болған, бірақ ірі қарадан жұққан аурудың салдарынан барлығы қырылды. Гаурларды қайта қоныстандыру жобасы Канха ұлттық саябағынан Бандавгархқа бірқатар гаурларды көшіруді көздеді. 2012 жылдың қысына дейін 50 жануар көшірілді. Бұл жобаны Мадхья-Прадеш орман департаменті, Үндістанның Жабайы табиғат институты және "Тадж Сафарис" техникалық ынтымақтастық арқылы іске асырды.
Көлік
Бандавгарх ұлттық паркі ең жақын ірі қала, Джабалпурден шамамен 4,5 сағаттық (~200 км) жерде орналасқан. Джабалпур әуе арқылы Дели, Мумбай, Бангалор, Хайдарабад, Пуне және Индор қалаларымен жақсы байланысқа ие. Бандавгархта кең таралған рейстерге арналған әуежай жоқ, бірақ Бандавгархқа ең жақын қала Джабалпур Үндістанның ірі қалаларымен жақсы әуе байланысын қамтамасыз етеді. Жеке чартерлік рейстер Бандавгарх ұлттық паркінің жанына қона алады, ал Умария ауданында чартерлік ұшақтар үшін шағын аэродром бар. Джабалпур әуежайы (199 км / 04:30 сағ) Бандавгарх ұлттық паркіне жетудің ең қолайлы жолы, себебі ол Дели, Мумбай, Бангалор, Калькутта, Хайдарабад және Бхопал қалаларымен байланысты, AirIndia, SpiceJet және IndiGo сияқты әуе компаниялары арқылы қызмет көрсетеді.
Пойыз
Пойызбен саяхаттау да жақсы нұсқа. Умария станциясына пойызбен жетіп, Ұлттық саябаққа такси немесе көлік жалдаңыз.