Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Солтүстік-Шығыс Азиядағы географиялық аймақ
Солтүстік-Шығыс Азия аймағы
Маньчжуриядағы жапондық құыршақ мемлекет
Geographical region in Northeast Asia
the region of Northeast Asia
the Japanese puppet state in Manchuria
Маньчжурия – қазіргі Солтүстік-Шығыс Қытайдың бүкіл аумағын қамтитын Солтүстік-Шығыс Азиядағы аймақты білдіретін термин, сонымен қатар тарихи тұрғыдан қазіргі Ресейдің Шығыс Сібір аймағының бір бөлігін, көбінесе Сыртқы Маньчжурия деп аталатын бөлігін де қамтиды. Оның анықтамасы әртүрлі географиялық аумақтарға қатысты болуы мүмкін: Қытайдың Хэйлунцзян, Цзилинь және Ляонин провинциялары, сондай-ақ Шығыс Қытай деп аталатын Ішкі Монғолияның Хулунбуир, Хинган, Тонгляо және Чифэн префектуралары; жоғарыда аталған аймақтармен қатар ежелгі жуйшендер мен олардың ұрпақтары – маньчжурлардың отаны. Бұл аймақтың бір бөлігі 1858-1860 жылдардағы Амур аннексиясы кезінде Маньчжурия басшылығымен Цин әулеті Ресей империясына өткен, оған қазіргі Амур облысы, Приморский крайы, Яһуди автономиялық облысы, Хабаровск крайының оңтүстік бөлігі және Забайкальский крайының шығыс шеті кіреді, бұл аймақтар Орыс Маньчжуриясы немесе Сыртқы Маньчжурия деп аталады. Маньчжурия атауы – жапондық экзоним ("Манчу" эндонимінен алынған). Қытайда "Маньчжурия" (Манчжоу) топонимі ретінде пайда болу тарихы күмәнді, кейбір ғалымдар оны ешқашан қолданылмағанын айтса, басқалары 19 ғасырдың соңында пайда болғанын санайды. Тарихи тұрғыдан бұл аймақ Цин әулеті кезінде Гуандун (өтпелдің шығысы) немесе Фэнтянь, Хэйлунцзян және Цзилинь провинциялары деп аталатын Үш провинция ретінде белгілі болған. Маньчжурия географиялық термин ретінде алғаш рет 18-19 ғасырларда жапондықтар қолданған, кейіннен Еуропаға тараған. Бұл терминді Жапон империясы өзінің құыршақ мемлекеті – Маньчжукуоны қолдау үшін пайдаланды. Топоним әлі де қолданылып жүргенімен, кейбір ғалымдар оны жапондық отаршылдықпен байланысты болғандықтан сақпен қарап, немесе мүлдем қолданбайды. Қытайда бұл термин жапондық империализммен және этникалық коннотациялармен байланысты болғандықтан қолданылмайды. Сондықтан, бір кезде Маньчжурияның бөлігі саналған аймақтар қазірде тек Солтүстік-Шығыс деп аталады. Бұрынғы жапондық құыршақ мемлекет Маньчжукуоның құрамына Чэнде (қазіргі Хэбэй), Хулунбуир, Хинган, Тонгляо және Чифэн (қазіргі Ішкі Монғолия) префектуралары кірген. Цин әулетінің Маньчжурия деп аталатын аймағына бастапқыда Приморский крайы, Яһуди автономиялық облысы, Амур облысының оңтүстік бөлігі, Хабаровск крайы және Забайкальский крайының бір бөлігі кірген. Бұл аудандар 1689 жылғы Нерчинск шарты бойынша Цин территориясы ретінде танылған, бірақ 1858 жылғы Агун шарты мен 1860 жылғы Пекин конвенциясы бойынша Амурды қосып алуға байланысты Ресей империясына өткен (Қытай Халық Республикасы 1960 жылдары осы шарттардың заңдылығына күмән келтірген, бірақ кейін 2001 жылғы Қытай-Ресей достық шарты сияқты шарттарға қол қойды, олар қазіргі жағдайды растайды; 2004 жылы Амур және Уссури өзендерінің қосылған жерінде шағын аумалық алмасу болды). Үлкен Маньчжурияның кейбір анықтамаларына Сахалин аралы да кіреді, ол шарттарда есімдері аталмағанымен, сол кездегі қытай, жапон, орыс және француз карталарында Цин территориясы ретінде көрсетілген.
Manchuria is a term that refers to a region in Northeast Asia encompassing the entirety of present day Northeast China, and historically parts of the modern day Russian Far East, often referred to as Outer Manchuria. Its definition may refer to varying geographical extents as follows: the Chinese provinces of Heilongjiang, Jilin, and Liaoning but broadly also including the eastern Inner Mongolian prefectures of Hulunbuir, Hinggan, Tongliao, and Chifeng, collectively known as Northeast China; the aforementioned regions plus the homelands of ancient Jurchen and their descendant Manchus, parts of these region were ceded to the Russian Empire by the Manchu led Qing dynasty during the Amur Annexation of 1858–1860, which include present day Amur Oblast, Primorsky Krai, the Jewish Autonomous Oblast, the southern part of Khabarovsk Krai, and the eastern edge of Zabaykalsky Krai, collectively known as the Outer Manchuria or Russian Manchuria. The name Manchuria is an exonym (derived from the endonym "Manchu") of Japanese origin. The history of "Manchuria" (Manzhou) as a toponym in China is disputed with some scholars believing it was never used while others believe it was by the late 19th century. The area was historically referred to by various names in the Qing dynasty such as Guandong (East of the Pass) or the Three Provinces referring to Fengtian, Heilongjiang, and Jilin. Manchuria as a geographical term was first used in the 18th or 19th centuries by the Japanese before spreading to Europe. The term was promoted by the Japanese Empire in support for the existence of its puppet state, Manchukuo. Although the toponym is still used, some scholars treat the term with caution or avoid it altogether due to its association with Japanese colonialism. The term is deprecated in China due to its association with Japanese imperialism and ethnic connotations. As a result, areas once considered part of Manchuria are simply referred to as the Northeast. The former Japanese puppet state of Manchukuo further included the prefectures of Chengde (now in Hebei), and Hulunbuir, Hinggan, Tongliao, and Chifeng (now in Inner Mongolia). The region of the Qing dynasty referenced as Manchuria originally further included Primorskiy Kray, the Jewish Autonomous Oblast, the southern parts of Amur Oblast and Khabarovskiy Kray, and a corner of Zabaykalʼskiy Kray. These districts were acknowledged as Qing territory by the 1689 Treaty of Nerchinsk but ceded to the Russian Empire due to the Amur Annexation in the unequal 1858 Treaty of Aigun and 1860 Convention of Beijing (the People's Republic of China indirectly questioned the legitimacy of these treaties in the 1960s, but has more recently signed agreements such as the 2001 Sino Russian Treaty of Friendship, which affirm the current status quo; a minor exchange nonetheless occurred in 2004 at the confluence of the Amur and Ussuri rivers). Various senses of Greater Manchuria sometimes further include Sakhalin Island, which despite its lack of mention in treaties was shown as Qing territory on period Chinese, Japanese, Russian, and French maps of the area.
