Кіріспе
Менгисту Хайле Мариам (; 1937 жылдың 21 мамырында туған) – эфиопиялық бұрынғы саясаткер және бұрынғы әскери шенеунік, 1977 жылдан 1991 жылға дейін Эфиопия мемлекет басшысы, ал 1984 жылдан 1991 жылға дейін Эфиопияның Жұмысшы партиясының бас хатшысы болды. Ол 1977 жылдан 1987 жылға дейін Эфиопияны басқарған социалистік әскери хунта – Дергтің төрағасы және 1987 жылдан 1991 жылға дейін Эфиопия Халықтық Демократиялық Республикасының (ЭХДР) президенті болды. Дерг 1974 жылы император Хайле Селассие I құлатылғаннан кейін Эфиопия революциясы кезінде билікті басып алды, бұл 13-шы ғасырдан бері Эфиопияны билеген Соломон әулетінің соңына сызық салды. Менгисту билік үшін Дерг ішіндегі қарсыластарын тазартып, өзін Эфиопияның диктаторы етіп тағайындады, марксистік-лениндік идеологияға негіделген ұлттықтану және жерді қайта бөлу сияқты саясаттар арқылы Эфиопияның феодалдық экономикасын жаңғыртуға тырысты. Оның 1977-1978 жылдардағы билікті бекіту процесі Эфиопияның Қызыл террор ретінде белгілі болды, бұл 1976 жылдың қыркүйегінде Эфиопияның Революциялық Халық Партиясының (ЭРХП) жасаған сәтсіз қастандық әрекетінен кейін оппозициялық топтар мен бейбіт азаматтарға қарсы қатыгездікпен жүргізілген жазалау шараларынан тұрды, себебі ЭРХП социалистік партиялар одағына қосылу туралы Дергтің ұсынысын қабылдамаған болатын. Қаза тапқандардың нақты саны белгісіз, бірақ оның 30 000 мен 750 000 аралығында екені жиі айтылады. Менгистутің президенттік кезеңін ішкі көтерілістер, үкіметтік репрессиялар және экономикалық басқарудың нашарлығы сипаттайды, ал Қызыл террор Дерг, ЭРХП және олардың басты қарсыласы – Бүкіл Эфиопия Социалистік Қозғалысы (БЭСҚ) арасындағы үстемдік үшін күрес болып саналды, БЭСҚ бастапқыда Дергпен одақтас болған еді. Бұл ішкі қақтығыс жүріп жатқанда Эфиопия Сомалидің басып кіру қаупімен және Эритреяның тәуелсіздігін талап еткен Эритрея Халықтық Азаттық Фронтының партизандық соғысымен де бетпе-бет келді, Эритрея сол кезде Эфиопияның провинциясы болатын. 1977-1978 жылдардағы Сомалимен Огаден үшін соғыс, даулы шекаралық аймақ үшін болған шайқас, эфиопиялық жеңіске жетуде кеңестік және кубалық одақтастарының маңызды рөлімен ерекшеленді. 1983-1985 жылдардағы апатты ашаршылық оның үкіметіне ең көп халықаралық назар аударды. Менгисту 1991 жылдың мамырында ЭХДР Ұлттық Шенго өзін-өзі таратып, жаңа үкімет құруды талап еткеннен кейін Зимбабвеге қашып кетті. Оның кетуі Эфиопия Азамат Соғысына нүкте қойды. Менгисту Хайле Мариам әлі күнге дейін Зимбабведе, Хараре қаласында тұрып жатыр, бірақ эфиопиялық сот оны геноцидке кінәлі деп таныды (сот ісі қатысусыз өтті). Менгисту үкіметінің 500 000-нан 2 000 000-ға дейін эфиопиялықтардың өліміне жауапты екені есептеледі, олардың көп бөлігі 1983-1985 жылдардағы ашаршылық кезінде қайтыс болды.
