Кіріспе

Валюта анықтағыш немесе валюта тексеруші – бұл банкноттардың немесе монеталардың нақты немесе жалған екенін анықтайтын құрылғы. Бұл құрылғылар кең ауқымды автоматтандырылған машиналарда қолданылады, мысалы, бөлшек сауда автоматтарында, супермаркеттердегі өзін-өзі қызмет көрсету кассаларында, ойын автоматтарында, төлем телефондарында, кір жуу машиналарында, автотұрақ билеттерін сату автоматтарында, автоматты ақы төлеу машиналарында, қоғамдық көлік билеттерін сату автоматтарында және сату автоматтарында. Процесс машинаға салынған монеталарды және/немесе банкноттарды тексеруді және валютаның жалған екенін анықтау үшін түрлі сынақтар жүргізуді қамтиды. Әр монетаның немесе банкноттың параметрлері әртүрлі болғандықтан, бұл валюта қабылдағыштар әрбір элементті қабылдау үшін дұрыс бағдарламаланған болуы керек. Қалыпты жұмыс кезінде, егер монета, банкнота, карта немесе билет қабылданса, ол машина ішінде сақталады және сақтау контейнеріне түседі, кейін қызметкер машинаны босату кезінде оны жинап алады. Егер зат қабылданбаса, машина оны клиентке қайтарады. Монета қабылданбаса, әдетте табаққа түседі немесе төменгі жағындағы ойықтан шығып, клиент оны ала алады. Банкнота, карта немесе билет қабылданбаса, ол машинадан шығарылып, клиент оны салған ойықтан ала алады.

Монетаны қабылдайтын құрылғылар

Монеталарды анықтаудың негізгі принципі – монетаның физикалық қасиеттерін қабылданатын монеталардың белгілі бір сипаттамаларымен салыстыру болып табылады. Монета қабылдағышы монетаны оның массасы (яғни салмағы), диаметрі, қалыңдығы, металл құрамы және/немесе магниттік қасиеттері арқылы анықтайды, содан кейін шығыс қосылысы арқылы тиісті электр сигналын жібереді. Әдетте, келесі қадамды банкноттарды монетаға айырбастау құрылғысы орындайды. Бүгінде кейбір жерлерде массасы мен мөлшерін тексеруден өзге, лазерлік сәулелерді пайдаланып енгізілген монетаны сканерлеп, оның бейнесін алдын ала анықталған тізіммен салыстыратын немесе металл құрамына сүйене отырып, монетаның "металл қолтаңбасын" тексеретін күрделі электрондық монета қабылдағыштары қолданылады. Қалыпты айналымдағы монеталар адам саусақтарынан жиналған микроскопиялық кір, шаң, май және майлы заттармен ақырында толады. Монета қабылдағышы ұзақ уақыт пайдаланылса, жол бойымен домалаған мыңдаған монеталар көзге көрінетіндей жеткілікті мөлшерде кір, шаң, май және майлы заттар қалдырады. Сондықтан монета қабылдағышын бұзылудың немесе зақымданудың алдын алу үшін үнемі дұрыс тазалау қажет. Монета қабылдағыштары модульдік болып келеді, сондықтан лас қабылдағышты таза бірлікпен ауыстыруға болады, бұл жұмысты тоқтату уақытын қысқартады. Ескі бірлік содан кейін тазаланып, жаңартылады. Кейбір жаңа монета қабылдағыштары монеталарды "оқыту" арқылы тани алады, сондықтан олар дұрыс енгізілген жағдайда кез келген жаңа монеталарды немесе жетондарды қолдайды.

Сынау әдістері

Сауда автоматтары мен ақша беру автоматтары банкноттың нақтылығын анықтау үшін бірнеше әдіс қолданады. Осы параметрлерді және әрқайсысының сезімталдығын ішкі тізбектегі DIP коммутаторлары арқылы реттеуге болады.

Оптикалық сенсор

Фотоэлемент немесе кішкентай цифрлық камера деп аталатын кішкентай жарық детекторы арқылы оптикалық сезімталдық – сату автоматтары қолданатын басты техникалардың бірі. Көптеген елдердің банкноттары пикселденген, яғни олардың суреті кішкентай нүктелерден құралған. Бұл нүктелер әр түрлі аралықта орналасқан және банкнотқа қарай әртүрлі өлшемде болады. Оптикалық сенсорлар осы әртүрлі үлгілерді іздеу арқылы қандай банкнот салынғанын анықтай алады. Кейбір қағаз ақшалар флуоресценттік қасиетке ие: олар ультракөк сәуле түсірілгенде жарқырайды. Кейбір автоматтары банкнотқа ультракөк сәуле шашып, жарқырауын өлшеу арқылы банкноттың құрамын анықтайды.

