Кіріспе

Америкалық білім беру саласындағы құрмет

АҚШ Президенттік стипендиялар бағдарламасы – АҚШ Білім министрлігінің бағдарламасы. Бұл бағдарлама Америка Құрама Штаттарындағы жоғары сынып оқушылары үшін ең жоғары құрметтердің бірі ретінде сипатталады. Бағдарлама 1964 жылы АҚШ президентінің жарлығымен академиялық жетістіктер, басшылық қабілеттері және мектеп және қоғамға қызмет етуі сияқты салалардағы ең үздік бітірушілерді марапаттау мақсатымен құрылды. 1979 жылы бағдарлама бейнелеу, шығармашылық және сахналық өнерде ерекше білім мен дағдыларын көрсеткен студенттерді мойындау үшін кеңейтілді. 2015 жылы бағдарлама тағы да кеңейтіліп, кәсіби және техникалық салалардағы қабілеттері мен жетістіктерімен көзге түскен студенттерді мойындады. Соңғы кезде ұйым студенттердің академиялық нәтижелері немесе жетістіктері оларды мойындауға лайық болса да болмаса да, студенттердің өзі таңдаған ұсынушылардан ұсыныстарды қабылдады. Алайда, ұйымның веб-сайтында көрсетілгендей, қазіргі таңда "АҚШ Президенттік стипендиялар бағдарламасына өтініш беру тек шақыру арқылы жүзеге асырылады. Студенттер бағдарламаға жеке өтініш бере алмайды немесе ұсынылмайды (жоғарыда аталған процедурадан басқа)". Жыл сайын президент тағайындаған Ақ үйдің Президенттік стипендиялар жөніндегі комиссиясы сол жылғы жоғары сынып студенттерінен 161 АҚШ Президенттік стипендиатын іріктеп алады. Барлық стипендиаттар маусым айында Вашингтонге шақырылып, түрлі іс-шаралар мен дамыту шараларына қатысады, содан кейін Ақ үйдің демеушілігімен өткізілетін салтанатты шарада Президенттік стипендия медалі табыс етіледі. Олардың жетістіктерін еске алу үшін әрбір стипендиатқа Ақ үйдің демеушілігімен өткізілетін салтанатта Президенттік медаль табыс етіледі.

Жалпы

АҚШ азаматтары немесе әлемнің кез келген жерінде заңды түрде тұрақты тұратын, жекеменшік немесе мемлекеттік жоғары мектептерде оқып жатқан және әр жылдың қазан айына дейін College Board ұйымының SAT тестісі немесе American College Testing Program бағдарламасының ACT бағалауында өте жақсы нәтиже көрсеткен барлық жоғары сынып бітірушілері қатысуға автоматты түрде қарастырылады. Содан кейін АҚШ Білім департаменті әр штаттың/аумақтың үздік 30 ер және үздік 30 әйел студенттерінің тест нәтижелерін тексереді. Үздік нәтиже көрсеткен ерлер мен әйелдердің нәтижелері әр штат бойынша жоғарыдан төменге қарай реттеледі. Әр штаттың үздік 20 ер және 20 әйел студенттерінің нәтижелері сол штаттың үміткерлерін анықтау үшін пайдаланылады. Егер шекті балл бойынша теңдік туындаса, сол жыныстың 20-дан астам адамы шақырылуы мүмкін. Бұған қоса, әр штаттың білім беру басшысы (CSSO) өз құзыретіндегі үздік оқу жетістіктеріне ие онға дейін ер және он әйел студентті ұсынуға құқылы. Бағдарлама сонымен қатар бірнеше танымал ұйыммен серіктестік құрған, олардың әрқайсысы өз бағдарламаларынан 10-ға дейін үміткерді ұсынады. Жыл сайын шамамен 4000 студент бағдарламаға қатысуға шақырылады. Үміткерлер қатысуға өтініш беру үшін эссе, өзін-өзі бағалау, орта мектептен алынған мәліметтер және транскрипттер сияқты қажетті құжаттарды ұсынуы керек. Үміткерлер академиялық жетістіктері, жеке қасиеттері, көшбасшылық қабілеттері, қоғамдық қызметі, сабақтан тыс іс-шаралары және эсселерінің талдауы бойынша бағаланады. Сәуір айының ортасында білікті мамандардан тұратын комиссия шамамен 800 жартылай финалисті іріктеп алады. Әр штат/аумақтан алтыдан жиырмаға дейін жартылай финалист анықталады. Әр штат/аумақ бойынша анықталған жартылай финалистердің саны сол штаттың үміткерлер санына пропорционалды. Мамыр айында Ақ үйдің Президенттік стипендиялар жөніндегі комиссиясы (білім, медицина, құқық, әлеуметтік қызмет, бизнес және басқа да салалардағы елдің түкпір-түкпірінен Президент тағайындаған көрнекті азаматтардан құралған топ) 161-ге дейін Президенттік стипендия иегерлерін соңғы іріктеп шығарады. Әр штаттан, Колумбия округінен, Пуэрто-Рикодан және АҚШ азаматтары және заңды түрде шетелде тұратын, сондай-ақ олардың ата-аналары да АҚШ азаматтары болып табылатын бір ер және бір әйел студент таңдалады. Бұған қоса, 15-ке дейін қосымша стипендия иегерлері таңдалады.

