Кіріспе

Таутон ұлттық паркі Австралияның шығыс-орталық Квинсленд штатында, Рокхэмптон қаласынан шамамен 135 км ішке қарай, Динго қаласының жанында орналасқан. Парк Квинсленд штатының Солтүстік Бригалоу белдеуі биоаймағының аумағын қамтиды; бұл аймақ жоғары биологиялық әртүрлілікке ие деп кеңінен танылған. Таутон ұлттық паркі жойылып бара жатқан тырнақ құйрықты валлабидің (Onychogalea fraenata) қорғалуын және болашақта да тірі қалуын қамтамасыз ету мақсатымен қатаң ғылыми табиғи қорық ретінде белгіленген. Валлабиді қорғау парктің шегінде табиғи жаңару процестеріне көмектесті, айналасындағы жерлердегі ауылшаруашылық әрекеттерінен қорғалған эко жүйелерге үлес қосты, жергілікті фауна үшін қоректік орталар жасады және биологиялық әртүрліліктің кең ауқымын сақтауға жәрдемдесті.

Өңірдің сипаттамасы

Парктің солтүстік аймағында жарықшақтанған сазды топырақтар мен бригалов өсімдіктері басым, ал батыс аймақта евкалипт қоғамдастықтарымен бірге топырақтың текстуралық айырмашылығы басым. Жауын-шашынның осынша қысқа мерзімде таралуы аймақты құрғақшылыққа осал етеді; ұзаққа созылған құрғақшылық оқиғасы, орташа есеппен, он жылда бір рет болады. Соңғы маңызды құрғақшылық 1991 және 1995 жылдар аралығында болды, бұл тірі қалған тырнақ құйрықты валлаби популяциясына зиян келтірді. Парк және оның төңірегіндегі кеңістіктегі ең көп таралған өсімдіктер қауымдастықтарында көбінесе бригалов (Acacia harpophylla) немесе тополь қорабы (Eucalyptus populnea) түрлері басым, олар басқа Акация және Эвкалипт түрлерімен бірге жиі кездеседі. Парк шегіндегі су нысандары 15 бөгеттен және бірнеше шағын арналардан тұрады.

Тарих

Таутон ұлттық паркі орналасқан аймақта ұзақ мерзімді, кең ауқымды ауыл шаруашылығы дамуы және онымен байланысты бұзылыстар болды (және әлі де бар). 1950-1960 жылдары үй қойлары мен ірі қара малын жаю үшін бригалов бұталарын кеңінен тазарту жұмыстары басталды. Тазартылған жерлерде мал азығы ретінде бұқа шөбі (Cenchrus ciliaris) кеңінен себілді және ол тез арада қалпына келтірілмейтіндей етіп орнықты. «Бригалов даму жоспары» деп аталатын мемлекеттік бастама Бригалов аймағындағы ауыл шаруашылығы дамуын ынталандырып, бұқа шөбіне айналдыру үшін өсімдіктерді тазартатын жылдамдықты және ауқымын үдетті. Аймақтық ауыл шаруашылығы мен мал шаруашылығының айтарлықтай дамуына қарамастан, парк өсімдіктерінің көп бөлігі сақталды немесе қорық құрылғанға дейін минималды бұзылуға ұшырады. Бұл жоғары тазалау деңгейі Бригаловқа тән бірнеше экожүйелердің қауіп астында немесе жойылып кетуіне әкелді, бұл парктің биологиялық әртүрлілігінің маңыздылығын көрсетеді, себебі 12 аймақтық экожүйе қорықта ұсынылған. Оларға қара жолақты валлаби (Macropus dorsalis), шығыс сұр кенгуру (M. giganteus), жалпы валлару (M. robustus) және батпақты валлаби (Wallabia bicolour) кіреді. Паркте жиі кездесетін құс түрлеріне: нүктелі қанатты құс (Chlamydera maculata), түрлі-түсті жұлдызқұйрық (Malurus lamberti), керемет жұлдызқұйрық (Malurus cyaneus) және қызыл арқалы жұлдызқұйрық (Malurus melanocephalus) жатады.

Қалқанды тырнақ құйрықты валлаби

Бұл саябақта Австралияның ең сирек кездесетін макроподының жалғыз табиғи популяциясы қоныстанған; тығыз жолақты құйрықты валлаби. Валлабидің қазіргі ареалы бұрынғысының 1% -ынан да аз, ал бұрынғы ареалы Нью-Саут-Уэльс шекарасындағы Мюррей өзенінен басталып, солтүстік Квинслендтегі Чартерс Тауэрсқа дейін созылған. Хищтік әсерді азайту үшін динголар мен жабайы иттілерге қарсы улағыш әрекеттер жүйелі түрде жүргізіледі, сондай-ақ Австралияның Спорттық Атушылар Ассоциациясы да саябақта және оның төңірегіндегі жабайы жануарлар мен динголарды жою мақсатымен аң ауру экспедицияларын ұйымдастырады. Екі қайта орналастырылған жабайы популяция бар; біреуі Идалия ұлттық паркінде, екіншісі жеке меншіктегі "Авоцет" мал шаруашылығында, ал Таунсвилл, Рокхэмптон және Голд-Кост қалаларында қосымша тұтқындықта өсірілетін популяциялар бар. Керісінше, жабайы мысықтар көбінесе жас валлабилерге шабуылдайды, нәтижесінде көбеюге қабілетті жасөсперімдердің саны азайып, популяцияның төмендеуіне себеп болады. Бұқа шөбі бұршақ, жергілікті шөптер мен астық тұқымдас өсімдіктер сияқты шөптесін өсімдіктермен күшті бәсекелеседі, бұл жергілікті азық базасын және биологиялық әртүрлілікті азайтады. Өрт қаупі жағдайды ушықтырады, өйткені бұқа шөбінің өсуі өрттен кейін күшейеді, бұл отынның молықтығын арттырып, өрттердің қаупі мен ауырлығын арттырады. Сонымен қатар, бұқа шөбі Акация ағаштарының төзімділігінен жоғары температурада жанады, бұл табиғи ортаның қысылуына және деградациясына әкеледі.