GMR сенсордың жақындықты анықтау

Көптеген елдердің валютасындағы сияның бөлшектері ферромагниттік қасиеттерге ие, оның ішінде кейбір элементтік темір де бар. Сияның магниттік құрамын 0,1-ден 45 пайызға дейін көміртекті нанокеңірлік құрауы мүмкін, бұл жалпы құрамның массалық үлесіне қатысты айтылады. Банкноттар тұрақты магниттер тізбегі арқылы өткізіліп, қозғалыс бағыты бойынша магниттеледі. Магниттік сенсор бірнеше дюйм қашықтықта орналасқан, оның сезімтал осі қозғалыс бағытына параллель, және сия бөлшектерінің қалдық магниттік өрісін анықтай алады. Бұл жағдайда, бағыттаушы магниттің мақсаты – сия бөлшектерінің магниттік моменттерін бақыланатын бағытта орналастыру, нәтижесінде максималды және анықталатын магниттік қолтаңба пайда болады. Магниттеу өрісін кері қайтару, шын мәнінде, қолтаңбаны өзгерте алады.

Физикалық қасиеттері

Банкноттың қалыңдығы мен өлшемдері дұрыс екеніне көз жеткізу үшін тексеріледі. АҚШ банкноттарының ені 2,61 дюйм, ұзындығы 6,14 дюйм, қалыңдығы 0,0042 дюйм, ал салмағы 1 грамм. 1929 жылдың 10 шілдесіне дейін басылған банкноттар үлкен болды. Ноталар роликтер арасынан өткен кезде, кернеу олардың қалыңдығына байланысты өзгереді. Диаметрі шамамен 3/8 дюйм болатын миниатюралық түрлендіргіштер, өлшемдерге шектеу салған жағдайда стандартты LVDT-ді пайдалану мүмкін болмайтын шағын кеңістікте жоғары дәлдікті сызықтық өлшеуді қамтамасыз етеді. Бұған қоса, жеңіл өзек аз қозғау күшіне немесе жоғары үдеуге ие жүйелер үшін өте қолайлы, демек бұл қолданбалардың нәзік табиғатына кері әсер етпейді. Жұмыс диапазоны ±0,005" - ±1,00" аралығында, сегіз аралыққа бөлінеді.

Банкноттарды қабылдаушылар

Қағаз ақшаны анықтағыш, сондай-ақ валидатор немесе акцептор деп те аталады, қағаз ақшаны оптикалық және магниттік сенсорлар арқылы сканерлейді. Растағаннан кейін, валидатор параллель немесе тізбекті интерфейс арқылы автоматты сату машинасының контроллеріне (АСМК) немесе басқа хост құрылғыға түсімді туралы хабарлайды. Хост құрылғы үшін әртүрлі интерфейстер бар, оның ішінде бір жолды импульстік интерфейс, көп жолды параллель интерфейс, көп жолды бинарлық интерфейс және ccTalk, SSP және MDB сияқты тізбекті интерфейстер. Жырықталған немесе бүгілген банкноттар осы машиналардың оларды қабылдамауына себеп болуы мүмкін. Қазіргі уақытта осы жабдықты өндіретін компаниялардың саны шектеулі. Crane Payment Innovations (Crane Payment Solutions және MEI біріктірілді) және Japan Cash Machine (JCM) ең ірілерінің екеуі, олардың әрқайсысы нарықтың белгілі бір сегментінде басымдыққа ие. Бұл типтегі жабдықты өндіретін басқа да танымал компаниялар: Coinco, Pyramid Technologies, Inc. (PTI), International Currency Technologies (ICT), Alpha CMS (Cash Management Solutions), Astrosys, Pyramid Technologies, Validation Technologies International (VTI), Innovative Technology Ltd (ITL), Global Payment Technologies (GPT) және Jofemar. Соңғы жаңалықтарға ойын-сауық, банк, бөлшек сауда, казино және басқа да салалар үшін автоматтандырылған қолма-қол ақшаны басқару желісінің бөлігі ретінде осы құрылғылардың қашықтықтан аудиттеуі және есеп беруі кіреді.