Шығу тегі
"Маньчжурия" географиялық терминін алғаш рет 18 немесе 19 ғасырда жапондықтар қолданды. "Маньчжурия" – оның нұсқалары голланд тілі арқылы еуропалық тілдерге келді – 18 ғасырдан бастау алатын жапондық жер атауы Маншу ("Манчу аймағы") латын тілінен алынған сөз. Жунко Мияуаки Окаданың сөзінше, жапон географы Такахаси Кагеясу 1809 жылы "Ниппон Хенкай Рякузу" еңбегінде Маншу терминін алғаш рет қолданған. 1830 жылдарға қарай Маншудың түрлі үнді-еуропалық формалары кездесе бастады. Жапон ғалымы Наками Тацуоның мәлімдемесінше, Сибольд 18 ғасырда географиялық мағынада алғаш рет қолданған жапондықтардан қарыз алғаннан кейін Маньчжурия терминін еуропалықтарға жеткізген. 1912 жылы британдық дипломат және синолог Герберт Джайлс "Қытай және маньчжурлар" еңбегінде: " 'Маньчжурия' деген сөзді қытайлықтар немесе маньчжурлар географиялық атау ретінде білмейді" деді. Таманойдың пікірінше, "Маньчжурия – жапон империализмінің өнімі, ал аймақты Манчжоу деп атау – жапондық отаршылдық мұрасын сынсыз қабылдау". Жапония "Маньчжурия" атауын Қытайдан бөлек, даулы аймақ екенін көрсету үшін пайдаланған, ал Қытай аймаққа иелігін талап ету үшін "Маньчжурия" атауын қабылдамай, оған қарсы тұрды. Соғыстан кейін Маньчжукодан Жапонияға оралған жапон отаршылары Маншу (Маньчжурия), Ман мо (Манчжурия – Монголия) және Мо ман (Монголия – Маньчжурия) сияқты терминдерді көбінесе бірін-бірі алмастырып қолданды. 20 ғасырдың алғашқы үш онжылдығында жапондық БАҚ және саяхатшылардың жазбаларында Маньсен (Маньчжурия және Корея) және Маньмо (Маньчжурия – Монголия) сияқты дефиспен біріктірілген терминдер пайда болды, бұл аймақтардың бірін-бірі толықтыратынын білдірді. Таманой "Маньчжурия" атауын қытай карталарында таба алмағанын және ол "осы терминді тырнақшаларға алу керек еді" деп мойындағанын, бірақ істемегенін айтады. Тарихшы Билл Сеуэлл Маньчжурияның "шынайы географиялық термин" емес екенін мәлімдеп, жапондықтар Маньчжурияны ешқашан жекелендірмегенін, ал еуропалықтар бұл аймауды атау үшін алғаш рет "Маньчжурия" терминін қолданғанын айтады. Форет сияқты басқалар Маньчжурияны саяси байланысы жоқ, таза географиялық термин ретінде сипаттап, оның империалистік мәнін мойындауға қарамастан, осы мағынада қолданды. 1920 жылдары жапондық БАҚ Маньчжурияны Қытайдың бөлігі ретінде, бірақ ерекше аймақ ретінде көрсетіп, кейде оны "Қытайдың бағы" деп атады. Алайда 1932 жылы Маньчжуконың марионеттік мемлекеті құрылды, ол үш солтүстік-шығыс провинциясын ғана емес, сонымен қатар Ішкі Монголияның шығыс бөлігін де қамтыды. 1933 жылы Маньчжуко үкіметінің Ақпарат бюросы мен Сыртқы істер басқармасының Публикация департаменті "Маньчжурияның ақпараттық анықтамалығын" жариялады, онда Маньчжурия Қытайға тиесілі емес, өз тарихы мен дәстүрлеріне ие және маньчжурлар мен моңғолдардың отаны екені айтылды. Эллиот бір ғалымның "Маньчжурия" терминін қолдануды ғана емес, жапондық отаршылдықты мақұлдау ретінде қарастырғанын атап өтеді.
