Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эфиопия мемлекет басшысы
Head of state of Ethiopia
a list of officeholders
Эфиопия президенті – Эфиопияның мемлекет басшысы. Бұл лауазым көбінесе рәсімдік сипатта болып табылады, атқару билігі премьер-министр төрағалық ететін Министрлер Кеңесіне жүктелген. Қазіргі президент – Сахле Уорк Зевде, ол 2018 жылдың 25 қазанында қызметке кірді. Президенттер Федералды Парламенттік Ассамблея тарапынан алты жылға сайланады.
The president of Ethiopia is the head of state of Ethiopia. The position is largely ceremonial with executive power vested in the Council of Ministers chaired by the prime minister. The current president is Sahle Work Zewde, who took office on 25 October 2018. Presidents are elected by the Federal Parliamentary Assembly for six years.
Тарих
Эфиопияның саяси трансформациясы барысында Эфиопия мемлекет басшысының рөлі дамып, өзгерді. 1974 жылғы төңкеріске дейін Эфиопия императоры Эфиопияның мемлекет басшысы болған. 1974 жылғы әскери төңкерілгеннен және Эфиопия монархиясы жойылғаннан кейін, мемлекет басшысының қызметін Эфиопия Социалистік Уақытша Әскери Үкіметінің төрағасы, Эфиопияның де-факто президенті ретінде атқарды.
The role of head of state of Ethiopia had evolved and changed through the political transformation of Ethiopia. The emperor of Ethiopia was the head of state of Ethiopia prior the 1974 revolution. Following the 1974 military coup and abolishment of the monarchies of Ethiopia, the role of head of state was fulfilled by the chairman of the Provisional Military Government of Socialist Ethiopia as de facto president of Ethiopia.
Эфиопияның уақытша әскери үкіметі (ПМГСЕ) (19741987)
Социалистік Эфиопияның Уақытша әскери үкіметінің төрағасы мемлекет басшысы және Эфиопияның де-факто президенті болды. Уақытша әскери үкіметтің алғашқы төрағасы генерал-лейтенант Аман Андом болды, ол сонымен қатар Эфиопия Қарулы күштерінің Бас штабының бастығы қызметін атқарды.
The chairman of the Provisional Military Government of Socialist Ethiopia was head of state and de facto president of Ethiopia. The first chairman of the Provisional Military Government was Lieutenant General Aman Andom, who was also Chief of General Staff of the Ethiopian Armed forces.
Эфиопия Халықтық Демократиялық Республикасы (ЭДРЭ) (19871991)
Президент лауазымы 1987 жылғы Конституциямен ресми түрде құрылды, ол Эфиопия Халықтық Демократиялық Республикасын орнатып берді. Президент бес жылдық мерзімге Ұлттық Шенго (парламент) тарапынан сайланды, мерзімі шектеусіз. Президенттік Эфиопияның бас атқарушы органы болып табылды. Президент сонымен қатар Шенго сессиялар арасында заң шығарушы орган қызметін атқаратын Мемлекеттік Кеңестің төрағасы болды. Президенттің қажет болған жағдайда жарлық арқылы басқаруға толық құқығы болды және ол Эфиопия Қарулы Күштерінің Бас қолбасшысы да еді. 1987 жылғы Конституция бойынша жалғыз президент – 1987 жылдан 1991 жылға дейін Мэнгисту Хайле Мариам болды. Мэнгисту Хайле Мариам елден қашқаннан кейін Тесфайе Гебре Кидан тек алты күн ғана Эфиопияның міндетті президенті қызметін атқарды.
The presidency was officially created by the 1987 Constitution, which established the People's Democratic Republic of Ethiopia. The president was elected to a five year term by the National Shengo (legislature), with no term limits. The presidency was the chief executive of Ethiopia. The president was also the chairman of the Council of State, which presided as a legislator during the Shengo off session. The president had a chief executive power to rule by decree if necessary and was also the commander in chief of the Ethiopian Armed Forces. The only president under the 1987 Constitution was Mengistu Haile Mariam from 1987 to 1991. Following the flight into exile of Mengistu Haile Mariam, Tesfaye Gebre Kidan served as the acting president of Ethiopia for only six days.
Эфиопияның өтпелі үкіметі (TGE) (19911995)
1991 жылы 28 мамырда Эфиопия азамат соғысының аяқталуы Эфиопия Халықтық Демократиялық Республикасының конституциясының күшінен шығуына әкелді. Жаңа уақытша конституция және Эфиопияның Көшімдік Үкіметі құрылды. Эфиопияның Көшімдік Үкіметі – президент мемлекет басшысы, премьер-министр үкімет басшысы болатын де-факто жартылай президенттік жүйе еді. Эфиопияның Көшімдік Үкіметі кезінде президенттікке атқару билігі берілді, оның ішінде премьер-министрді тағайындау және қызметтен босату, сондай-ақ Эфиопия Қарулы Күштерінің Бас қолбасшысы лауазымына ұсыну құқығы кірді. Эфиопияның Көшімдік Үкіметі кезінде қызмет еткен жалғыз президент – Мелес Зенави болды.