Mengistu Haile Mariam (, pronunciation: ; born 21 May 1937) is an Ethiopian former politician and former army officer who was the head of state of Ethiopia from 1977 to 1991 and General Secretary of the Workers' Party of Ethiopia from 1984 to 1991. He was the chairman of the Derg, the socialist military junta that governed Ethiopia, from 1977 to 1987, and the president of the People's Democratic Republic of Ethiopia (PDRE) from 1987 to 1991. The Derg took power in the Ethiopian Revolution following the overthrow of Emperor Haile Selassie I in 1974, marking the end of the Solomonic dynasty which had ruled Ethiopia since the 13th century. Mengistu purged rivals for power from the Derg and made himself dictator of Ethiopia, attempting to modernize the feudal economy of Ethiopia through Marxist Leninist inspired policies such as nationalization and land redistribution. His bloody consolidation of power in 1977–1978 is known as the Ethiopian Red Terror, a brutal crackdown on opposition groups and civilians following a failed assassination attempt by the Ethiopian People's Revolutionary Party (EPRP) in September 1976, after it had ignored the Derg's invitation to join the union of socialist parties. The death toll is unknown but is often estimated at between 30,000 and 750,000. Internal rebellion, government repression, and economic mismanagement characterized Mengistu's presidency, the Red Terror period being a battle for dominance between the Derg, the EPRP, and their rival the All Ethiopia Socialist Movement (MEISON), which had initially aligned itself with the Derg. While this internal conflict was being fought, Ethiopia was threatened by both the Somali invasion and the guerrilla campaign of the Eritrean People's Liberation Front, who demanded independence for Eritrea, then a province of Ethiopia. The Ogaden War of 1977–1978 with Somalia, fought over a disputed border region (Ogaden), was notable for the prominent role of Mengistu's Soviet and Cuban allies in securing an Ethiopian victory. The catastrophic famine of 1983–1985 is what brought his government the most international attention. Mengistu fled to Zimbabwe in May 1991 after the PDRE National Shengo dissolved itself and called for a transitional government. His departure brought an abrupt end to the Ethiopian Civil War. Mengistu Haile Mariam still lives in Harare, Zimbabwe, despite an Ethiopian court verdict which found him guilty of genocide in absentia. Mengistu's government is estimated to be responsible for the deaths of 500,000 to 2,000,000 Ethiopians, mostly during the 1983–1985 famine in Ethiopia.
Ерте өмір
Менгисту Хайле Мариам 1937 жылғы 21 мамырда Италияның оккупациясы кезінде Джимма қаласында дүниеге келді. Кейін генерал Аман оның ұстазы болды, ал генерал Үшінші дивизияның командирі болып тағайындалғанда, Менгистуді өзімен бірге Харарға алып кетті, сосын оны Үшінші дивизияның қару-жарақ офицері етіп тағайындады. 