The geographical term "Manchuria" was first used in the 18th or 19th century by the Japanese. "Manchuria" – variations of which arrived in European languages through Dutch – is a calque of Latin of the Japanese placename Manshū "Region of the Manchus"), which dates from the 18th century. According to Junko Miyawaki Okada, Japanese geographer Takahashi Kageyasu was the first to use the term Manshū as a toponym in 1809 in the Nippon Henkai Ryakuzu, and it was from that work that Westerners adopted the name. By the 1830s, various Indo European forms of Manshū could be found. According to Japanese scholar Nakami Tatsuo, Siebold was the one who brought the usage of the term Manchuria to Europeans after borrowing it from the Japanese, who were the first to use it in a geographic manner in the 18th century. In 1912, British diplomat and sinologist Herbert Giles stated in China and the Manchus that "'Manchuria' is unknown to the Chinese or to the Manchus themselves as a geographical expression". According to Tamanoi, "'Manchuria' is a product of Japanese imperialism, and to call the area Manzhou is to accept uncritically a Japanese colonial legacy." Japan used the name "Manchuria" to convey the idea of a contested region distinct from China while China insisted on its ownership of the region by rejecting the name "Manchuria". Japanese colonists who returned to Japan from Manchukuo in the post war period used terms such as Manshu (Manchuria), Man mō (Manchuria Mongolia), and Mō man (Mongolia Manchuria) almost interchangeably. Hyphenated terms such as Man sēn (Manchuria and Korea) and Man mō (Manchuria Mongolia) emerged in Japanese media and traveler writings during the first three decades of the 20th century, implying that these regions were extensions of each other. Tamanoi notes that the name "Manchuria" cannot be found on Chinese maps and acknowledged that she "should use the term in quotation marks" even though she did not. Historian Bill Sewell denies that Manchuria is "a genuine geographic term", claiming the Japanese never viewed Manchuria as a discrete entity and it was Europeans who first started using the name Manchuria to refer to the location. Others such as Forêt described Manchuria as a solely geographical term without indicating a political connection and used it in that capacity despite acknowledging its imperialistic overtones. In the 1920s, Japanese media still presented Manchuria as part of China, albeit as a distinct region, and sometimes called it the "Garden of China". However, in 1932, the puppet state of Manchukuo was founded covering not only the northeastern three provinces but also parts of eastern Inner Mongolia. In 1933, the Bureau of Information and the Publicity Department of Foreign Affairs of the Manchukuo Government published a Handbook of Information of Manchukuo stating that Manchuria did not belong to China, had its own history and traditions, and was the home of the Manchus and Mongols. Elliot notes that one scholar considered the use of "Manchuria" as not only inaccurate but giving approval to Japanese colonialism.
Үш провинция
Цинь династиясы кезінде аймақ "үш шығыс провинциясы" (; Маньчжу, Дерги Илан Голо) деп белгілі болды, бұл 1683 жылдан бастап Цзилинь және Хэйлунцзян бөлінгеннен кейін Цзилинь, Хэйлунцзян және Фэнтянь провинцияларын білдірді. Дегенмен, Цзилинь мен Хэйлунцзян 1907 жылға дейін провинциялардың толық құқықтарын алған жоқ. Жапондықтар 1920-1930 жылдары "Үш шығыс провинциясы" (Тосаншо) атауын Маншумен бірге қолданды. Бірақ 1931 жылғы Маньчжурия оқиғасынан кейін Тосаншо жапон тілінде Маншумен толық ауыстырылды, ал "Үш провинция" және "Солтүстік-Шығыс" атаулары қытай тілінде осы аймақтың ресми атауы болды.
During the Qing dynasty, the region was known as the "three eastern provinces" (; Manchuᡩᡝᡵᡤᡳᡳᠯᠠᠨᡤᠣᠯᠣ, Dergi Ilan Golo), which referred to Jilin, Heilongjiang, and Fengtian since 1683 when Jilin and Heilongjiang were separated. However, Jilin and Heilongjiang did not receive the full function of provinces until 1907. The Japanese also used the name "Three Eastern Provinces" (Tōsanshō) during the 1920s and 1930s along with Manshū. However, after the Manchurian Incident of 1931, Tōsanshō was completely replaced by Manshū in Japanese usage while the Three Provinces and Northeast became the orthodox name for the same region in Chinese usage.
Гуандун
Маньчжурияны "өтпелден шығысқа" деп сөзбе-сөз мағына беретін Гуандун деп атаған, сондай-ақ Гуанвай деп те атаған, бұл Қытайдың Ұлы Қабырғасының шығыс ұшындағы, бүгінгі Хэбэй провинциясындағы Циньхуандао қаласындағы Шанхай асуына сілтеме жасайды. Бұл қолданыс "Чуан Гуандун" (сөзбе-сөз "Гуандунға шабуыл") деген тіркесте көрінеді, ол 19 және 20 ғасырларда ханьқытайларының Маньчжурияға жаппай көшіп-қонуын білдіреді. Кейін Гуандун атауы Ляодун түбегіндегі Квантун жалға алынған аумағына қатысты тар мағынада қолданыла бастады. Оны Оңтүстік Гуандун провинциясымен шатастыруға болмайды.
Manchuria has been referred to as Guandong , which literally means "east of the pass", and similarly Guanwai , a reference to Shanhai Pass in Qinhuangdao in today's Hebei, at the eastern end of the Great Wall of China. This usage is seen in the expression Chuǎng Guāndōng (literally "Rushing into Guandong") referring to the mass migration of Han Chinese to Manchuria in the 19th and 20th centuries. The name Guandong later came to be used more narrowly for the area of the Kwantung Leased Territory on the Liaodong Peninsula. It is not to be confused with the southern province of Guangdong.
Солтүстік-шығыс аймағы
"Маньчжурия" термині Қытай Халық Республикасының (ҚХР) халқы арасында жапон империализмімен, Жапон империясының Маньчжуко қуыршақ мемлекетімен және маньчжур ұлтшылдығымен байланысты болғандықтан қолданылмайды. Мемлекеттік ресми құжаттарда аймақты сипаттау үшін Солтүстік-Шығыс аймағы (东北; Dōngběi) термині қолданылады. Солтүстік-Шығыс Қытайды негізінен ханьқытайлары қоныстандырады, себебі ішкі қытайлық көші-қондар, оның ішінде сяньбэйлер, шивэйлер және қиданьдар осы аймаққа келді. Бұл аймақта көптеген моңғолдар мен хуэйлер де тұрады. Қазіргі қытай тілінде Солтүстік-Шығыстың тұрғыны "солтүстік-шығыстық" деп аталады. "Солтүстік-Шығыс" термині аймақтың тарихы мен әртүрлі мәдениеттерін қамтитын бүкіл аймақты білдіреді. Ол көбінесе "Үш Шығыс провинциясы" немесе "Үш Солтүстік-Шығыс провинциясы" деп аталады, Солтүстік-Шығыс Ішкі Моңғолияны қоспағанда. Қытайда "Маньчжурия" термині бүгінде сирек қолданылады және көбінесе жапондық империялық мұрасымен және Маньчжуко қуыршақ мемлекетімен байланысты болады. Жапондықтар 1920-1930 жылдары Маньчжурияны "Тохоку" (Tōhoku) деп атаған.
