Кіріспе
Камерунның ұлттық паркі
Коруп ұлттық паркі Камерунның оңтүстік-батыс провинциясында орналасқан және 1,260 км² көлеміндегі, көбінесе бұзылмаған бастапқы орманды алып жатыр. Ол Африканың ең ежелгі және гүл және жануарлар әлемінің әртүрлілігі тұрғысынан ең бай тропикалық ормандарының бірі деп есептеледі. Камерундағы ең оңай қолжетімді жаңбырлы орман ұлттық паркі болып табылады, онда қарапайым жатақтар мен келушілерге арналған кең жолдар желісі бар. Парк құстарды бақылау үшін танымал және приматтарды көруге әйгілі (мысалы, бұрғы, Преусстың қызыл колобусы, қызыл құлақты геноны және Нигерия шимпанзесі сияқты түрлерді қамтиды). Әртүрлі салалардағы зерттеушілер үштен астам онжылдықтан бері Корупта биологиялық зерттеулер жүргізіп келеді, нәтижесінде жаңбырлы орман экожүйелері туралы мол мәліметтер жинақталды.
Орналасқан жері
Коруп ұлттық паркі Камерунның оңтүстік-батыс провинциясында орналасқан және 4°54' және 5°28' солтүстік ендік, ал 8°42’ мен 9°16’ шығыс бойлық аралығында жатыр. Ол Биафра шығанағынан 50 км солтүстікке және Рио-дель-Рей сағасының мангровый батпақтарының жиегінен 20 км қашықтықта орналасқан. Парктің батыс шекарасының шамамен 15 км-і Нигериядағы Крос-Ривер ұлттық паркінің Обан бөлімшесімен шектеседі. Паркті қоршаған аумақта Ежагам, Нта Али және Румпи таулары орман қорығы да бар.
Тарих
1937 жылы қазанда Коруп орманы №25 бұйрық бойынша «жергілікті басқарудың орман қорығы» деп бекітілді. 1986 жылы қазанда Коруп орманы №86/1283 Президент Жарлығымен ұлттық парк мәртебесін алды.
KNP құру идеясы 1970 жылдардың басында Оңтүстік Камерунның орман приматтарын зерттеп жүрген Стив Гартлан мен Томас Струсакерге келді. 1971 жылы Струсакер мен Гартлан Камерун үкіметіне Корупты Доуала-Эдеа қорығымен бірге ұлттық парк деп жариялау туралы ұсыныс жасады. Камерун үкіметі олардың ұсынысына дереу жауап берген жоқ. 2002 жылы Коруп үшін бес жылдық басқару жоспары жасалды, онда парктің басты мақсаты – Коруп орманының биологиялық әртүрлілігін және барлық физикалық және экологиялық процестерінің сақталуын қамтамасыз ету деп белгіленді. Бұл құқық қорғау, жерді тұрақты пайдалану тәжірибелерін және жергілікті қауымдастықтарда ауылдық дамуды ынталандыру, сондай-ақ жергілікті тұрғындарға экономикалық және әлеуметтік пайда әкелетін, қоршаған ортаға минималды әсер ететін туризмді қолдау арқылы жүзеге асырылуға тиіс.
Климат
Коруптың квазиэкваторлық климаты бар, төрт маусымның орнына екі маусымына ие: желтоқсаннан ақпанға дейін ай сайынғы жауын-шашын мөлшері 100 мм-ден кем, ал мамырдан қазанға дейін созылған және қарқынды жаңбырлы маусым. 1973 және 1994 жылдар аралығында парктің оңтүстік-шығыс аймағында өлшенген орташа жылдық жауын-шашын мөлшері 5,272 мм (диапазоны 4,027–6,368 мм) құрады. Ең көп жауын-шашын әдетте тамыз айында болады (кейбір жылдары 10,000 мм-ден асып кетеді). Температура жыл бойында аз өзгереді, құрғақ маусымдағы орташа айлық ең жоғары температура 31,8 °C, ал жаңбырлы маусымда 30,2 °C. Парктің солтүстік бөліктерінде жауын-шашын мөлшері айтарлықтай аз (~2500–3000 мм).