Шолу

Ұлттық YoungArts қоры жыл сайын көркем, әдеби, сахналық және дизайн өнері салаларындағы 15-18 жас аралығындағы шамамен 12 000 үміткерді қарап шығады. Олардың ішіндегі ең үздік 600-700 өнерпазды (аты-жөні жасырылған тәртіппен бағалау арқылы) Ұлттық жеңімпаз ретінде іріктейді. Осы жеңімпаздардың 171-і Флорида штатының Майами қаласында өтетін Ұлттық жас өнер апталығына қатысады, онда олар сарапшылар тобымен қосымша бағаланады және өнер саласында мансап құруларына көмектесу үшін 10 000 долларға дейін қаржылай сыйлыққа ие болу мүмкіндігіне қол жеткізеді. Бұл 171 жеңімпаздың ішінде 60 үміткер таңдалып, Ақ үйдің Президенттік стипендиялар комиссиясына ұсынылады. Осы 60 үміткерге өтініш беруге шақыру жіберіледі, ал Комиссия өз кезегінде өнер саласындағы 20 АҚШ Президенттік стипендиясын таңдайды.

Таңдау

Студенттер Ұлттық жас өнер қорының ұлттық бағдарламасы YoungArts-қа тіркелуі және қатысуы қажет. Бұл бағдарлама кино өнері, би, дизайн, джаз, музыка, фотосурет, театр, вокалдық өнер, бейнелеу өнері немесе жазу салаларында өте жақсы жетістіктерге қол жеткізген талантты жоғары сынып оқушыларын анықтау, мойындау және қолдау мақсатында құрылған. Тіркелгендер әрбір таңдалған саласына қарай, өнерлік жетістіктерін көрсететін аудиожазбалар, бейнежазбалар, слайдтар немесе қолжазбалар ұсынуы керек. Әр өнер саласы бойынша комиссия екі кезеңді соқыр бағалау арқылы үміткерлерді бағалайды. Төрешілер үміткерлер ұсынған материалдарды қарап, Майамиде тікелей бағалау үшін әрбір он саладан 20 кандидатты іріктейді (YoungArts сондай-ақ Лос-Анджелес, Нью-Йорк және Флорида штатындағы Майами қалаларындағы үш аймақтық бағдарламаға қатыса алатын Ұлттық жеңімпаздар мен Құрметті мақтауға ие болғандар бар). Барлық үміткерлер бір-бірімен емес, әр өнер саласының ішіндегі үздік стандарттармен салыстырылады. Ұлттық жас өнер апталығының қорытындысы бес түрлі сыйлық санатындағы үздіктерді мойындаумен аяқталады. YoungArts бағдарламасын аяқтағаннан кейін, YoungArts АҚШ Президенттік стипендиялар бағдарламасына қатысуға құқығы бар алпысқа дейін студентті ұсынады. Бұл студенттерге үміткерлік материалдары пошта арқылы жіберіледі және бағдарламаға өтініш беруге шақырылады. Одан әрі қарастыру үшін үміткерлер эссе, өзін-өзі бағалау, орта мектептің есебі және транскрипттер сияқты үміткерлік материалдарын ұсынуы керек. Үміткерлер оқу жетістіктері, жеке қасиеттері, көшбасшылық қабілеттері, қоғамдық қызметі және қосымша іс-шаралары бойынша бағаланады, сондай-ақ олардың эсселері талданады. Өнер саласындағы үміткерлер АҚШ Президенттік стипендиялар бағдарламасының іріктеу процесіне жартылай финалист ретінде қатысады. Сәуір айында Ақ үйдің Президенттік стипендиялар жөніндегі комиссиясы өнер саласындағы АҚШ Президенттік стипендиясын 20-ға дейін соңғы үміткерді таңдайды.

Кәсіптік және техникалық білім беру

2015 жылы бағдарлама кәсіби және техникалық білім беру саласында қабілеттілігімен және жетістіктерімен көзге түскен студенттерді тану мақсатымен қайта кеңейтілді. Студенттерді өздерінің штаттық білім басқармасының басшысы (CSSO) ұсынады. Әрбір CSSO 2016 жылғы бағдарламаға АҚШ Президенттік стипендиясына үміткер болу талаптарына сай келетін бес кандидатты ұсына алады. Таңдалған студенттерге үміткерлік материалдары жіберіледі және олар бағдарламаға қатысуға шақырылады. Үміткерлердің өтініштерін қарастыру үшін эссе, өзін-өзі бағалау, орта мектептің есебі және транскрипттерді қоса алғанда, үміткерлік материалдарын тапсыруы қажет. Үміткерлер академиялық жетістіктері, жеке қасиеттері, көшбасшылық қабілеттері, қоғамдық қызметі және қосымша іс-шаралары бойынша бағаланады, сондай-ақ олардың эсселері талданады. Кәсіби және техникалық білім алушылар АҚШ Президенттік стипендиялар бағдарламасының іріктеу кезеңіне жартылай финалист ретінде қатысады. Сәуір айында Ақ үйдің Президенттік стипендиялар жөніндегі комиссиясы кәсіби және техникалық білім беру саласындағы АҚШ Президенттік стипендиясын 20 студентке дейін таңдайды.

Азаматтық құқықтар

Марта Дж. Бергмарк (1966, Миссисипи) – адвокат, азаматтық құқықтарды қорғаушы, жазушы, «Азаматтық әділет үшін дауыстар» атқарушы директоры, 2011 жылы Обама әкімшілігімен «Өзгеріс чемпионы» ретінде танылды, АҚШ Президенттік ғалымдар қорының Рузвельт «Рози» Томпсон сыйлығы, 2018 жыл.