The term "Manchuria" is deprecated among people of the People's Republic of China (PRC) due to its association with Japanese imperialism, the puppet state of Manchukuo of the Empire of Japan, and Manchurian nationalism. Official state documents use the term Northeast Region (东北; Dōngběi) to describe the region. Northeast China is predominantly occupied by Han Chinese due to internal Chinese migrations the Xianbei, the Shiwei, and the Khitans. The area is also home to many Mongols and Hui. In present day Chinese, an inhabitant of the Northeast is a "Northeasterner" "The Northeast" is a term that expresses the entire region, encompassing its history and various cultures. It is usually restricted to the "Three East Provinces" or "Three Northeast Provinces", excluding northeastern Inner Mongolia. In China, the term Manchuria is rarely used today, and the term is often negatively associated with the Japanese imperial legacy and the puppet state of Manchukuo. The Northeast (Tōhoku) was also used as a name for Manchuria by the Japanese during the 1920s and 1930s.
География және климат
Маньчжурия негізінен түтік тәрізді Солтүстік Қытай кратонының солтүстік жағында орналасқан. Бұл үлкен аймаққа жататын Түнгі Қытай кратоны Триас кезеңінен бұрын тәуелсіз континент болған және көміртек кезеңінде әлемдегі ең солтүстік құрлық бөлігі болған. Батыстағы Хинган таулары – Солтүстік Қытай кратонының Сібір кратонымен соқтығысуынан пайда болған Юра кезеңіне жататын тау жүйесі, бұл Пангея суперконтинентінің қалыптасуының соңғы сатысын белгіледі. Маньчжурияның ешбір бөлігі Төртінші кезеңде мұздықпен жабылған жоқ, бірақ Маньчжурияның төмен жатқан, құнарлы бөліктерінің жер беті геологиясы Гималайдың, Кунлун-Шан мен Тянь-Шанның мұздық аймақтарында, сондай-ақ Гобі және Такла-Макан шөлдерінде пайда болған шаң мен топырақ бөлшектерінің желмен әкелінуінен қалыптасқан өте терең қабаттардан тұрады. Топырақтар көбінесе құнарлы моллизольдар мен флювенттерден тұрады, тек таулы аймақтарда нашар дамыған ортенттер, ал солтүстікте мәңгілік тоң қабаты бар және ортельдер басым. Маньчжурия климатында маусымдық айырмашылықтар өте зор, жазда ылғалды, дерлік тропикалық ыстықтан қыста желді, құрғақ, арктикалық суыққа дейін өзгереді. Бұл үлгі Маньчжурияның үлкен Еуразия құрлық массасы мен Тынық мұхиты арасындағы шекарада орналасуына байланысты, муссондық желдің толыққанды өзгерісіне себеп болады. Жазда, құрлық мұхиттан тез қызғанда, Азияда төмен қысым пайда болады және оңтүстік-оңтүстік-шығыстан соғатын жылы, ылғалды желдер күркіреп жаңбыр жаудырады, батыста жылдық жауын-шашын мөлшері 700-800 мм дейін, ал Чанбай тауларында одан да көп болады. Жазғы температуралар өте жылы немесе ыстық, шілде айының орташа максималды температурасы оңтүстікте жоғарырақ, солтүстікте төменірек. Алайда, қыста кең Сібір антициклоны өте суық, солтүстік-солтүстік-батыс желдерін тудырады, бұл температураны оңтүстіктегі және солтүстіктегі төмен температураға дейін төмендетеді, онда үздіксіз мәңгілік тоң аймағы солтүстік Хэйлунцзянға дейін жетеді. Алайда, Сібірден соғатын желдер өте құрғақ болғандықтан, әр қыста қар бірнеше күн ғана жауады және ол ауыр болмайды. Бұл Солтүстік Американың сәйкес ендіктері Төртінші кезеңнің мұздық кезеңдерінде толық мұздықпен жабылғандығын түсіндіреді, ал Маньчжурия, тіпті суық болса да, мұздықтардың пайда болуына жеткілікті ылғал болмағандықтан құрғақ болып қала берді – бұл Еуропадағы мұздық бетінен соққан күшті батыс желдерімен күшейтілген жағдай.
Manchuria consists mainly of the northern side of the funnel shaped North China Craton, a large area of tilled and overlaid Precambrian rocks spanning The North China Craton was an independent continent before the Triassic period and is known to have been the northernmost piece of land in the world during the Carboniferous. The Khingan Mountains in the west are a Jurassic mountain range formed by the collision of the North China Craton with the Siberian Craton, which marked the final stage of the formation of the supercontinent Pangaea. No part of Manchuria was glaciated during the Quaternary, but the surface geology of most of the lower lying and more fertile parts of Manchuria consists of very deep layers of loess, which have been formed by the wind borne movement of dust and till particles formed in glaciated parts of the Himalayas, Kunlun Shan and Tien Shan, as well as the Gobi and Taklamakan Deserts. Soils are mostly fertile mollisols and fluvents except in the more mountainous parts where they have poorly developed orthents, as well as in the extreme north where permafrost occurs and orthels dominate. The climate of Manchuria has extreme seasonal contrasts, ranging from humid, almost tropical heat in summer to windy, dry, Arctic cold in winter. This pattern occurs because the position of Manchuria on the boundary between the great Eurasian continental landmass and the huge Pacific Ocean causes complete monsoonal wind reversal. In summer, when the land heats faster than the ocean, low pressure forms over Asia and warm, moist south to southeasterly winds bring heavy, thundery rain, yielding annual rainfall ranging from , or less in the west, to over in the Changbai Mountains. Temperatures in summer are very warm to hot, with July average maxima ranging from in the south to in the extreme north. In winter, however, the vast Siberian High causes very cold, north to northwesterly winds that bring temperatures as low as in the extreme south and in the north where the zone of discontinuous permafrost reaches northern Heilongjiang. However, because the winds from Siberia are exceedingly dry, snow falls only on a few days every winter, and it is never heavy. This explains why corresponding latitudes of North America were fully glaciated during glacial periods of the Quaternary while Manchuria, though even colder, always remained too dry to form glaciers – a state of affairs enhanced by stronger westerly winds from the surface of the ice sheet in Europe.
