Көңілсіз Жағдайлар немесе Қалыпты Өмірге Оралу

Кіріспе

1980 жылы Роберт Редфорд түсірген фильм.

"Жай адамдар" – Роберт Редфордтың толық метражды фильм режиссерлігіндегі дебюті. Альвин Сардженттің сценарийі Джудит Гесттің 1976 жылғы осы аттас романы негізінде жазылған. Фильмде Иллинойс штатындағы Лейк-Форест қаласындағы бай отбасының бір ұлының қазасынан кейін, екінші ұлының өзін-өзі өлтіру әрекетінен туындаған қиын жағдайлар көрсетіледі. Басты рөлдерде Дональд Сазерленд, Мэри Тайлер Мур, Джадд Хирш және Тимоти Хаттон ойнаған. "Жай адамдар" фильмі 19 қыркүйек 1980 жылы Paramount Pictures компаниясымен көрсетілімге шықты, сыншылар мен көрермендер тарапынан жоғары бағаланды. Сыншылар Редфордтың режиссерлік шеберлігін, Сардженттің сценарийін және актерлердің ойынын жоғары бағалады. 6,2 миллион долларлық бюджетпен 90 миллион доллар табыс тапқан бұл фильмді Ұлттық киносын кеңесі 1980 жылғы ең үздік он фильмнің бірі деп таныды. Сонымен қатар, фильм 53-ші «Оскар» сыйлығына алты номинация алып, төрт номинацияда жеңіске жетті: «Үздік фильм», «Үздік режиссер», «Үздік бейімделген сценарий» және «Үздік қосалқы актер» (20 жастағы Хаттон ең жас иегер атанды). Бұдан өзге, фильм 38-ші «Алтын глобус» сыйлығында бес марапатқа ие болды: «Үздік драма», «Үздік режиссер», «Үздік актриса» (Мур), «Үздік сценарий» және «Үздік қосалқы актер» (Хаттон).

Сюжет

Джарреттер Чикагоның солтүстігіндегі бай қалашықтағы Лейк Форесттегі жоғарғы орта таптық отбасы. Олар үлкен жасөспірім ұлы Бактың кездейсоқ өлімі мен жас және тірі қалған ұлы Конрадтың өзін-өзі өлтіруге тырысуынан кейін қалыпты өмірге оралуға тырысады. Конрад психиатриялық ауруханада төрт ай жатып, жуырда үйіне оралды. Ол достары мен отбасынан алыстаған сезімде болады және психиатр доктор Тайрон Бергерден көмек сұрайды, ол Конрадтың Бактың өліміне себеп болған желкен апатына қатысы бар екенін біледі. Конрад қазір жарақаттан кейінгі стресс бұзылысымен күресіп жатыр және өзінің эмоцияларымен күресу үшін көмек іздеп жатыр. Конрадтың әкесі Кальвин тірі қалған ұлымен байланысуға және әйеліне түсіністікпен қарауға тырысады, ал Конрадтың анасы Бет өзінің жоғалғанын жоққа шығарады, сабырлылығын сақтап, отбасын бұрынғыдай қалпына келтіруге үміттенеді. Ол үлкен ұлына артықшылық берген сияқты және Конрадтың өзін-өзі өлтіруге әрекеттенгені үшін оған суық болып кетті. Бет кемелділік пен қалыптылық көрінісін сақтауға бел буған, ал оның күш-жігері Конрадты одан әрі алшақтатуға ғана қызмет етеді. Конрад доктор Бергермен жұмыс істейді және оларды басқарудың орнына өзінің эмоцияларымен қалай күресу керектігін үйренеді. Ол мектепте бірге оқитын Жаннинмен таныса бастайды, ол оған оң көзқарас сақтауға көмектеседі. Алайда Конрад ата-анасы мен мектептегі әріптестерімен қарым-қатынас орнату үшін әлі де күресуде. Бет пен Конрад жиі дау-дамай жасайды, ал Кальвин төрелік етуге тырысады, әдетте Конрадты қайтадан шетке итермелеуден қорқып, оның жағына шығады. Рождествоға жақын уақытта Конрад Бетпен бірге суретке түскісі келмегені үшін ашуланып, әжесі мен ата-анасының алдында оған қарғыс айтады. Кейін Бет Конрадтың мектептен кейін қайда болғаны туралы өтірік айтқанын біледі. Бұл Конрад пен Беттің қызу қарсыласуына әкеледі, онда Конрад Беттің ауруханада ешқашан келмегенін айтады; Конрад егер Бак оның орнына ауруханаға жатса, ол онымен көрісуге бармақ еді деп айтады, оған Бет Бектің ауруханада ешқашан болмайтынын айтады. Бет пен Кэлвин Хьюстондағы Беттің ағасы Уордқа барады, онда Кэлвин Бетті оның қашуы туралы қысым жасайды. Конрад психиатриялық ауруханадағы досы Кареннің өз-өзіне қол жұмсап өлгені туралы білгенде, қайғырады. Түн ортасында доктор Бергермен болған сеанс Конрадты Бақтың өлімі үшін өзін кінәлауды тоқтатуға және анасының әлсіздігін қабылдауға мүмкіндік береді. Алайда Конрад өзіне деген сүйіспеншілігін көрсетуге тырысқанда, Бет жауап бермейді, бұл Кальвинді соңғы рет эмоционалды түрде қарсы алуға мәжбүр етеді. Ол олардың махаббатына күмән келтіреді және қыздың шын сүйе алатынына күмән келтіреді. Бет таңғалып, қолын жинап, Хьюстонға қайтады. Кальвин мен Конрад жаңа отбасылық жағдаймен келісіп, әке-бала сүйіспеншілігін растайды.