1964 жылы алғаш рет Иллинойс штатындағы Саванна армиялық қоймасына алты айлық қару-жарақ сынау курсына жіберді. Аман кенеттен Аддис-Абебаға ауыстырылды. Императорлық режим оның әскерлер арасында тым танымал екенін анықтады, әсіресе 1964 жылғы соғыста Тог-Вучаледе сомали армиясына қарсы болған шайқастағы әскери ерліктерінен кейін. Премьер-министр Аклилу Хабте Волд генералдың, әскерлері арасында «дала арыстаны» деп танымал болған генералды әскери қызметтен шеттетуге және оны сенатор қылып тағайындауға мәжбүр болды. Ол авторға айтқандай, бұл лауазымды ұнатпаса да, императордың наразылығын тудырмау үшін бас тарта алмады. Аманның орнына генерал Хайле Байкедагн тағайындалды, ол Менгистуді интриган және өте қауіпті жас офицер деп санады. Генерал Хайле жоғары бағыныштыларына Менгистуге жақын бақылау қоюды және оны әскери шенде көтеруге рұқсат етпеуді сұрап құпия есеп берді. Екінші рет АҚШ-қа оқуға бармас бұрын ол Үшінші дивизияның сол кездегі командирі генерал Хайле Байкедагнмен қарым-қатынаста болды, оның қатаң тәртіп пен рет сақтау саясаты Менгистуге ұнамады. Сол кезде қару-жарақ тобына АҚШ-та әскери-техникалық оқудан өтуге мүмкіндік берілді. Менгистудің бағынбаушылығы мен құрметсіздігіне қарамастан, генерал оны босатуға мәжбүр болды, сосын Менгисту Америка Құрама Штаттарының Мэриленд штатындағы Абердин полигонында 18 айлық оқу бағдарламасына қатысты. Ол сонымен қатар Мэриленд университетінде кешкі сабақтарға қатысып, ағылшын тілін жетік меңгерді. 1970 жылы үшінші рет оралды, бұл жолы Канзас штатының Форт-Ливенворт қаласындағы Біріктірілген қарулар орталығында студент болып оқыды. Оқудан оралғаннан кейін Харардағы қару-жарақ бөлімшесіне командир болып тағайындалуы керек еді, бірақ генерал Хайле Байкедагн оның бұрынғы бағынбаушылығына сілтеме жасап, бұған кедергі келтірді. Көп жылдар өткен соң Менгисту генерал Хайле Байкедагнмен бірге 60 министр мен генералдарды өлтірді. Бахру Зевде Менгистудің «жағдайларды және адамдарды бағалаудың ерекше қабілетімен» ерекшеленгенін атап өтті. Бахру кейбір бақылаушылардың бұл қабілетті зиялылықпен байланыстырғанын ескерсе де, академик бұл дағдыны «көшелік зиялылыққа» жақындатырады: «Оны қалалық зиялылық (немесе жергілікті тілде айтқанда, араданат) деп қарастыру дұрыс».
Bahru Zewde notes that Mengistu was distinguished by a "special ability to size up situations and persons". Although Bahru notes that some observers "rather charitably" equated this ability with intelligence, the academic believes this skill is more akin to "street smarts": "it is rather closer to the mark to see it as inner city smartness (or what in local parlance would be called aradanat)."
Дергтің өрлеуі
Эфиопияның Волло провинциясындағы құрғақшылық пен егін шаруашылығының сәтсіздігінен кейін эфиопиялықтардың сенімін жоғалтқан император Хайле Селассиенің үкіметі 1974 жылғы Эфиопия революциясында құлатылды. Осының нәтижесінде билік Атнафу Абате басқаратын, төменгі шендегі офицерлер мен сарбаздардан құралған комитеттің қолына көшті, ол Дерг деп аталды. Менгисту бастапқыда үшінші дивизияны өкілдік ету үшін ресми түрде жіберілген кішігірім мүшелердің бірі болды, себебі оның командирі генерал Нега Тегнен оны проблема тудырушы деп есептеді және одан құтылуды қалады. Хайле Селассие 1975 жылы қайтыс болды. Менгисту императорды жастыққа тығып өлтірген деген қауесет тарады, бірақ Менгисту осы қауесеттерді жоққа шығарды. Төңкеріске бірнеше топ қатысқанмен, билікке Дерг қол жеткізді. Менгистудің басшылығымен Дергтің 1974 жылғы 23 қарашада Империя үкіметінің 61 бұрынғы лауазымды тұлғасын, ал кейіннен 1977 жылы Эфиопия Православтық Шіркеуінің патриархы Абуна Теофилосты және басқа да көптеген бұрынғы ақсүйектер мен лауазымды адамдарды сотсыз өлімге кесуге бұйрық бергені сөзсіз. Менгисту өзі Дергтің осы өлімдерге бұйрық бергенін мойындады, бірақ жеке жауапкершілікті қабылдаудан бас тартады. Дерг мүшелері түрмеде берген сұхбаттарында оған қарсы шығып, оның олардың шешімдерімен толық келісімде болғанын айтты.