Ерте тарих
Маньчжурия – маньчжу, моңғол, корей, нанай, нивх, ульх, хуй, мүмкін түркі халықтары және Оңтүстік Маньчжуриядағы ханьқытайлары сияқты бірнеше этникалық топтардың отаны болған. Маньчжурияда Сушень, Донгу, Сяньбэй, Ухуань, Мохэ, Хитан және Джурчендер сияқты түрлі этникалық топтар мен олардың патшалықтары билікке келді. Корейдің Годжосон (б.з.д. 108 жылға дейін), Буйо (б.з.д. 2-ғасырдан 494 жылға дейін) және Гогурё (37–688 жылдар) сияқты патшалықтары да осы аймақтың үлкен бөлігінде құрылды. Қытайдың Цинь (б.з.д. 221–206), Хан (б.з.д. 202–9 ж. және 25–220 жж.), Цао Вэй (220–266) және Тан (618–690 ж. және 705–907 жж.) династиялары Маньчжурияның бір бөлігін басқарды. Солтүстік-батыс Маньчжурияның бір бөлігі 552–603 жылдардағы Бірінші түрік қағанатының және 581–630 жылдардағы Шығыс түрік қағанатының бақылауына өтті. Ертедегі Маньчжурияның экономикасы аң аулау, балық аулау, мал шаруашылығы және егіншілікпен байланысты болды. Оңтүстікте Сунь династиясы (960–1269) тұрғанда, Ішкі Моңғолияның хитан халқы Ляо династиясын (916–1125) құрып, Сыртқы Моңғолия мен Маньчжурияны жаулап алды, сондай-ақ Солтүстік Қытайдағы он алты префектураның көршілес бөлігін де бақылауға алды. Ляо әулеті – бүкіл Маньчжурияны билеген алғашқы мемлекет болды. 12 ғасырдың басында Ляоның қарастырылған тунгус-джурчендер Ляоны құлатып, Цзинь династиясын (1115–1234) құрды, ол сәтті әскери науқандардан кейін Солтүстік Қытай мен Моңғолияның бір бөлігін бақылауға алды. Юань династиясының Қытайдағы билігі кезінде (1271–1368) Маньчжурия Ляоян провинциясы ретінде басқарылды. 1375 жылы Ляоян провинциясындағы 1368–1635 жылдардағы Моңғолияның Солтүстік Юань династиясының моңғол шенеунігі Нагачу Ляодунға шабуыл жасады, бірақ кейіннен 1387 жылы Мин әулетіне бағынды. Солтүстік шекара аймақтарын қорғау үшін Мин әулеті солтүстік шекарасындағы Юань қалдықтарымен күресу үшін джурчендерді «тыныштандыруға» шешім қабылдады. Мин империясы Yongle императорының басшылығымен 1409–1435 жылдардағы Нұрған аймақтық әскери комиссиясын құрып, Маньчжурияны нығайтты. 1580 жылдары Цзяньчжоудың джурчен басшысы Нурхачи (1558–1626) аймақтағы джурчен тайпаларын біріктіре бастады. Келесі бірнеше онжылдықтарда джурчендер Маньчжурияның көп бөлігін бақылауға алды. 1616 жылы Нурхачи Кейінгі Цзинь династиясын құрды, ол кейіннен Цин династиясы деп аталды. Цин 1640 жылы эвенк басшысы Бомбогор басқарған Эвенк Даур федерациясын жеңіп, Бомбогордың басын шапты, Цин әскерлері эвенктерді қырғынға ұшыратып, жер аударды және тірі қалғандарын Баннерлерге қосты. Қытай мәдени және діни ықпалы, мысалы, қытайлық Жаңа жыл, «қытай құдайы», айдаһар, спираль және орама сияқты мотивтер, егіншілік, мал шаруашылығы, жылыту әдістері және темір қазан, жібек және мақта сияқты материалдық игіліктер Удеге, Ульхи және Нанай сияқты Амур тайпалары арасында тарады. 1644 жылы шаруалар көтерілісшілері Мин әулетінің астанасы Пекинге шабуыл жасағаннан кейін, джурчендер (қазір маньчжулар деп аталады) Мин әулетінің генералы Ву Сангуимен одақтасып, Пекинге басып кірді, қысқа өмір сүрген Шунь династиясын құлатты (1644–1649) және бүкіл Қытайда Цин әулетінің билігін орнатты (1644–1912). Маньчжуялықтардың Қытайды жаулап алуы салдарынан 25 миллионнан астам адам қаза тапты. Цин әулеті 17 ғасырдың соңында Хань азаматтарының Цзилинь мен Хэйлунцзянға өтуін шектеу үшін саздар мен бөгеттер жүйесін салды. Тек баннерлерге, соның ішінде хань баннерлеріне ғана Цзилинь мен Хэйлунцзянға қоныстануға рұқсат берілді. Минг патшалығын жаулап алғаннан кейін Цин өз мемлекетін «Қытай» (中國, Zhongguo; «Орталық патшалық») деп атады және оны маньчжу тілінде Дулимбай Гурун («Орталық патшалық») деп атады. Цин шилуда Цин мемлекетінің жерлері (оның ішінде Маньчжурия және қазіргі Синьцзян, Моңғолия және Тибет) шамамен үштен екі жағдайда қытай және маньчжу тілдерінде «Орталық патшалық» деп аталады, ал бұл термин шамамен үштен бір жағдайда хань халқы тұратын дәстүрлі қытай провинцияларын білдіреді. Сондай-ақ ресми құжаттарда, халықаралық шарттарда және сыртқы істерде Цинге сілтеме жасау үшін «Қытай» (Чжунгуо, Дулимбай гуран) сөзін қолдану кең таралған. Дипломатиялық құжаттарда «қытай тілі» (Dulimbai gurun i bithe) термині қытай, маньчжур және моңғол тілдерін, ал «қытай халқы» (中國人 Zhongguo ren; Маньчжу: Dulimbai gurun i niyalma) термині Цин империясының барлық хань, маньчжу және моңғол азаматтарын білдіреді. Цин елінің жарлықтарында және 1689 жылғы Нерчинск келісімінде Маньчжурияның жерлері «Қытай» (Zhongguo, Dulimbai gurun) екендігі айтылды.