The Jarretts are an upper middle class family in Lake Forest, a wealthy suburb north of Chicago. They are trying to return to normal life after experiencing the accidental death of their older teenage son, Buck, and the attempted suicide of their younger and surviving son, Conrad. Conrad has recently returned home after spending four months in a psychiatric hospital. He feels alienated from his friends and family and seeks help from a psychiatrist, Dr. Tyrone Berger, who discovers that Conrad was involved in the sailing accident that caused Buck's death. Conrad is now dealing with post traumatic stress disorder and is seeking help to cope with his emotions. Conrad's father, Calvin, attempts to connect with his surviving son and understand his wife, while Conrad's mother, Beth, denies her loss, hoping to maintain her composure and restore her family to what it once was. She appears to have favored her older son and has grown cold toward Conrad due to his suicide attempt. Beth is determined to maintain the appearance of perfection and normality, and her efforts only serve to alienate Conrad further. Conrad works with Dr. Berger and begins to learn how to deal with his emotions rather than control them. He starts dating a fellow student, Jeannine, who helps him regain a sense of optimism. However, Conrad still struggles to communicate and establish normal relationships with his parents and schoolmates. Beth and Conrad often argue while Calvin tries to referee, generally taking Conrad's side for fear of pushing him over the edge again. Tensions escalate near Christmas when Conrad becomes furious at Beth for not wanting to take a photo with him, swearing at her in front of his grandparents. Afterwards, Beth discovers Conrad has been lying about his after school whereabouts. This leads to a heated confrontation between Conrad and Beth in which Conrad points out that Beth never visited him in the hospital; Conrad argues that if Buck had been hospitalized in his place, she would have gone to see him, to which Beth curtly replies that Buck would never have been in the hospital in the first place. Beth and Calvin take a trip to see Beth's brother Ward in Houston, where Calvin presses Beth about her evasive attitude. Conrad suffers a setback when he learns that Karen, a friend from the psychiatric hospital, has died by suicide. A cathartic breakthrough session in the middle of the night with Dr. Berger allows Conrad to stop blaming himself for Buck's death and accept his mother's frailties. However, when Conrad tries to show affection, Beth is unresponsive, leading Calvin to emotionally confront her one last time. He questions their love and asks whether she is capable of truly loving anyone. Stunned, Beth packs her bags and goes back to Houston. Calvin and Conrad are left to come to terms with their new family situation, affirming their father son love.

Кастинг

Гин Хакман бастапқыда Кальвин Джаррет рөліне бекітілген, бірақ ол студиямен қаржылық мәселелерде келісе алмағандықтан кейіннен бұл рөлден бас тартты. Натали Вуд Бет рөліне үміткер ретінде қарастырылды.