Эфиопияның басшылығы
Менгисту 1977 жылғы 3 ақпанда төраға Тафари Бенти қаза болғаннан кейін ғана Дергтің жетекшісі ретінде көзге шықты. Дерг төрағасының орынбасары Атнафу Абате Эритреядағы соғысты қалай шешу мәселесінде Менгистумен келіспей, жеңіліске ұшырады, нәтижесінде ол 40 офицермен бірге атқыланды, бұл Менгистудың билікке келуіне жол ашты. Ол мемлекет басшысы қызметін ресми түрде қабылдады және Абатені (сол жылдың 13 қарашасында) өлтіруін «Эфиопияның мүддесін социализм мүддесінен жоғары қойды» және басқа да «контрреволюциялық» әрекеттер жасады деп түсіндірді.
Саяси қақтығыстар
Дергке қарсы қарсылық, негізінен, Эфиопия халықтық революциялық партиясы (ЭРПП) бастады. Менгисту «Қызыл террор» деп аталатын революциялық студенттік ұйымдарға қарсы күресті күшейтті. Дерг кейіннен «Ақ террор» деп аталатын ЭРПП-ға қарсы негізгі қолдаушы болған MEISON социалистік студент қозғалысына қарсы шықты. ЭРПП-нің Дерг пен оның MEISON серіктестерін беделсіз ету және әлсірету жөніндегі күш-жігері 1976 жылдың күзінде жанданды. Олар мемлекеттік ғимараттар мен мемлекеттік биліктің басқа да нысандарын бомбалауға нысана алды, сондай-ақ көптеген Абиот Седде және MEISON мүшелерін, барлық деңгейдегі мемлекеттік қызметкерлерді өлтірді. Дерг өз тарапынан терроризмге қарсы кампания жүргізіп, ЭРПП тактикасын «Ақ террор» деп атады. Менгисту революцияның жауларын жоюға көмектесу үшін барлық «прогрессивтерге» «әрекет ету еркіндігі» берілгенін мәлімдеді, ал оның ашуы әсіресе ЭРПП-ға бағытталды. Бұл міндетті орындау үшін шаруалар, жұмысшылар, мемлекеттік қызметкерлер, тіпті Менгисту режиміне адал деп саналған студенттер қарумен қамтамасыз етілді. 1977 жылғы сәуірде Менгисту көпшілік алдында сөйлеген сөзінде «Контрреволюционерлерге өлім! ЭРПП-ге өлім!» деп айғайлады, содан кейін үш бөтелкеге империалистер мен контрреволюционерлердің қанын бейнелейтін қызыл сұйықтық құйып, оларды жерге ұрып-соқты, бұл революция өз жауларымен не істейтінін көрсету үшін жасалды. Келесі айларда елорда мен басқа қалалардың көшелерінде мыңдаған жас ерлер мен әйелдер өлтірілген күйде табылды. Олар негізінен Меңгисту билігі кезінде ең төменгі деңгейдегі жергілікті билік және қауіпсіздік бақылау бөлімшелері ретінде қызмет еткен көршілік бақылау комитеттеріне қосылған милиция тарапынан жүйелі түрде өлтірілді. Отбасылар сүйіктілерінің денелерін алу үшін «құнсыз оқ» деп аталатын салық төлеуге мәжбүр болды. 1977 жылғы мамыр айында «Балаларды құтқару» қорының швед бас хатшысы «1000 бала өлтірілді, олардың денелері көшеде қалдырылды және жабайы гиеналар жеп жатыр. Аддис-Абебадан шығатын жолда 11-13 жас аралығындағы балалардың өлтірілген денелерін көруге болады» деді. Amnesty International Эфиопиядағы «Қызыл террор» кезінде 500 000-ға жуық адам қаза тапқан деп есептейді. Бегемдердегі монархистік Эфиопия демократиялық одағының әскери жетістіктері, олар Гондардың ескі астанасын басып алуға азық-түлік жетіспеген кезде партияның бөлінуінен кейін жойылды. Сомали демократиялық республикасының әскері Эфиопияға басып кірді, Огаден аймағын басып алды және Харар мен Дире Даваны басып алуға азық-түлік жетіспеген кезде Сомалидің бұрынғы одақтастары, советтер мен кубалықтар Эфиопияны құтқару үшін бес прецедентсіз қару-жарақ және персонал көлігін ұйымдастырды. Дерг үкіметі Сомалидің басып кіруін тоқтатты және Эритреяның сепаратистеріне, сондай-ақ Тиграй халықтық азаттық фронтына (ТХАФ) қарсы үлкен қадам жасады. 1970-ші жылдардың соңында Менгисту Сахарадан оңтүстікке қарай орналасқан Африканың екінші ірі армиясына, сондай-ақ күшті әуе және теңіз күштеріне басшылық етті.