Manchuria was the homeland of several ethnic groups, including Manchu, Mongols, Koreans, Nanai, Nivkhs, Ulchs, Hui, possibly Turkic peoples, and ethnic Han Chinese in southern Manchuria. Various ethnic groups and their respective kingdoms, including the Sushen, Donghu, Xianbei, Wuhuan, Mohe, Khitan and Jurchens, have risen to power in Manchuria. Koreanic kingdoms such as Gojoseon (before 108 BCE), Buyeo (2nd century BCE to 494 CE) and Goguryeo (37 BCE to 688 CE) also became established in large parts of this area. The Chinese Qin (221–206 BCE), Han (202 BCE–9 CE and 25 CE–220 CE), Cao Wei (220–266), Western Jin (266–316), and Tang (618–690 and 705–907) dynasties controlled parts of Manchuria. Parts of northwestern Manchuria came under the control of the First Turkic Khaganate of 552–603 and of the Eastern Turkic Khaganate of 581–630. Early Manchuria had a mixed economy of hunting, fishing, livestock, and agriculture. With the Song dynasty (960 1269) to the south, the Khitan people of Inner Mongolia created the Liao dynasty (916 1125) and conquered Outer Mongolia and Manchuria, going on to control the adjacent part of the Sixteen Prefectures in Northern China as well. The Liao dynasty became the first state to control all of Manchuria. In the early 12th century, the Tungusic Jurchen people, who were Liao's tributaries, overthrew the Liao and formed the Jin dynasty (1115–1234), which went on to control parts of Northern China and Mongolia after a series of successful military campaigns. During the Mongol Yuan dynasty rule of China (1271–1368), Manchuria was administered as Liaoyang province. In 1375 Naghachu, a Mongol official of the Mongolia based Northern Yuan dynasty of 1368–1635 in Liaoyang province invaded Liaodong, but later surrendered to the Ming dynasty in 1387. In order to protect the northern border areas, the Ming dynasty decided to "pacify" the Jurchens in order to deal with its problems with Yuan remnants along its northern border. The Ming solidified control over Manchuria under the Yongle Emperor , establishing the Nurgan Regional Military Commission of 1409–1435. Starting in the 1580s, a Jianzhou Jurchen chieftain, Nurhaci (1558–1626), started to unify Jurchen tribes of the region. Over the next several decades, the Jurchen took control of most of Manchuria. In 1616 Nurhaci founded the Later Jin dynasty, which later became known as the Qing dynasty. The Qing defeated the Evenk Daur federation led by the Evenki chief Bombogor and beheaded Bombogor in 1640, with Qing armies massacring and deporting Evenkis and absorbing the survivors into the Banners. Chinese cultural and religious influence such as Chinese New Year, the "Chinese god", motifs such as the dragon, spirals, and scrolls, agriculture, husbandry, methods of heating, and material goods such as iron cooking pots, silk, and cotton spread among the Amur natives including the Udeghes, Ulchis, and Nanais. In 1644, after peasant rebels sacked the Ming dynasty's capital of Beijing, the Jurchens (now called Manchus) allied with Ming general Wu Sangui and seized control of Beijing, overthrowing the short lived Shun dynasty (1644–1649) and establishing Qing dynasty rule (1644–1912) over all of China. The Manchu conquest of China involved the deaths of over 25 million people. The Qing dynasty built the Willow Palisade – a system of ditches and embankments – during the later 17th century to restrict the movement of Han civilians into Jilin and Heilongjiang. Only bannermen, including Han bannermen, were allowed to settle in Jilin and Heilongjiang. After conquering the Ming, the Qing often identified their state as "China" (中國, Zhongguo; "Middle Kingdom"), and referred to it as Dulimbai Gurun ("Middle Kingdom") in Manchu. In the Qing shilu the lands of the Qing state (including Manchuria and present day Xinjiang, Mongolia, and Tibet) are thus identified as "the Middle Kingdom" in both the Chinese and Manchu languages in roughly two thirds of the cases, while the term refers to the traditional Chinese provinces populated by the Han in roughly one third of the cases. It was also common to use "China" (Zhongguo, Dulimbai gurun) to refer to the Qing in official documents, international treaties, and foreign affairs. In diplomatic documents, the term "Chinese language" (Dulimbai gurun i bithe) referred to the Chinese, Manchu, and Mongol languages, and the term "Chinese people" (中國人 Zhongguo ren; Manchu: Dulimbai gurun i niyalma) referred to all Han, Manchus, and Mongol subjects of the Qing. The Qing explicitly stated that the lands in Manchuria belonged to "China" (Zhongguo, Dulimbai gurun) in Qing edicts and in the 1689 Treaty of Nerchinsk.