Кассалық жинақ

Фильм кассалық табысқа ие болды, АҚШ және Канадада 54 миллион доллар, ал әлемнің басқа елдерінде шамамен 36 миллион доллар жинап, жалпы әлемдік кассасы 90 миллион долларға жетті.

Сыни қабылдау

"Жай адамдар" сыншылардың жоғары бағасына ие болды. Rotten Tomatoes сайтында фильмнің мақұлдау деңгейі 102 рецензияға негізделген 89%, орташа бағасы 8.50/10. Сайттың сын тұжырымы: "Роберт Редфорд "Жай адамдар" фильмінде ерекше эмоционалдық сезімталдыққа ие кинорежиссер екенін дәлелдеді, бұл төрт тамаша актерлік жұмыстың арқасында отбасылық байланыстың үзілуін шеберлікпен көрсететін керемет дебют". Роджер Эберт фильмге толық төрт жұлдыз берді және фильмнің "көрсетілген оқиғаларға деген" көзқарасын жоғары бағалады. "Субұрбалық өмір салтына, байлыққа немесе мінез-құлыққа қатысты арзан трюктар жоқ: бұл фильмдегі адамдардың проблемалары олардың тұрған ортасынан емес, өздерінен туындайды. Осылайша фильм, осы ортада түсірілген күрделі сериалдардан ерекшеленеді". Кейін ол оны 1980 жылғы ең жақсы фильмдердің бесіншісі деп атады, ал әріптесі Джин Сискел оны 1980 жылғы екінші ең жақсы фильм деп санады. "Нью-Йорк Таймс" газетіне жазған Винсент Канби оны "барлығына әдеттегідей болатын, бірақ оны бастан өткерген адамдар үшін трагедияға толы, әсерлі, ақылды және қызықты фильм" деп сипаттады. Бұл фильм Мэри Тайлер Мурдың актерлік мансабындағы басқа екі танымал рөлінен – Дик Ван Дайк шоуындағы Лаура Петри және Мэри Тайлер Мур шоуындағы Мэри Ричардс кейіптерінен айқайлап ерекшеленді. Мурдың Хаттонның анасын сомдауы жоғары бағаланды және оған "Ең үздік әйел актер" номинациясы берілді. Джудд Хирштің доктор Бергер рөліндегі ойыны "Такси" ситкомындағы жұмысынан өзгеше болды және психиатрлар қауымдыстығынан мақтау алды, өйткені олардың кәсібі фильмде сирек оң жағынан көрсетілген. Хирш де "Ең үздік қосалқы актер" номинациясына ұсынылды, бірақ серіктес актер Хаттоннан жеңілді. Сонымен қатар, "Жай адамдар" фильмі Хаттонның кейіпкеріне ғашық болған Элизабет Макговерннің актерлік жолын ашты, ол Джульярдта оқып жүргенде фильмде түсуге арнайы рұқсат алды. Фильмде Пахельбельдің "Каноны" кеңінен қолданылды, бұл туынды ғасырлар бойына салыстырмалы түрде беймәлім болған, бірақ оның халыққа кеңінен танылуына ықпал етті.

Ordinary People received critical acclaim. On Rotten Tomatoes, the film has an approval rating of 89%, based on 102 reviews, with an average rating of 8.50/10. The site's critical consensus reads, "Robert Redford proves himself a filmmaker of uncommon emotional intelligence with Ordinary People, an auspicious debut that deftly observes the fractioning of a family unit through a quartet of superb performances." Roger Ebert gave it a full four stars and praised how the film's setting "is seen with an understated matter of factness. There are no cheap shots against suburban lifestyles or affluence or mannerisms: The problems of the people in this movie aren't caused by their milieu, but grow out of themselves. That's what sets the film apart from the sophisticated suburban soap opera it could easily have become." He later named it the fifth best film of the year 1980; while colleague Gene Siskel ranked it the second best film of 1980. Writing for The New York Times, Vincent Canby called it "a moving, intelligent and funny film about disasters that are commonplace to everyone except the people who experience them." The film marked a career breakout for Mary Tyler Moore from the personalities of her other two famous roles: Laura Petrie on The Dick Van Dyke Show and Mary Richards on The Mary Tyler Moore Show. Moore's nuanced portrayal of the mother to Hutton's character was highly acclaimed, and earned her a Best Actress nomination. Judd Hirsch's portrayal of Dr. Berger was a departure from his work on the sitcom Taxi, and drew praise from many in the psychiatric community as one of the rare times their profession is shown in a positive light in film. Hirsch was also nominated for Best Supporting Actor, losing out to co star Hutton. Additionally, Ordinary People launched the career of Elizabeth McGovern who played Hutton's character's love interest, and who received special permission to film while attending Juilliard. The film's prominent usage of Pachelbel's Canon, which had been relatively obscure for centuries, helped to usher the piece into mainstream popular culture.

