Кіріспе
Джим Корбет ұлттық паркі – Үндістандағы ұлттық парк. Бұл Үндістанның алғашқы ұлттық паркі, ол 1936 жылы Британдық Радж кезінде құрылған және сол кезде орналасқан Біріккен провинциялардың губернаторы Уильям Малкольм Хейлидің есімімен Хейли ұлттық паркі деп аталды. 1956 жылы, Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін шамамен он жыл өткен соң, ол оның құрылуында жетекші рөл атқарған және бір жыл бұрын қайтыс болған мергенші және табиғатты зерттеуші Джим Корбеттің құрметіне Корбет ұлттық паркі деп қайта аталды. Бұл парк «Жоба Тигр» бағдарламасы аясында құрылған алғашқы парк болды. Корбет ұлттық паркі – төбелер, өзендер бойындағы аймақтар, батпақты ойыстар, шөптесін далалар және үлкен көлден тұрады. Биіктігі әртүрлі, қыс түндері суық, ал күндері ашық және күннөлді. Шілдеден қыркүйекке дейін жаңбыр жауады. Парк субгималайлық белдемнің географиялық және экологиялық ерекшеліктеріне ие. Тығыз ылғалды жапырақты орман негізінен Shorea robusta (сал ағашы), халду, пипал, рохини және манго ағаштарынан тұрады. Орман парктің 73 пайызын жабады, ал шөптесін далалар 10 пайызын құрайды. Мұнда 110 түрлі ағаш, 50 түрлі сүтқоректі, 580 түрлі құс және 25 түрлі жорғалаушы мекендейді. Экотуризм орталығы.
Jim Corbett National Park is a national park in India located in the Nainital district of Uttarakhand state. The first national park in India, it was established in 1936 during the British Raj and named Hailey National Park after William Malcolm Hailey, a governor of the United Provinces in which it was then located. In 1956, nearly a decade after India's independence, it was renamed Corbett National Park after the hunter and naturalist Jim Corbett, who had played a leading role in its establishment and had died the year before. The park was the first to come under the Project Tiger initiative. Corbett National Park comprises area of hills, riverine belts, marshy depressions, grasslands and a large lake. The elevation ranges from Winter nights are cold but the days are bright and sunny. It rains from July to September. The park has sub Himalayan belt geographical and ecological characteristics. Dense moist deciduous forest mainly consists of Shorea robusta (the sal tree), haldu, peepal, rohini and mango trees. Forest covers almost 73 per cent of the park, while 10 per cent of the area consists of grasslands. It houses around 110 tree species, 50 species of mammals, 580 bird species and 25 reptile species. An ecotourism destination,
Тарих
Парктің кейбір аймақтары бұрын Техри Гархвал княздық мемлекетінің құрамына кірген. Ормандарды Қоршаған орта және орман департаменті (Уттаракханд) Рохилла шабуылшыларынан қорғану үшін тазартқан. Қорғауда аң аулауға рұқсат берілмеген, тек тұрмыстық қажеттер үшін ағаш кесуге ғана рұқсат болған. Қорық құрылғаннан кейін көп ұзамай, оның шекарасында сүтқоректілердің, жорғалаушылардың және құстардың өлтірілуіне және ұсталуына тыйым салатын ережелер қабылданды. Парк 1930 жылдары сайланған басшылық астында жақсы дамыды. Бірақ Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде, ол браконьерлік пен ағаш кесуден көп зардап шекті. Уақыт өте келе, қорықтың аумағы ұлғайды – 1991 жылы Корбет жолбарысы қорығының буферлік аймағы ретінде қосылды. Қорыққа Наинитал ауданындағы бас кеңсесінен басшылық жасалады. Корбет ұлттық паркі – Дүниежүзілік табиғат қорының (World Wide Fund For Nature) Терай доғасының ландшафты бағдарламасына кіретін он үш қорғалған аумақтың бірі. Бағдарламаның мақсаты – Непал мен Үндістанның 13 қорғалған аумағын байланыстыратын орман дәліздерін қалпына келтіру арқылы бес түрдің ішіндегі үш флагман түрін – жолбарысты, Азия пілін және бір мүйізді мүйізбұғыны қорғау. Ол Жоғарғы Ганг жазығының ылғалды жапырақты ормандары мен Гималайдың субтропикалық қарағай ормандарының экожүйелерін қорғайды. Климаты ылғалды субтропикалық және таулы. Қазіргі уақытта қорықтың аумағы гектарға жетеді, оның ішінде негізгі аймақ және буферлік аймақ бар. Саль ағаштары басымдығымен өсетін ормандарда ағаштардың жалпы түбірлік жамылғысы жоғары. 2023 жылы 617 түр тіркелді, оның ішінде 110 ағаш түрі болды.