Топография
Коруп топырағы әдетте ірі ұсақ бөлшекті, құмды, жақсы су өткізетін және қоректік заттарға кедей болады. Олардың қышқылдығы және органикалық заттардың аздығы оларды шаруашылық және ақшалай дақылдарды өсіру үшін қолайсыз етеді, осының салдарынан парктегі шаруашылық әрекеттерінің деңгейі төмен, ол көбінесе бастапқы орман күйінде сақталады. Парктің биіктігі оңтүстік бөлігінде төмен (50 м) және солтүстікке қарай бірте-бірте көтеріліп, жер бедері қиынға айналады, ең жоғары нүктесі Юхан тауында (1079 м) – қазіргі уақытта көшірілген Икондокондо ауылының бұрынғы орнына жақын жерде орналасқан. Солтүстікке қарайғы жер бедері көлбеу беткейлі төменгі дөңгелектермен сипатталады. Парқтың көп бөлігі (82%) 120-ден 850 метрге дейінгі биіктікте жатыр.
Коруп аймағын кесіп өтетін өзендердің тығыз желісі үш негізгі өзен жүйесіне құяды: а) Коруп және Акпасанг өзендері, б) Ндиан өзені және в) Бейк Муная өзені. Көптеген шағын өзендер құрғақ маусымның ең қызып тұрған кезінде маусымдық түрде құрғап қалады.
Адамның қатысуы
Қазіргі уақытта КНП-да бес ауыл орналасқан, 1999 жылы олардың жалпы саны шамамен 900 адамды құрады (Эрат: 447, Эсукутан: 202, Икенге: 179, Барека Батанга: 52 және Бера: 26). 2000 жылы Икондокондо (Экундюкунду?) ауылы барлық ауылдарды көшіру жоспарының бөлігі ретінде, қазір тоқтатылған, парк шегінен тысқары жерге көшірілді. КНП шекарасына 3 км қашықтықта тағы 23 ауыл бар, бұл аймақ көбінесе КНП-ның шеткі аймағы (PZ) деп аталады. КНП және ПЗ ауылдарының жалпы саны шамамен 2700 адамды құрайды, ал халық тығыздығы шамамен 2 адам/км². Ауылдық жерлердегі негізгі күнкөріс көздері – өзіне жетерлік шаруашылық және ақшалай дақылдар (пальма майы, какао) өндіру, балық аулау, аң аулау және белгілі бір деңгейде сауда.
Флора
Коруп ормандары ежелгі және палеоэндемиктерге бай болып көрінеді, олар Плейстоцен дәуірінің құрғақ кезеңін Крест-Ривер Майомбе панасының бір бөлігі ретінде өткерді. Өсімдіктерді Летузи негізінен Бафран жағалауындағы орман ретінде жіктеді, онда Caesalpinioideae ағаштары басым, бұл – Легуминозалар тұқымдасының кіші тұқымдасы. Адамның тарихи түрде елеулі әсер еткендігін көрсететін ешқандай дәлел жоқ және парктің оңтүстік бөлігі кем дегенде бастапқы орман болып саналады. Флоралық құрамы бойынша Коруп өте бай, қазірге дейін 1100-ден астам ағаш, бұта, шөп және лиана түрлері сипатталған, сонымен қатар эндемизм деңгейі жоғары (30%). 50 метрге дейін биіктікке жететін ірі ағаштар, көбінесе біркелкі болмаған, бірақ жалғасқан шатыр қабатын тесіп өтеді. Бұл қабат 15-25 метр биіктікте Annonaceae, Euphorbiaceae, Leguminosae, Olacaceae, Scytopetalaceae және Verbenaceae ағаштарынан тұрады. Астыңғы қабат лианалар мен кішкентай ағаштармен (негізінен Rubiaceae тұқымдасы) тығыз, ал шөптесін қабат (негізінен Acanthaceae, Araceae, Commelinaceae, Graminae, Marantaceae, Rubiaceae және Zingiberaceae) көбінесе сирек кездеседі. Коруптағы өсімдіктердің экологиялық процестері маусымдық сипатта болады, гүлдеу әдетте қаңтар мен шілде аралығында (жоғарғы шегі наурыз-мамыр айларында) жүреді, одан кейін жеміс берудің ең жоғары кезеңі келеді. Көптеген түрлер үшін гүлдеу және жеміс беру деңгейі жылдар бойынша айтарлықтай өзгеріп отырады. Жеміс берудің толыққанды кезеңдері бір жылдан астам интервалмен жүзеге асады.
