Кіріспе

Американдық ақын (1935–2019)

Мэри Джейн Оливер (10 қыркүйек 1935 – 17 қаңтар 2019) – Ұлттық кітап сыйлығы мен Пулитцер сыйлығын жеңіп алған американдық ақын. Ол шығармашылығына шабындықты табиғаттан алды және өмірі бойы далада жалғыз серуендеуді қалыптастырған. Оның поэзиясы – қоршаған ортамен шын ниеттен таңғалу және терең байланыс, әшекейсіз тілмен және қарапайым, бірақ күшті суреттер арқылы берілген. 2007 жылы ол елдегі ең көп сатылған ақын деп жарияланды.

Ерте өмір

Мэри Оливер 1935 жылғы 10 қыркүйекте Кливлендтің жартылай ауылдық маңындағы Огайо штатының Мейпл Хайтс қаласында Эдвард Уильям мен Хелен М. Оливердің отбасында дүниеге келді. 2011 жылы Мария Шрайверге берген сұхбатында Оливер отбасын дисфункционалды деп сипаттады, балалық шағы қиын болғанымен, жазу оған жеке әлемін құруға көмектескенін айтты. Сұхбатында Оливер бала кезінде сексуалдық зорлыққа ұшырағанын және қайта-қайта кошмар көргенін мәлімдеді. Содан кейін ол марқұм ақынның қарындасы Нормамен достық қарым-қатынас орнатты. Оливер мен Норма келесі алты-жеті жыл Эдна Сент-Винсент Миллейдің мұрағатымен айналысты. Оливер 1950 жылдардың ортасында Огайо штатының университетінде және Вассар колледжінде оқыды, бірақ екі оқу орнының да түлегі болған жоқ. Оливердің алғашқы өлеңдер жинағы «Сапар жоқ және басқа да өлеңдер» 1963 жылы, 28 жасында жарық көрді. 1980 жылдардың басында Оливер Кейс-Вестерн Резерв университетінде оқытушы болып жұмыс істеді. Оның бесінші өлеңдер жинағы «Американдық примитив» 1984 жылы Поэзия саласындағы Пулитцер сыйлығын жеңіп алды. Табиғат оның шығармашылығын оятып, серуендеуді ұнататын Оливер шабыт іздеп көбінесе жаяу жол тартқан. Оның өлеңдері үйіне жақын күнделікті серуендерден алынған суреттерге толы: Оливер өзінің сүйікті ақындары Уолт Уитман, Руми, Хафиз, Ральф Уолдо Эмерсон, Перси Биш Шелли және Джон Китс екенін айтты. Оливер тілінің қарапайымдылығымен және тақырыптарының жеңіл түсінілуімен де танымал. Гарвард Ревью журналы оның туындыларын «жайсыздыққа және әлеуметтік және кәсіби өмірдегі барокколық дәстүрлерге қарсы құрал» деп сипаттайды. Ол – даналық пен жомарттық поэзиясы, оның көзқарасы бізге өз қолымызда жасамаған әлемді жақыннан қарауға мүмкіндік береді.

Жеке өмір

1950 жылдардың соңында Аустерлицке сапар барысында Оливер фотограф Молли Малон Кукпен танысты, ол оның қырық жылдан астам уақыт бойы серігі болды. Провинштаун туралы ол былай деп еске алды: "Мен де сол қалаға ғашық болдым, құрлық пен судың тамаша үйлесімі; Жерорта теңізінің нұры; өте кішкентай қайықтарда қажырлы және қиын еңбекпен күнкөріс қамдаған балықшылар; және тұрғындары да, кейде келушілер де, көптеген суретшілер мен жазушылар. [ ] М. мен біз қалуға бел будық". Оливер 2019 жылдың 17 қаңтарында 83 жасында лимфомадан көз жұмды.

Сыни пікірлер

Максин Кумин "Women's Review of Books" журналында Мэри Оливерді "табиғат әлеміне, әсіресе оның жақсы танылмаған жақтарына толассыз жетекші" деп сипаттайды. "The Harvard Gay & Lesbian Review" журналында Сью Расселл: "Мэри Оливер ешқашан Мэрилин Хакер сияқты заманауи лесбияндық өмірдің жыршысы немесе Адриен Ричтей маңызды саяси ойшыл бола қоймайды; бірақ оның осыған ұқсас саяси немесе повестволық тұрғыдан жазбау таңдауы оны біздің ортақ мәдениетіміз үшін одан да бағалы етеді."