Марксизм-ленинизмді қабылдау
1970 жылдары Менгисту марксизм-ленинизм философиясын қабылдады, ол сол кезде Африкадағы көптеген ұлтшылдар мен революционерлер арасында және үшінші әлем елдерінің көп бөлігінде кеңінен танымал болды. 1970 жылдардың ортасында Менгистудың басшылығымен Дерг режимі Эфиопияның жүйесін аралас феодалдық-капиталистік экономикадан Шығыс блогы үлгісіндегі жоспарлы экономикаға өзгертудің белсенді бағдарламасын бастады. Билікке келгеннен кейін көп ұзамай, барлық ауылдық жерлер мемлекеттік меншікке алынды, бұл Эфиопия шіркеуінің, императорлық отбасының және ақсүйектердің барлық маңызды иеліктері мен байлықтарын жоқ қылды. Осы кезеңде барлық шетелдік және жергілікті компаниялар елдің байлығын қайта бөлу мақсатымен өтемақысыз мемлекеттік меншікке алынды. Сонымен қатар, барлық дамытылмаған қалалық және жалға берілетін мүліктер де мемлекеттік меншікке айналдырылды. Банктер мен сақтандыру компаниялары сияқты жеке кәсіпорындар, ірі сауда орындары және т.б. үкімет тарапынан бақылауға алынды. Бұл мемлекеттік меншікке алынған мүліктерді басқару үшін құрылған ірі бюрократиялық аппараттардың басқаруына берілді. Бұрын жерсіз шаруалар енді кооперативтерге қосылуға міндеттелді. Барлық ауылшаруашылық өнімдері енді еркін нарықта сатылмады, олар үкімет тарапынан бақыланып, таратылуға тиіс болды. Дерг кезінде прогрессивті ауылшаруашылық реформаларына қарамастан, азаматтық соғыс, құрғақшылық және дұрыс емес экономикалық саясат салдарынан ауылшаруашылық өнімдері төмендеді. 1984 жылы аштық болды, ол Дергтің құрылғанына 10 жыл толуымен сәйкес келді. Кеңес Одағы Эфиопияны КСРО-ға ұқсас мәдени және тарихи параллельдері үшін жоғары бағалады. Мәскеудің айтуынша, бұл артта қалған қоғамның лениндік жүйені қабылдап, революциялық бола алатынын дәлелдейді. Ол Мәскеудің ынталы қолдауын күтетін үлгілі одақтас ретінде қарастырылды. 1980 жылдары Эфиопия үлкен дағдарысқа ұшырады, ал 1990 жылы Кеңес жүйесінің өзі құлдырады. Ресейлік сарапшылар эфиопиялық режимді сынап, оны келемеждеді. 1984 жылдың басында Менгистудің басшылығымен Эфиопияның марксистік-лениндік жұмысшы партиясы (ЭЛЖП) елдегі басқару партиясы ретінде құрылды, ал Менгисту бас хатшы болып тағайындалды. 1987 жылдың 10 қыркүйегінде жаңа Кеңес үлгісіндегі конституция қабылданды және ел Эфиопия Халықтық Демократиялық Республикасы болып қайта аталды. Менгисту президент болды, оған кең ауқымды атқарушы және заңнамалық өкілеттіктер берілді. Демократиялық централизм принципіне сәйкес, ол іс жүзінде диктатор болды. Менгисту және Дергтің басқа да тірі қалған мүшелері әскери қызметтен кетті. Алайда, олар азаматтық қызметте де ЭЛЖП-ның саяси бюросында үлкен ықпалға ие болды. 