Халық санының өзгеруі
Көші-қон шектеулеріне қарамастан, Цин билігінде Хан қытайларының заңды және заңсыз түрде Маньчжурияға көптеп ағылып, жерді өңдеу үшін қоныстанғандары байқалды. Маньчжу жер иелері Хан қытай шаруаларын жерлерін жалға алып, астық өсіру үшін пайдалануға ниеттенді; көптеген Хан қытай көшіп келгендері Ұлы Қабырға мен Сайыс палисадасын кесіп өткенде қуылмады. XVIII ғасырда Хан қытайлары Маньчжурияда 500 000 гектар жеке меншіктегі жерді және курьерлік станцияларға, ақсүйектерге және баннерлік жерлерге тиесілі 203 583 гектар жерді өңдеді. Маньчжуриядағы гарнизондар мен қалаларда Хан қытайлары халықтың 80% құрады. Цин билігі Солтүстік Қытайдан келген Хан қытай шаруаларын Ляо өзені бойындағы жерлерге қоныстандырып, жерді қайтадан өңдеуге тырысты. Хан қытайлары бос жатқан жерлерді иеленді, ал басқалары Маньчжу жер иелерінен жер жалға алды. XVIII ғасырда Маньчжу және Моңғол жерлеріне Хан қытайларының қоныстануына ресми түрде тыйым салынғанмен, Цин солтүстік Қытайда аштық, су тасқыны және құрғақшылықтан зардап шеккен босқындарды Маньчжурия мен Ішкі Моңғолияға қоныстандыруға шешім қабылдады. Осылайша, 1780 жылдары Хан қытайлары Маньчжурияда 500 000 гектар, ал Ішкі Моңғолияда ондаған мың гектар жерді өңдеді. Цяньлун императоры 1740-1776 жылдар аралығында Хан қытайларының Маньчжурияға көшіп келуіне тыйым салатын жарлық шығарғанына қарамастан, құрғақшылықтан зардап шеккен шаруаларға Маньчжурияға көшіп келуге рұқсат берді. Содан кейін Хан қытайлары Ұлы Қабырға мен Сайыс палисадасы арқылы заңды және заңсыз түрде Маньчжурияға ағылды. Хан қытай шаруалары "императорлық иеліктерден" және Маньчжу баннерлік жерлерден жерді жалға алды, тіпті оларға құқық таласты. Цяньлун императорының тұсында оңтүстік Маньчжуриядағы Ляо аймағына көшіп келуден басқа, Хан қытайлары Циньчжоу, Фэнцзянь, Тиэлинг, Чанчунь, Хулун және Нингута қалаларын байланыстыратын жолды мекендеді. 1800 жылға қарай Хан қытайлары Маньчжурияның қалалық аймақтарында басымдыққа ие болды. Императорлық қазынаның кірісін арттыру үшін Цин Даогуан императорының 1820-1850 жылдардағы билігінің басында Сунгари бойындағы бұрынғы Маньчжу жерлерін Хан қытайларына сатты. Аббе Гюкке хабарлағандай, 1840 жылдары Хан қытайлары Маньчжурияның көптеген қалаларын толтырды. Демографиялық өзгерістерге тек Хан қытайларының көшіп келуі ғана себеп болған жоқ. Маньчжулар да Маньчжурияда тұрудан бас тартты. XVIII ғасырдың соңында Пекиндегі Маньчжулардың бір бөлігі соттың ауыртпалығын азайту мақсатымен Маньчжурияға жіберілді, бірақ олар барлық мүмкіндіктерді пайдаланып қайтып оралуға тырысты. 1850 жылдары құрылған әскери колония мен 20 000-30 000 әскерилер мен олардың отбасыларын есептемегенде, Маньчжурияда Маньчжулар болған жоқ. 1900 жылға қарай Маньчжурияның 17 миллион тұрғынының 15 миллионы Хан қытайларынан тұрды. 1645 жылы Василий Поярков пен 1650 жылы Ерофей Хабаров сияқты адамдардың бұйрығымен орыс казактары Ішкі Моңғолия мен Синьцзянның Даур халқы сияқты халықтарды қырды, кейбір авторлар бұл геноцид екенін айтады. Даурлар алғашқыда ресейліктердің қатыгездігі туралы естіген соң ауылдарын тастап кетті. Хабаров екінші рет келгенде, Даурлар орыстарға қарсы шайқасуға шешім қабылдады, бірақ орыс қаруларымен қырғынға ұшырады. Орыстарды "қызыл сақалдар" деп атады. Амур тайпалары орыс казактарын буддалық мифологиядағы демон сияқты "луоча" (羅剎) деп атады, өйткені олар Циннің азаматтары болған Амур тайпаларына қатыгездік жасады. Цин билігі Амур өзені бойындағы жергілікті халықтарға православие дінін таратуды қауіп деп қарады. 1858 жылы Ресей дипломатиясы әлсіреген Цин әулетін Агун шарты бойынша Амурдан солтүстікке қарай Маньчжурияны Ресейге беруге мәжбүр етті. 1860 жылы Пекин шарты бойынша орыстар Усури өзенінің шығысында Маньчжурияның тағы бір үлкен бөлігін алды. Нәтижесінде Маньчжурия орыс бөлігіне (Шығыс Маньчжурия немесе Ресей Маньчжуриясы деп аталды) және қалған қытай аймағына (Маньчжурия деп аталды) бөлінді. Қазіргі әдебиетте "Маньчжурия" термині көбінесе Қытайдағы Маньчжурияны білдіреді. Агун және Пекин шарттарының нәтижесінде Цин Қытайы Жапон теңізіне қол жеткізу мүмкіндігінен айырылды.
Despite migration restrictions, Qing rule saw massively increasing numbers of Han Chinese both illegally and legally streaming into Manchuria and settling down to cultivate land – Manchu landlords desired Han Chinese peasants to rent their land and to grow grain; most Han Chinese migrants were not evicted as they crossed the Great Wall and Willow Palisade. During the eighteenth century Han Chinese farmed 500,000 hectares of privately owned land in Manchuria and 203,583 hectares of lands which were part of courier stations, noble estates, and Banner lands; in garrisons and towns in Manchuria Han Chinese made up 80% of the population. The Qing resettled Han Chinese farmers from north China to the area along the Liao River in order to restore the land to cultivation. Han Chinese squatters reclaimed wasteland, and other Han rented land from Manchu landlords. By the 18th century, despite officially prohibiting Han Chinese settlement on Manchu and Mongol lands, the Qing decided to settle Han refugees from northern China – who were suffering from famine, floods, and drought – into Manchuria and Inner Mongolia, so that Han Chinese farmed 500,000 hectares in Manchuria and tens of thousands of hectares in Inner Mongolia by the 1780s. The Qianlong Emperor allowed Han Chinese peasants suffering from drought to move into Manchuria despite his having issued edicts in favor of banning them from 1740 to 1776. Han Chinese then streamed into Manchuria, both illegally and legally, over the Great Wall of China and the Willow Palisade. Chinese tenant farmers rented or even claimed title to land from the "imperial estates" and Manchu Bannerlands in the area. Besides moving into the Liao area in southern Manchuria, Han Chinese settled the path linking Jinzhou, Fengtian, Tieling, Changchun, Hulun, and Ningguta during the Qianlong Emperor's reign, and Han Chinese had become the majority in urban areas of Manchuria by 1800. To increase the Imperial Treasury's revenue, the Qing sold formerly Manchu only lands along the Sungari to Han Chinese at the beginning of the Daoguang Emperor's 1820–1850 reign, and Han Chinese filled up most of Manchuria's towns by the 1840s, according to Abbé Huc. The demographic change was not caused solely by Han migration. Manchus also refused to stay in Manchuria. In the late 18th century, Manchus in Beijing were sent to Manchuria as part of a plan to reduce the burden on the court, but they tried to return by every means possible. With the exception of 20,000 to 30,000 soldiers and their families and a military colony established in the 1850s, Manchuria was devoid of Manchus. By 1900, 15 million of Manchuria's 17 million inhabitants were Han Chinese. At the behest of people like Vasilii Poyarkov in 1645 and Yerofei Khabarov in 1650, Russian Cossacks killed some peoples like the Daur people of Inner Mongolia and Xinjiang to the extent that some authors speak of genocide. The Daurs initially deserted their villages since they had heard about the cruelty of the Russians the first time Khabarov came. The second time he came, the Daurs decided to do battle against the Russians instead, but were slaughtered by Russian guns. The Russians came to be known as "red beards". The Amur natives called Russian Cossacks luocha (羅剎), after demons in Buddhist mythology, because of their cruelty towards the Amur tribespeople, who were subjects of the Qing. The Qing viewed Russian proselytization of Eastern Orthodox Christianity to the indigenous peoples along the Amur River as a threat. In 1858 Russian diplomacy forced a weakening Qing dynasty to cede Manchuria north of the Amur to Russia under the Treaty of Aigun. In 1860, with the Treaty of Peking, the Russians managed to obtain a further large slice of Manchuria, east of the Ussuri River. As a result, Manchuria became divided into a Russian half (known as Outer Manchuria or Russian Manchuria), and a remaining Chinese region (known as Manchuria). In modern literature, "Manchuria" usually refers to Manchuria in China. As a result of the Treaties of Aigun and Peking, Qing China lost access to the Sea of Japan.