Талдау

Джулия Л. Холл, нарциссикалық тұлғалық бұзылысы туралы көп жазған журналист, 2017 жылы Мурдың қайтысы туралы жазғанда, ол "кейіпкерінің нарциссизмін әрбір ролінде керемет бейнелейді" деді.

Марапаттар

Фильм алты «Оскар» сыйлығына ұсынылды (төртіншісі жеңіске жетті), оның ішінде «Ең үздік фильм», «Ең үздік режиссер», «Ең жақсы бейімделген сценарий» және «Ең жақсы қосалқы актер» (Хаттон үшін) – оның алғашқы фильмдегі рөлі.

Сыйлық санаты | Номинант(тар) | Нәтиже | Сілтеме
---|---|---|---
«Оскар» сыйлығы | «Ең үздік фильм» – Рональд Л. Шварьи | |
| «Ең үздік режиссер» – Роберт Редфорд | |
| «Ең үздік актриса» – Мэри Тайлер Мур | |
| «Ең жақсы қосалқы актер» – Джуд Хирш, Тимоти Хаттон | |
| «Ең жақсы сценарий» (басқа материалға негізделген) – Альвин Сарджент | |
Британдық академия кино сыйлығы | «Ең үздік басты рөлдегі әйел актриса» – Мэри Тайлер Мур | |
| «Ең үміткер жаңа актер» – Тимоти Хаттон | |
Америка режиссерлер гильдиясы сыйлығы | «Ең үздік режиссерлік жетістік» – Роберт Редфорд | |
«Алтын глобус» сыйлығы | «Ең үздік фильм – драма» | |
| «Ең үздік актер – драма» – Дональд Сазерленд | |
| «Ең үздік актриса – драма» – Мэри Тайлер Мур | |
| «Ең жақсы қосалқы актер» – Джуд Хирш, Тимоти Хаттон | |
| «Ең үздік режиссер» – Роберт Редфорд | |
| «Ең жақсы сценарий» – Альвин Сарджент | |
| «Жылдың жаңа жұлдызы – актер» – Тимоти Хаттон | |
Жапония академия кино сыйлығы | «Ең үздік шетелдік фильм» | |
Канзас қаласы кино сыншылары сыйлығы | «Ең үздік фильм» | |
| «Ең үздік режиссер» – Роберт Редфорд | |
| «Ең жақсы қосалқы актер» – Тимоти Хаттон | |
Лос-Анджелес кино сыншылары сыйлығы | «Ең жақсы қосалқы актер» | |
«Nastro d'Argento» | «Ең үздік шетелдік режиссер» – Роберт Редфорд | |
Ұлттық кино сыншылары кеңесі сыйлығы | «Ең үздік фильм» | |
| «Он үздік фильм» | |
| «Ең үздік режиссер» – Роберт Редфорд | |
Ұлттық фильм сыншылары қоғамы сыйлығы | «Ең үздік актриса» – Мэри Тайлер Мур (2-орын) | |
| «Ең жақсы қосалқы актер» – Тимоти Хаттон (2-орын) | |
Нью-Йорк кино сыншылары сыйлығы | «Ең үздік фильм» | |
| «Ең үздік режиссер» – Роберт Редфорд | |
| «Ең үздік актриса» – Мэри Тайлер Мур | |
| «Ең жақсы қосалқы актер» – Тимоти Хаттон | |
Жазушылар гильдиясы сыйлығы | «Басқа материалдан бейімделген ең жақсы драма» – Альвин Сарджент | |

Үй медиасы

Ordinary People 2001 жылы DVD форматында шықты. 2022 жылдың наурыз айында Blu-ray форматында қайта шықты, онда фильмнің 4K сапасы жаңартылды.