Кіріспе

Иэн МакНабб альбомы
Оңтүстік Африка алтын монетасы

Крюгерранд ( /k//r//uː//ɡ//ə//r//æ//n//d/; ) – Оңтүстік Африканың алтын монетасы, алғаш рет 1967 жылғы 3 шілдеде Оңтүстік Африка алтынын сатуға көмектесу үшін, Rand Refinery және Оңтүстік Африка монета қоры (South African Mint) компанияларымен шығарылған. Атауы Оңтүстік Африка Республикасының бұрынғы президенті Пол Крюгердің (монетаның бет жағында бейнеленген) және Оңтүстік Африка валютасының бірлігі – рандтың қосындысы. Крюгеррандтың арт жағында Оңтүстік Африканың ұлттық жануары – жартан (springbok) бейнеленген. 1980 жылға қарай Крюгерранд жаһандық алтын монета нарығының 90 пайызынан астамын құрады және алтын сатып алушылар үшін ең басты таңдау болды. Алайда, 1980-ші және 1990-шы жылдары Крюгеррандтар Оңтүстік Африканың апартеид үкіметімен байланысы болғандықтан, кейбір батыс елдері Крюгеррандты импорттауға тыйым салғандықтан сұраныстан қалды. Алтын Крюгерранд монеталарының номиналды құны болмаса да, Оңтүстік Африканың 1989 жылғы Резервтік банк заңына (SARBA) сәйкес, Оңтүстік Африкада заңды төлем құралы болып саналады. 2017 жылы Rand Refinery алтын монетаның дизайнымен бірдей күміс нұсқаларын шығара бастады.

Тарих

Крюгерранд 1967 жылы жеке алтынға ие болу құралы ретінде таныстырылды. Ол таза алтыннан гөрі берік мыс-алтын қоспасынан жасалған. 1980 жылға қарай Крюгерранд әлемдік алтын монета нарығының 90% құрады. Сол жылы Оңтүстік Африка алтыннан жасалған үш кішкентай монета шығарды. Оңтүстік Африкаға апартеид саясаты үшін салынған экономикалық санкциялар 1970 және 1980 жылдары көптеген батыс елдерінде Крюгеррандты заңсыз импорттауға себеп болды. Тарихи тұрғыдан монетаның ең ірі нарығы болған АҚШ 1985 жылы импортқа тыйым салды: алдыңғы жылы елде 600 миллионнан астам АҚШ долларына Крюгерранд сатылған еді. Оңтүстік Африка үкіметі санкцияларды айналып өтудің түрлі жолдарын тапты. 1967 жылы өндіріс басталғаннан бері 50 миллионнан астам алтын Крюгерранд монетасы сатылды.

Варианттар мен имитация

1970-ші жылдардағы алтын бағасының өсу кезеңінде алтын Крюгерранды әлемдік алтын инвесторларының басты таңдауына айналды. 1974-1985 жылдар аралығында АҚШ-қа ғана 22 миллион алтын Крюгерранд монетасы әкелінген деп есептеледі. Крюгерранның осы үлкен жетістігі басқа алтын өндіруші елдерді өздерінің алтын құйма монеталарын шығаруға және таратпаққа түртті, соның ішінде 1979 жылы Канаданың алтын жапырағы, 1987 жылы Австралияның алтын тұғыры, 1982 жылы Қытайдың алтын пандасы, 1986 жылы американдық алтын құбылысы. Монетаның бет жағында бұрынғы Оңтүстік Африка Республикасының төрт мәрте президенті болған буырлық мемлекет қайраткері Пол Крюгердің суреті бейнеленген. Монетаның арт жағында Оңтүстік Африканың ұлттық жануары – антилопа бейнеленген. Бұл сурет Коерт Штейнберг салған, және бұрын Оңтүстік Африканың 5 шиллинг (1947-51 және 1953-59) және 50 цент (1961-64) монеталарының арт жағында қолданылған. "Оңтүстік Африка" деген атау және алтынның мөлшері африкаанс және ағылшын тілдерінде жазылған (монетаның суреттерінде көрініп тұр). "Крюгерранд" сөзі – Гермистон қаласындағы Rand Refinery Limited компаниясына тиесілі тіркелген тауар таңбасы.

Крюгерранды дәлелдеу

Оңтүстік Африка монета компаниясы коллекциялық мақсаттағы, сауда үшін емес, шектеулі санда сынақ Крюгеррандтарды шығарады. Бұл монеталардың бағасы алтын құнынан жоғарырақ, бірақ сынақтан өтпеген Крюгеррандтардың да алтын құнынан жоғары бағасы бар. Оларды саудалық Крюгеррандтардан монета жиегіндегі тістің саны бойынша ажыратуға болады. Сынақ монеталарының жиегінде 220 тіс, ал саудалық монеталардың жиегінде 160 тіс болады.

50 жылдығы Крюгер-гранттар

2017 жыл монетаның 50 жылдығын (1967–2017) белгіледі, және осы мерейтойды атап өту үшін Оңтүстік Африка монетасы "Премиум циркуляцияланбаған" нұсқаларын алтыннан (.916 немесе 22 карат), ал тұңғыш рет платинадан (.999 таза) және күмістен (.999 таза) шығарды. Бұл ескерткіш платина, алтын және күміс монеталардың шығарылым лимиті платина үшін – 2017, алтын үшін – 5000, күміс үшін – 1 000 000 дананы құрады. Еске алу монеталары платина мен күміс монеталарының арт жағындағы спрингбок суретінің үстінде, ал алтын монеталарында спрингбок суретінің оң жағында "50" деген жекелеген белгісімен ерекшеленеді. "Премиум циркуляцияланбаған" нұсқаларынан басқа, 15 000 дана күміс "Proof" Крюгерранды, сондай-ақ алтын мен платинадан жасалған "Proof" Крюгерранды монеталары да шығарылды.

Қайырымдылық сыйлықтар

ХХІ ғасырда Кругеррандар АҚШ-та анонимді донорлардың елдің әртүрлі қалаларындағы Құтқару Армиясының жылдық "Рождестволық қазан" қайырымдылық жинау ыдыстарына құнды монеталарын салғаннан кейін БАҚ назарына ілікті.