Кіріспе

Органикалық химияда көпкомпонентті реакция

Органикалық химияда Уги реакциясы – кетон немесе альдегид, амин, изоцианид және карбонды қышқылдан бис-амид құруға қатысатын көпкомпонентті реакция. Реакцияны алғаш 1959 жылы осы реакция туралы хабарлаған Ивар Карл Угидің есімімен атаған. Уги реакциясы экзотермиялық және изоцианид қосылғаннан кейін көбінесе бірнеше минут ішінде аяқталады. Реактивтердің жоғары концентрациясы (0,5 М – 2,0 М) ең жоғары шығымды береді. DMF сияқты полярлы, протонсыз еріткіштер жақсы жұмыс істейді. Дегенмен, метанол мен этанол да сәтті қолданылған. Бұл катализделмеген реакцияның су молекуласы ғана жоғалатындықтан жоғары атомдық экономикасы бар, ал химиялық шығымдылығы көбінесе жоғары болады. Бірнеше шолулар жарияланған. Реакция өнімдерінің потенциалды белок имитаторлары болуына байланысты энантиоселективті Уги реакциясын жасауға көптеген әрекеттер жасалды, алғашқы табысты нәтижесі 2018 жылы жарияланды.

Амин мен карбоксил қышқылының комбинациясы

Бірнеше топтар β-лактамдарды дайындау үшін Уги реакциясында β-аминқышқылдарын пайдаланды. Бұл тәсіл төрт мүшелі сақинаны құру үшін Мүмм қайта орналасуындағы ацил тобының ауысуына негізделген. Реакция бөлме температурасында метанолде формальдегид немесе әртүрлі арил альдегидтерімен орташа шығыммен жүреді. Мысалы, p-нитробензальдегид реакцияға түсіп, 71% шығыммен 4:1 диастереомерлік қоспа ретінде көрсетілген β-лактамды құрайды:

Карбонил қосылысы мен карбоксил қышқылының комбинациясы

Zhang және басқалар альдегидтерді карбон қышқылдарымен біріктіріп, Уги реакциясын қолданып, әртүрлі өлшемдегі лактамалар жасады. Short және басқалар қатты тіректе кето қышқылдарынан γ лактамалар дайындады.

Фармацевтикалық өнеркәсіп

Crixivan Ugi реакциясын қолдану арқылы дайындалуы мүмкін. Сонымен қатар, көптеген каин түріндес анестетиктер осы реакция арқылы синтезделген. Мысал ретінде лидокаин және бупивакаинды келтіруге болады.