Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Ішкі Моңғолиядағы префектура деңгейіндегі қала, Қытай. Ішкі Моңғолиядағы қала.
Prefecture level city in Inner Mongolia, China
the city in Inner Mongolia
Хулунбуир немесе Хулун Буир – Қытайдың Ішкі Моңғолияның солтүстік-шығысындағы префектура деңгейіндегі қала ретінде басқарылатын аймақ. Әкімшілік орталығы – Хайлар ауданы, ең ірі қалалық аймақ. Басты көрнекті орындары – Хулун Буир далаларының жоғары жазықтары, Хулун және Буир көлдері (соңғысы Моңғолия аумағында жартылай орналасқан) және Хинган таулары. Хулунбуир солтүстік және батыста Ресеймен, оңтүстік және батыста Моңғолиямен, шығыста Хэйлунцзян провинциясымен және оңтүстікте Хинган лигасымен шектеседі. Хулунбуир тілдік тұрғыдан алуан түрлі аймақ: мандарин қытай тілінен басқа, Хорчин және Бурят сияқты моңғол диалектілері, даур моңғол тілі және Орокен мен Солон тілдері сияқты тунгус тілдері де қолданылады.
Hulunbuir or Hulun Buir is a region that is governed as a prefecture level city in northeastern Inner Mongolia, China. Its administrative center is located at Hailar District, its largest urban area. Major scenic features are the high steppes of the Hulun Buir grasslands, the Hulun and Buir lakes (the latter partially in Mongolia), and the Khingan range. Hulun Buir borders Russia to the north and west, Mongolia to the south and west, Heilongjiang province to the east and Hinggan League to the direct south. Hulunbuir is a linguistically diverse area: next to Mandarin Chinese, Mongolian dialects such as Khorchin and Buryat, the Mongolic language Daur, and some Tungusic languages, including Oroqen and Solon, are spoken there.
Тарих
Цинь дәуірінде (1644–1912 жж.) Хулунбуир Хэйлунцзян провинциясының құрамына кірді. 1858 жылғы Айгүн шарты Хэйлунцзянның аумағына зор шығын келтіре отырып, қазіргі Қытай-Ресей шекарасын белгіледі. 1901 жылы Қытай Шығыс темір жолы Хулунбуирді Қытайдың солтүстік-шығысының қалған бөлігімен және Ресейдің Қиыр Шығысымен байланыстырды. 1912 жылдан 1949 жылға дейін, Қытай Республикасы (ҚР) кезеңінде Хулунбуир Синьань және Хэйлунцзян провинцияларының құрамына кірді. 1912 жылдың қысында Хулунбуирдегі барга моңғолдары қытай әскерлерін және әкімшілігін қуды да, Барганың (Хулунбуир) тәуелсіздігін жариялады; кейін Моңғолияның Богдо ханына адалдықтарын білдірді. 1915 жылғы 6 қарашада/24 қазанда Ресей империясы мен ҚХР арасындағы келісім Хулунбуирді Қытайдың Орталық үкіметіне тікелей бағынышты «арнайы» аймақ деп белгіледі, бірақ іс жүзінде Ресей күнделікті басқару және экономиканың бір бөлігін бақылады. 1929 жылы Кеңес Одағы бұл келісімді бұзып, Хулунбуирге шабуыл жасады. Жапонияның Қытайға басып кіргеннен кейін Хулунбуир жапон құтбалық мемлекеті Маньчжуконың құрамына кірді, бірақ ол Қытай тарапынан мойындалмады. Қытайдағы азамат соғысында Қытай Коммунистік партиясы Уланху сияқты Ішкі Моңғол көшбасшыларының қолдауын алды, олар Ішкі Моңғолияның халық саны көп хань және маньчжур халқы тұратын аймақтарға кеңеюін уәде етті. Қытай Коммунистік революциясынан кейін Хулунбуир Ішкі Моңғолияға қосылды, бірақ аймақ Қытай Шығыс темір жолы арқылы солтүстік-шығыспен экономикалық байланысын сақтап қалды. Мәдени революция кезінде Ішкі Моңғолияның тарихи Маньчжурияға кіретін бөліктері қысқа мерзімге алғашқы провинцияларына қайтарылды; Хулунбуир 1969 жылдан 1979 жылға дейін Хэйлунцзянға қайтарылды. 2001 жылдың 10 қазанына дейін Хулунбуир облыс ретінде басқарылды. 2004 жылы аймақта 2,710 миллион адам тұрды, ал жалпы ішкі өнім 21,326 миллиард юаньды құрады. Қаланың құзыреті Қытайдың 8 провинция деңгейіндегі әкімшілік бөлінісінен (және АҚШ-тың 42 штатынан) гөрі үлкен, бірақ нақты қалалық агломерация аймақтың өте шағын бөлігін ғана құрайды, ал аймақтың орташа халық тығыздығы өте төмен.