Фауна
586-дан астам тұрақты және көшпенді құстар түрлері жіктеліп, олардың ішінде қанатты жыртқыш, гүлбасқан ара және қызыл орман тауығы – барлық үй құстарының арғы тегі жатады. Парктегі жолбарыстар азық үшін бұқалар және тіпті пілдер сияқты өте ірі жануарларды өлтіруі белгілі. Леопардтар көбінесе таулы аймақтарда кездеседі, бірақ жазық орманға да шығуы мүмкін. Райли мен Райлидің (2005) сөзінше: "Жолбарысты көруге ең қолайлы уақыт – сәуірдің соңынан маусымның ортасына дейінгі құрғақшылық кезеңінде келіп, бірнеше күнге махуттар мен пілдермен бірге саяхаттау". Көптеген туристердің келуі табиғи экожүйеге көрінетін зиян келтіруде. 2007 жылы табиғатты зерттеуші және фотограф Кахини Гош Мехта Корбет ұлттық паркі бойынша алғашқы толыққанды саяхат жолсілкімін жасады. "Корбеттің жабайы сағасы" атты фильмде туристер табиғатты қорғауға қалай үлес қоса алатыны көрсетілген.
Басқа көрікті жерлер
Дхикала Патли-Дун аңғарының шетінде орналасқан. Мұнда жүз жылдар бұрын салынған демалыс үйі бар. Канда жотасы фон ретінде көрінеді, ал Дхикаладан аңғардың әсем көрінісі ашылады. Калагарх бөгеті жабайы табиғат қорығының оңтүстік-батысында орналасқан. Қыс айларында мұнда көптеген көшіп-қонды су құстары келеді. Корбет шарлауығы Рамnagar қаласынан және Каладхуңгиден, Каладхуңги-Рамnagar тас жолы бойында орналасқан. Шарлауықтың төңірегін тығыз орман қоршап тұр. Гарджия Деви ғибадатханасы Гарджия Девиге арналған және көбінесе Картик Пурнима (қараша-желтоқсан) айларында зиярат етіледі. Ол Коси өзенінің жағасында, Уттаракхандтың төбелі аймағында, Гарджия ауылының жанында, Рамnagar қаласынан 14 км қашықтықта орналасқан, Үндістанның Уттаракханд штатында.
Танымал мәдениетте
2005 жылы шыққан «Каал» фильмінің сюжеті Джим Корбет ұлттық паркінде өріледі. Фильм де осы паркте түсірілді. 2019 жылдың тамызында Үндістанның премьер-министрі Нарендра Моди Discovery Channel арнасының «Адам мен жабайы табиғат» шоуының арнайы эпизодында, жүргізуші Bear Grylls-пен бірге орманды аралап, табиғатты және жабайы жануарларды қорғау туралы әңгімелесті. Эпизод Джим Корбет ұлттық паркінде түсіріліп, Үндістанмен бірге 180 елде көрсетілді.
Өткен
Қорықтың тарихындағы маңызды оқиға Калагарх өзенінде бөгет салынғаннан және маңызды жазық өзен аймағының суға батқаннан кейін болды. Жүзімдер, дәрілік шөптер, шөптер және кішкентай ағаштар пайда бола бастады, одан кейін шөптесін флора пайда болып, ақырында табиғи орманға айналды. Бұл көрсеткіш 1997–98 жылдары 12 рет тіркелген жағдайға дейін төмендеді.
Экожүйе бағасы
Джим Корбет жолбарыстар қорығының экономикалық бағалауы оның жылдық пайдасын 14,7 миллиард (1,14 лакх / гектар) деп бағалады. Маңызды экожүйелік қызметтерге гендік қорын қорғау (10,65 миллиард), Уттар-Прадеш штатының төменгі ағыстағы аудандарын сумен қамтамасыз ету (1,61 миллиард), Нью-Дели қаласына су тазарту қызметтері (550 миллион), жергілікті тұрғындарға жұмыс орындары (82 миллион), жануарлар үшін мекендеу және паналау (274 миллион) және көміртегіді сіңіру (214 миллион) кірді.