Кіріспе

Номос омбиттерінің ежелгі астанасы

Тарих

Көне заманда қала Тебейд аймағында, Номос Омбиттердің астанасы ретінде, Нилдің шығыс жағалауында, 24° 6' солтүстік ендікте орналасқан. Омбос Египеттің барлық династиялары, Птолемей патшалығы және Рим Египті кезеңдерінде гарнизондық қала болып келген. Ол ғибадатханаларының сұлулығымен және Дендера халқымен болған ұзақ араздығымен әйгілі болған. Омбос – Асваннан төмендегі ежелгі ескерткіштердің табылатын алғашқы қаласы. Нил өзенінің осы бөлігі көне заманда тығыз қоныстануға қолайсыз болған. Ол құмтастың тік және тар жағалаулары арасынан ағып өтеді және тыңайтқыш лайын құрғақ және шөл жағалауларға аз мөлшерде қалдырады. Омбоста, көршілес Хагар Силсила карьерлерінен алынған тастан салынған екі ғибадатхана бар. Екеуінің ішінде ең әсем ғибадатхана құмды төбеде орналасқан және ол Пантеонның бір түрі болған сияқты, себебі сақталған жазуларға сәйкес, ол Херориске және Омбит номының басқа да құдайларына арналған. Солтүстік-батыс жақтағы кішкентай ғибадатхана Исида қасиетті құдайға арналған. Екеуі де әсерлі архитектураға ие және құрылысшыларымен боялған жарқын түстерін сақтап қалған. Дегенмен, олардың көп бөлігі Птолемей патшалығынан шыққан, тек кірпіш қабырғаға орнатылған құмтас есік болмаған. Бұл – III Тутмос құдай Собек құрметіне салған ғибадатхананың бөлігі. Патша бейнесі ағаштарда, есік жақтауларында, өлшеу қамысы мен кескішті ұстап тұрған күйде бейнеленген, бұл құрылыс нышандары және ғибадатхананы бағыштау рәсімі. Үлкен ғибадатхананың Птолемейлік бөліктері Мысыр архитектурасындағы кең таралған қағидадан ерекшеленеді. Оның алдында пропилон немесе дром жоқ, ал портикте үш қатарға орналасқан он бес бағана бар. Осы бағаналардың он үшi әлi де тік тұр. Екі негізгі кіреберіс болғандықтан, ғибадатхана біріктірілген сияқты көрінеді, бұл Омбит номының Пантеоны болған деген болжамды күшейтеді. Адиталардың бірінің есігінің үстіндегі кәрнізде грек жазуы бар, онда Птолемей VI Филометор және оның қарындасы, әйелі Клеопатра II секстің салынуын немесе қалпына келтірілуін жазған, б.з.д. 180-145 жылдар. Омбит ғибадатханалары орналасқан төбе өзенмен шайылып, Арабиялық жағалауға қарай еңкейген. Омбос халқы крокодилді ерекше құрметтеген, ал жақын маңдағы катакомбаларда осы қасиетті жануардың мумиялары кездеседі. Ювенал өзінің 15-ші сатирасында Омбиталар мен крокодил аулаушы Дендера тұрғындары арасындағы шайқасты жанды түрде сипаттаған. Осы оқиғада Омбостың адамдары нашар жағдайда болды, қашқандардың бірі ұсталып, Дендералықтар жеп қойды. Сатирик, алайда, Омбосты Дендераға шын мәнінде жақын деп көрсеткен, бірақ бұл қалалар бір-бірінен қашықтықта орналасқан. Римдік монеталарда крокодил және крокодил басты құдай Собектің бейнесі бейнеленген. Ком-Омбода хирургиялық операцияларды жасау үшін қолданылатын медициналық құралдардың – скальпельдер, куреттер, форцепстер, дилататорлар, қайшылар және дәрілік бөтелкелердің алғашқы бейнесі сақталған, бұл суреттер Рим Египті дәуіріне жатады. Бұл жерде өзен суының деңгейін өлшеуге арналған тағы бір Нилометр орналасқан. Нилдің қарсы жағында Омбосқа қарасты Контра-Омбос деп аталатын шағын қалашық болған. Қала Ежелгі дәуірдің соңында епископтық орын болған. Омбойдың екі епискобы белгілі – Сильбан (402 жылға дейін) және Верс (402). Католик шіркеуінің титулярлық кафедралар тізімінде Омби деген атпен тіркелген. Кароль Войтила (болашақтағы Иоанн Павел II папасы) 1958 жылдан 1963 жылға дейін Омбидің титулярлық епископы болды, содан кейін Краков архиепископы болып тағайындалды.

Климат

Кёппен климаттық жіктелімі бойынша оның климаты ыстық шөл (BWh) климаты болып саналады.

Бүгін

Бүгінде суармалы қант қамысы мен дәнді дақылдар ауыл шаруашылығы саласының басым бөлігін құрайды. 60 000 ауыл тұрғынының көпшілігі египеттіктер, бірақ нубилердің үлкен саны бар, оның ішінде Насер көлі құрылғанда өз жерлерінен қоныс аударған көптеген магиярабтар да бар. 2010 жылы Египет үкіметі қала маңында 700 миллион долларлық күн энергиясы стансасын салу жоспарларын жариялады.