Фауна
Коруп ұлттық паркі Африканың төменгі жатқан орманды аймақтары арасында фаунасының байлығы мен әртүрлілігімен ерекшеленетін, әсіресе құстар, бауырымен жорғалаушылар, қосмекенділер және көбелектерге қатысты ең байы деп есептеледі. Сүтқоректілердің түрлерінің тізімі 33 отбасыға біріктірілген 161 түрден тұрады, олардың ішінде приматтар тобы 14 түрді (8 күндізгі және 6 түнгі) құрайды.
Туристік инфрақұрылым
Коруп ұлттық паркі Камерундағы ең қолжетімді тропикалық орманды қорғаулы аумақтардың бірі болып табылады. Мундемба қаласынан бір күндік немесе бірнеше күндік саяхаттарды ұйымдастыруға болады, мұнда қала орталығында орналасқан туристік ақпараттық кеңсеге бару қажет. Паркке тек жергілікті гидпен кіруге рұқсат етіледі. Күндізгі, түнгі, кемпинг және гид/жүк көтергіш ақылары белгіленген. Туристерге үш кемпинг аймағы ашық, онда келушілер тікелей өздерінің шатырларында немесе қарапайым ағаш төсектермен жабдықталған лодждердің бірінде тұруға мүмкіндік алады (терезелерде қарапайым торлар бар). Әр кемпинг аймағы таза сумен қамтамасыз ететін және тамақ дайындауға (қайнату немесе сүзу қажет) және сергіп, жуынуға арналған өзеннің жанында орналасқан. Негізгі қазба дәретханалар бар.
Азаматтық қоғамның (ҰҚҰ) рөлі
Коруп тропикалық жаңбыр ормандарын қорғау қоғамы (K.R.C.S) – аймақтағы белсенді қорғау жұмысын жүргізетін және орманды қатысушылықпен басқаруға бағытталған ұйым. Ұйымның құрамына негізінен жергілікті, табиғатты қорғауға мүдделі адамдар мен әлемнің түрлі аймақтарынан келген құрметті мүшелер кіреді. Олар тропикалық жаңбыр ормандарының сақталуын қамтамасыз ету үшін қажеттілікке байланысты мәселелерді зерттеу арқылы өз білімімен үлес қосуға, сондай-ақ жергілікті тұрғындардың қорғау шараларына қатысуын арттыруға, қақтығыстарды азайтуға және жергілікті халықтың тұрмыс деңгейін жақсартуға міндеттенді. 2009 жылдан бері KRCS келіп зерттеу жүргізетін ғалымдарға бағыт-бағдар беруге, зерттеу рұқсаты алуға көмектесуге, тәжірибелі жергілікті көмекшілерді табуға, сондай-ақ ауылды дамыту және жерді пайдалану жоспарларын жасауға, парктегі жұмыстарға түрлі лауазымдарға жергілікті тұрғындарды жұмысқа орналастыруға және қоршаған ортаны қорғау жөніндегі білім беру және қорғау шараларын қолдауға, әсіресе көршілес биологиялық түрлерге бай ормандарды пальма плантацияларына айналдыруға қарсы тұруға Pro Wildlife және WWF CPO сияқты халықаралық ұйымдармен бірлесе атсалысып келеді. Жақында KRCS-тың қызметі 2012 жылғы Conservation Leadership Programme (CLP) жүлдесімен күшейді, бұл CI, FFI, WSC және BirdLife International ұйымдары арасындағы серіктестік болып табылады.
Қызықты деректер
"Грейстоук" фильмі, яғни Кристофер Ламберт пен Энди Макдауэлл ойнаған "Тарзанның аңызы, маймылдардың иесі" 1984 жылы паркте, оның құрылуына дейін түсірілді. 1986 жылы Уэльс ханзадасы Чарльз паркті ашып берді, ал кіреберіске жақын Мана көпірінің үстінде орналасқан тақта оның шақырық сапарында жеткен жерін көрсетеді. Коруп ұлттық паркіне қақпа ретінде қызмет ететін Мана көпірі 1989 жылы "Рали" операциясы экспедициясы аясында халықаралық еріктілер тобымен салынған. 100-ден астам еріктілерден тұратын топ Камерунда 3 ай бойы көпірді салумен қатар орманды фаунаны зерттеу және Румпи төбелерінде каноэмен саяхаттаумен айналысты.