1980 жылдардың соңында Майкл Джонс сияқты кейбір батыстық сыншылар, The Heritage Foundation ұйымынан, Менгистудің экономикалық, әскери және саяси саясатының, сондай-ақ Кеңес Одағының Менгистуге көрсеткен қолдауының 1980 жылдардың ортасындағы эфиопиялық аштыққа себеп болғанын айыптады, ол салдарынан 500 000-нан астам адам қаза тапты. Менгисту 1977 мен 1984 жылдар аралығында Кеңес Одағына жеті рет, сондай-ақ Куба, Шығыс Германия, Оңтүстік Йемен және Мозамбик сияқты саяси одақтастарына барды. 1983 жылдан 1984 жылға дейін Менгисту Африка Бірлігі Ұйымының төрағасы болды. Алайда, үкіметтің әскери жағдайы біртіндеп нашарлады. 1989 жылдың наурыз айында Афабет шайқасы болды, ол Эритреялық халықтық азаттық фронтынан күйреуге ұшырады, нәтижесінде 15 000 адам қаза тауып, көптеген техника жоғалды. Бір жылдан кейін Шаирде тағы бір ауыр жеңіліс болды, онда 20 000-нан астам адам қаза тапты немесе тұтқынға алынды, сонымен қатар көптеген жабдықтар жоғалды. 1989 жылдың 16 мамырында Менгисту Шығыс Германияға төрт күндік мемлекеттік сапармен кеткен кезде жоғары әскери шенеуніктер төңкеріс жасауға тырысты, ал Қорғаныс министрі Хайле Гиоргис Хабте Мариам қаза тапты. Менгисту 24 сағат ішінде елге оралды, төңкеріс басылған кезде әуе күштерінің қолбасшысы мен армия штабының бастығы сияқты тоғыз генерал қаза тапты.
Биліктен шығарылды; Зимбабведе баспана алды
1990 жылға қарай Кеңес Одағы Менгисту режимін қолдауын толығымен тоқтатты. 1991 жылдың мамыр айында Эфиопия халықтарының революциялық демократиялық фронты (ЭХРДФ) күштері Әдіс-Абебаға барлық бағыттан шабуыл жасап, Менгисту 50 отбасы мүшесі және Дерг мүшелерімен бірге елден қашып кетті. Ол Зимбабве президенті Роберт Мугабедің ресми қонағы ретінде Зимбабведе пана тапты. Мугабе 2017 жылы биліктен кеткеніне қарамастан, оны экстрадициялау туралы жаңа өтініш түспеді. Менгисту өзінің артында Дерг пен WPE басшылығының көбін қалдырды. Режим оныңсыз бір апта ғана тұрды, ал ЭХРДФ астанаға енгеннен кейін бұрынғы басшылардың қашуына мүмкіндік болмады. ЭХРДФ билікке келгеннен кейін олардың барлығы дерлік дереу тұтқындалып, сотқа тартылды. Менгисту өз елінің құлауына Михаил Горбачевтің саясаты себеп болғанын мәлімдеді, оның пікірінше, ол Кеңес Одағының ыдырауына және Эфиопияға көмекті тоқтатуға жол берді. Менгистуге қарсы жасалған қастандық 1995 жылдың 4 қарашасында болды, ол әйелі Убанчи Бишаумен бірге Хараре қаласының Гунхилл ауданындағы үйінің жанында серуендеп жүргенде. Менгисту зардап көрмеді, бірақ оның күдікті шабуылдаушысы, эритреялық Соломон Хайле Гебре Михаил, Менгистудің күзетшілері тарапынан атып, тұтқындалды. Кейіннен ол қастандық жасауға тағылып, 1996 жылдың 8 шілдесінде Зимбабве сотында өзін кінәлі емес деп мәлімдеді. Оңтүстік Африкадағы Эритрея елшісі Цегае Тесфа Цион сот отырысына қатысу үшін Харареге ұшып келді. Эфиопияның Зимбабведегі елшісі Фантахун Хайле Майкл өз үкіметінің қастандыққа қатысы жоқ екенін және оқиға туралы бұқаралық ақпарат құралдарынан естігенін айтты. Сот процесі 1994 жылы басталды және 2006 жылы аяқталды. 