Кіріспе

Эфиопиядағы саяси партия Эфиопиялық халықтық революциялық партиясы (ЭРПП), жайылған аталымы Ihapa, Эфиопиядағы алғашқы заманауи саяси партия болып табылады. 1972 жылдың сәуір айында құрылған, ол Эфиопияны демократиялық республикаға айналдыруды мақсат еткен. ЭРПП және тағы бір партия, Бүкіл Эфиопиялық Социалистік Қозғалысы (МЕЙСОН) 1974 жылғы студенттер бастаған Эфиопия революциясын ынталы түрде қолдады, ол император Хайле Селассиенің құлатылуына және келесі жылы монархияның жойылуына әкелді. Дегенмен, Эфиопияны бақылауға алған әскери хунтаның басшысы Мэнгисту Хайле Мариам билікке келгеннен кейін, түрлі топтар арасында идеологиялық қайшылықтар туды.

Тарих

ЭПРП 1972 жылғы сәуір айында Батыс Берлинде, Батыс Германияда, эмигрант эфиопиялық студенттер мен Палестинаны азат ету демократиялық фронтының көмегімен құрылды. Бұл алғашқы съезде Орталық комитет сайланды, оған Деста Тадесе, Кифлу Теферра, Кифлу Тадесе, Тесфае Дебесей, Берхан Мескель Реда, Иясу Алемаеху және Зеру Кехишен кірді. Соңғы төртеуі EPLO-ның саяси бюросына сайланды, ал Берхан Мескель Реда ұйымның Бас хатшысы болып тағайындалды. ЭПРП өмірге келген алғашқы жылдары аса маңызды болған жоқ, революциядан кейін ғана үлкен рөл атқарды. Хайле Селассиенің биліктен алынуынан кейін бір жыл ішінде ЭПРП пен оның басты марксистік қарсыласы МЕЙСОН арасында саяси және идеологиялық қақтығыс туды. Бәсекелестіктің бір бөлігі, бастапқыда Дергтің «Эфиопия бірінші» деген тұманды патриоттық ұранынан басқа саяси идеологиясы болмауына байланысты болды. Сондықтан, ол күшті идеологиялық негізі бар солшыл студенттік қозғалысқа басшылық іздеді. ЭПРП және МЕЙСОН – Дергтің саяси тәрбиешілері болуға таласқан көптеген топтардың екеуі ғана болды. Бәсекелестіктің тағы бір себебі марксистік теорияға негізделді: Эфиопия революциясы «шынайы» болуы үшін алдыңғы қатардағы партия болуы керек еді, және екі топ та осы рөлді қалаған. Ақырында МЕЙСОН Дерг пен Менгистуды қолдады, ал ЭПРП Дерг революцияға қиянат жасады және нағыз «халық демократиясының» жолында тұрды деп мәлімдеді. Саяси қақтығыс екі топ арасында күрес күшейіп, зорлық-зомбылыққа ұласты. 1976 жылы ЭПРП қоғамдық ғимараттарға шабуыл жасап, Дергтің жоғары лауазымды шенеуніктерін өлтірген кезде зорлық-зомбылық өршіді. Жауап ретінде Менгисту ЭПРП-ті айыптап, оның «Ақ террор» науқанына қатысқанын мәлімдеді және ЭПРП-тің жақтастарына қарсы, бастапқыда МЕЙСОН мен жергілікті кебелелердің шенеуніктерінің көмегімен жүйелі және қатыгез науқанды бастады. Бұл науқан «Қызыл террор» деп аталды. 1977 жылдың тамызына қарай ЭПРП-нің аман қалған мүшелері қалалардан қашуға мәжбүр болды, көптегендері Агамдағы Асимба тауындағы топтың ауылдық бекінісіне қашты, онда оның негізін қалаушылары Тесфай Дебесей мен Зеру Кехишеннің туыстары тұрды.