During the Qing Dynasty (1644–1912), Hulunbuir was part of Heilongjiang province. The 1858 Treaty of Aigun established today's approximate Sino Russian border, at a great loss to Heilongjiang's territory. In 1901, the Chinese Eastern Railway linked Hulunbuir to the rest of northeast China and to Russian Far East. From 1912 to 1949, during the Republic of China (ROC) period, Hulunbuir was part of Xing'an and Heilongjiang provinces. In winter 1912, the Barga Mongol people of Hulunbuir expelled the Chinese troops and administration and proclaimed the independence of Barga (Hulunbuir); afterwards they declared allegiance to the Bogdo Khan of Mongolia; an agreement between the Russian Empire and the ROC on November 6/October 24, 1915 designated Hulunbuir a "special" region under direct subordination to the Central Government of China, but in practice Russia had partial control over day to day administration and economy. In 1929, the Soviet Union broke this agreement and invaded Hulunbuir. After the Japanese invasion of China, Hulunbuir became part of the Japanese puppet state Manchukuo, which was not recognized by the Chinese. In the Chinese Civil War, the Chinese Communist Party gained the support of Inner Mongol leaders like Ulanhu by promising the irredentist expansion of Inner Mongolia into areas that had majorities of Han and Manchu peoples. After the Chinese Communist Revolution, Hulunbuir was annexed into Inner Mongolia, but the region kept economic ties to the rest of the northeast via the Chinese Eastern Railway. During the Cultural Revolution, the parts of historical Manchuria inside Inner Mongolia were briefly restored to their original provinces; Hulunbuir was given back to Heilongjiang from 1969 to 1979. Until October 10, 2001, Hulunbuir was administered as a League. The area is and had a population of 2.710 million in 2004, while the gross domestic product was RMB 21.326 billion. The jurisdiction area of the city is larger than all but 8 Chinese province level divisions (and 42 U. S. states), although the actual urban agglomeration is just a very small part of the region, and the average population density of the area is very low.
Аттар
Қала 2001 жылдың 10 қазанына дейін Ішкі Моңғолияның лигасы (盟) еді. Цинь әулеті кезінде ол мандарин тілінде Хулунбуир (Hūlúnbùyǔ'ěr) деп аталды.
The city was once a league (盟) of Inner Mongolia, until 10 October 2001. During the Qing Dynasty, it was known in Mandarin as Hūlúnbùyǔ'ěr .
География және климат
Хулунбуирдің өзі (Хайлар) суық және ылғалды континенталды климатқа ие (Кёппен Dwb). Қыстары ұзақ, өте құрғақ және суық, себебі Сібір антициклонының ықпалында болады, ал жаздары қысқа болғанымен, өте жылы және Шығыс Азия муссонының әсерінен ылғалды. Хайлар қаласындағы айлық 24 сағаттық орташа температура қаңтар айында басталып, шілде айында дейін өзгереді, ал жылдық орташа температурасы бар. Барлық айларда күн сәулесінің кемінде 55%-ы тіркеліп, жылдық жалпы саны 2700 сағаттан асатындықтан, жыл бойы ашық күндізгі ауа-райы басым. Жылдық жауын-шашынның шамамен 70%-ы үш жаз айында жауады.
Hulunbuir itself (Hailar) has an extreme humid continental climate (Köppen Dwb). Winters are long, very dry and severe, due to the semi−permanent Siberian High, while summers are short, though very warm, and rather wet, due to the East Asian monsoon. At Hailar, the monthly 24 hour average temperature ranges from in January to in July, while the annual mean is With at least 55% of possible sunshine in all months and an annual total greater than 2,700 hours, sunny weather dominates year round. Approximately 70% of the annual rainfall occurs during the three summer months.
Демография
Этникалық топ 2000 жылғы халық саны Үлесі Хан 2,199,645 81,85% Моңғолдар 231,276 8,6% Даурлар 111,053 4,13% Хуэйлер 70,287 2,62% Эвенктер 30,950 1,15% Орокендер 8,355 0,31% Орыстар 4,741 0,18%
Ethnic group Population in 2000 Share Han 2,199,645 81.85% Mongols 231,276 8.6% Daur 111,053 4.13% Hui 70,287 2.62% Evenks 30,950 1.15% Oroqen 8,355 0.31% Russians 4,741 0.18%