2006 жылдың 12 желтоқсанында сот Менгистуді айыптау бойынша кінәлі деп тапты және 2007 жылдың қаңтарында өмір бойына бас бостандығынан айырды. Сот оны түрмеге қамау, заңсыз адам өлтіру және мүлікті заңсыз тәркілеуде кінәлі деп тапты. Менгистуді геноцид үшін соттаудағы ең үлкен мәселе – оның әрекеттері нақты бір топқа бағытталмауы. Олар оның үкіметіне қарсы шыққандарға бағытталған және этникалық емес, саяси себептерге негізделген. Кейбір сарапшылар оның билігі кезінде жүздеген мың университет студенттері, зиялылар мен саясаткерлер (соның ішінде император Хайле Селассие) қаза болғанын мәлімдейді. Оның салдарынан болған өлімдердің саны 500 000-нан 2 000 000-ға дейін бағаланады. 2006 жылдың желтоқсанында Менгисту сотталғаннан кейін Зимбабве үкіметі оның әлі де пана тапқанын және оны экстрадицияламауға ниеттенгенін мәлімдеді. Зимбабве үкіметінің өкілі бұл шешімді былай түсіндірді: "Менгисту және оның үкіметі біздің тәуелсіздік күресімізде маңызды және лайықты рөл атқарды". Сөзшінің айтуынша, Менгисту Родезия Буш соғысы кезінде Зимбабве партизандарына оқу және қару-жарақпен көмектескен, ал содан кейін Зимбабве әуе күштерінің ұшқыштарын даярлаған. Оның сөзіне göre, "бізге осындай адалдықты көрсеткен ел көп емес". 2008 жылдың 26 мамырындағы апелляциядан кейін Эфиопияның Жоғарғы соты Менгистуге өмір бойына бас бостандығынан айыру туралы бұрынғы үкімін күштен шығарып, қамауда өлім жазасын берді. Оның 23 жоғары лауазымды көмекшісі де өлім жазасына кесілді, бірақ 2011 жылдың 1 маусымында олардың жазасы жеңілдетілді. 2011 жылдың 4 қазанында 16 бұрынғы Менгисту шенеунігі жасының қарттығына және түрмедегі жақсы мінез-құлқына байланысты шартты түрде босатылды. Алайда Менгистудің жазасы өзгеріссіз қалды.
Мемуарлары
2010 жылы Менгисту өзінің естеліктерін жариялайтынын хабарлады. 2012 жылдың басында "Тиглачин" ("Амхария тілінде – "Біздің күресіміз") атты естеліктерінің қолжазбасы интернетке тарап кетті. Бірнеше айдан кейін бірінші том АҚШ-та жарық көрді, ал 2016 жылы екінші том жарық көрді. Бұл жолы ол Эфиопияда жарық көрді. Менгисту ЕРПП қалдықтарын өзінің басылымын бұзу мақсатымен бірінші томды жариялап жіберді деп айыптады.
Жеке өмір
Менгисту 1968 жылы Вубанчи Бишаумен үйленді. Олардың ұлы Андинет, қыздары Тигист және Тимихирт бар. Менгисту Роберт Мугабемен достығының арқасында 1991 жылдан бері Зимбабведе тұрып келеді.