The end of the Ethiopian Civil War in 28 May 1991 resulted in the end to the People's Democratic Republic of Ethiopia constitution. A new provisional constitution and the Transitional Government of Ethiopia was formed. The Transitional Government of Ethiopia was a de facto semi presidential system with the president as head of state and the prime minister as head of government. During the Transitional Government of Ethiopia, the presidency had chief executive powers, including appointing and dismissing the prime minister and the commander in chief of the Ethiopian Armed Forces. The only president who served during the Transitional Government of Ethiopia was Meles Zenawi.
Эфиопия Федеративтік Демократиялық Республикасы (ЭДРФ) (1995 жылдан қазіргі уақытқа дейін)
1995 жылы Эфиопия Федеративтік Демократиялық Республикасының Конституциясы ретінде жаңа конституцияның жобасы жарияланды. 1995 жылғы Эфиопия Конституциясы Эфиопияны парламенттік республикаға айналдырды, бұл президенттің рәсімдік және саяси жағынан бейтарап мемлекет басшысы болуын қамтамасыз етті. Эфиопия Федеративтік Демократиялық Республикасының Конституциясы атқару билігін Министрлер Кеңесіне жүктейді және премьер-министрді атқару билігінің басшысы және Эфиопия Қарулы Күштерінің заңды бас қолбасшысы деп белгілейді. Дегенмен, президент Эфиопия Қарулы Күштерінің рәсімдік бас қолбасшысы қызметін атқарады. Эфиопия Федеративтік Демократиялық Республикасының алғашқы президенті – 1995 жылдан 2001 жылға дейін қызмет еткен Негассо Гидада. Қазіргі президент – Сале Уорк Зевде, ол сондай-ақ Эфиопияның тұңғыш әйел президенті және 2018 жылдан бері қызмет етеді.
A draft of a new constitution was declared in 1995 as the Constitution of the Federal Democratic Republic of Ethiopia. The 1995 Constitution of Ethiopia transformed Ethiopia into a parliamentary republic, which effectively made the presidency a ceremonial and apolitical head of state. The Constitution of the Federal Democratic Republic of Ethiopia explicitly vests executive power in the Council of Ministers and names the prime minister as chief executive and the de jure commander in chief of the Ethiopian Armed Forces. However, the president presides as a ceremonial commander in chief of the Ethiopian Armed Forces. The first president of the Federal Democratic Republic of Ethiopia was Negasso Gidada, who served from 1995 to 2001. The current president is Sahle Work Zewde, who is also the first female president of Ethiopia, serving since 2018.
Төрағаны тағайындау және тағайындау
Федералды парламенттік ассамблея президенттікке үміткерді ұсынады. Президенттік мерзім Федералды парламенттік ассамблеяның мерзіміне байланысты емес, үкіметтің үздіксіздігін және осы лауазымның бейтараптығын қамтамасыз ету үшін. Президенттің өкілеттік мерзімі алты жылды құрайды. 2021 жылғы мәліметтер бойынша, Эфиопия Конституциясында президенттің өкілеттік мерзіміне шектеулер қойылмаған. Конституцияға сәйкес сайланғаннан кейін президент, президенттік міндеттерін атқаруға кіріспес бұрын, Федералды парламенттік ассамблея алдына келіп, Конституцияға және Эфиопия халқына адалдық туралы төмендегідей мәлімдеме жасайды:
The Federal Parliamentary Assembly nominate the candidate for president. Presidential tenure is not keyed to that of the Federal Parliamentary Assembly to assure continuity in government and the nonpartisan character of the office. The term of office of the president is six years. As of 2021, there are no term limits for the president in the Constitution of Ethiopia. Upon election in accordance with the constitution, the president, before commencing his or her responsibility as president, presents himself or herself before the Federal Parliamentary Assembly and makes a declaration of loyalty to the Constitution and the people of Ethiopia in the following words:
"Мен, осы күні Эфиопия Федеративтік Демократиялық Республикасының Президенті қызметін бастағанда, маған сеніп тапсырылған биік жауапкершілікті адал орындауға ант етемін."
"I , when on this date commence my responsibility as President of the Federal Democratic Republic, of Ethiopia, pledge to carry out faithfully the high responsibility entrusted to me."
Қауіпсіздік
Эфиопия президенті Эфиопия Ұлттық қорғаныс күштерінің арнайы қарулы бөлімдері – Республикалық гвардиямен қорғалады. Республикалық гвардияның Қарсы әскери бөлімі президенттік сарайды, көбінесе «Жубилей сарайы» деп аталатын жерді қорғауға жауапты. Қарсы әскери бөлім Израильде жасалған «Тавор 21» және американдық «М4» сияқты ауыр шабуылдық мылтықтармен, сондай-ақ оқтан қорғалған шыныдан өткізетін ұзақ қашықтықтағы снайперлік винтовкалармен қаруланған. Республикалық гвардия тікұшақтар мен бронетранспорттық құралдарды да пайдаланады.
The president of Ethiopia is protected by the Republican Guard, which is a special armed unit of the Ethiopian National Defense Force. The Republican Guard's Counter Military Unit is responsible for protecting the presidential palace commonly known as Jubilee Palace. The Counter Military Unit carries heavy assault rifles such as Israel made Tavor 21 and American M 4's and long rang snipers that can penetrate bullet proof glass. The Republican Guard also uses helicopters as well as armored vehicles.