1860 жылдан кейінгі тарих
Қытайдағы Маньчжурия да Қытайдың Шығыс темір жолының Харбин арқылы Владивостокқа дейін салынуымен Ресейдің күшті ықпалына түсті. Чуан Гуандун қозғалысында көптеген хан шаруалары, көбінесе Шандун түбегінен көшіп келді. 1921 жылы Солтүстік Маньчжурияның ең ірі қаласы Харбиннің халқы 300 мыңға жетті, оның ішінде 100 мың ресейлік болды. 1904-1905 жылдардағы Орыс-жапон соғысының нәтижесінде Жапония Маньчжурияның оңтүстік жартысындағы Ресейдің ықпалын ығыстырды. Қытай Шығыс темір жолының оңтүстік тармағының көп бөлігі Ресейден Жапонияға берілді және Оңтүстік Маньчжурия темір жолы аталды. 1917 жылғы Ресей революциясынан кейін Жапонияның ықпалы Сыртқы Маньчжурияға дейін кеңейді, бірақ 1925 жылға қарай Сыртқы Маньчжурия Кеңес үкіметінің бақылауына қайта оралды. Маньчжурия өзінің бай табиғи ресурстарымен – көмір, құнарлы топырақ және түрлі минералдарымен маңызды аймақ болды. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі Жапония үшін Маньчжурия шикізаттың маңызды көзі еді. Маньчжурияны басып алмаса, жапондықтар Оңтүстік-Шығыс Азияны жаулап алу жоспарын іске асыра алмас еді және 1941 жылы АҚШ пен Ұлыбританияға шабуыл жасау қаупіне бармас еді. 1910-1911 жылдары Маньчжурия обасы деп аталатын ірі эпидемия болды, ол тәжірибесіз мармот аулаудан туындаған болуы мүмкін, олардың көпшілігі ауру тасымалдаушылары еді. Арзан теміржол тасымалы және қатал қыс, аңшылардың тығыз жабық жерде паналағандығы, аурудың таралуына көмектесті. Бұл жағдайға қарсы күресу үшін Қытай, Ресей және Жапония үкіметтерінің, сондай-ақ халықаралық аурулар сарапшыларының тығыз үйлестіруі қажет болды. Ауруды бақылауға алғаннан кейін Шенян қаласында "Халықаралық оба конференциясы" өткізіліп, алынған сабақтар талқыланды. 1920 жылдары Хэйлунцзян провинциясының Айхун қаласындағы Маньчжу және қытай (Ханжун) баннерлерінің адамдары хан азаматтарымен сирек некелесетін, бірақ олар (Маньчжу және қытай баннерлері) көбінесе бір-бірімен некелесетін. Оуэн Латтимор 1930 жылдың қаңтарында Маньчжурияға сапары барысында Цзилиньдегі (Кирин) қауымдастықты зерттеді, онда маньчжу және қытай баннерлері Вулакай деген қалада қоныстанған екенін анықтады. Соңында, қытай баннерлерін маньчжулардан ажырату мүмкін болмады, себебі олар тиімді түрде маньчжуландырылған (ассимиляцияланған) еді. Латтимор мақала жазған кезде хан халқының азаматтық тұрғындары олармен араласып, сіңіп жатқан еді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Чжан Цуолин Маньчжурияның көп бөлігінде ықпалы бар күшті соғыс әміршісі ретінде танылды. Оның басқару кезеңінде Маньчжурия экономикасы Қытайдың басқа аймақтарынан келген қытайлардың көшіп келуінің арқасында үлкен өсімді басынан өткерді. Жапондықтар оны 1928 жылдың 2 маусымында Хуангутун оқиғасы деп аталатын оқиғада өлтірді. 1931 жылғы Мукден оқиғасынан және одан кейінгі Жапонияның Маньчжурияға басып кіруінен кейін жапондықтар Маньчжурияны "тәуелсіз мемлекет" деп жариялады және құлатылған Цин императоры Пуйиді Маньчжуконың қуыршақ императоры етіп тағайындады. Жапондықтардың бақылауында Маньчжурия жергілікті халыққа қарсы тұтқындаулар, ұйымдастырылған тәртіпсіздіктер және басқа да басқыншылық түрлерін қамтитын қатыгездікпен басқарылды. Маньчжуко Жапония үшін Қытайдың қалған бөлігін басып алу үшін база ретінде пайдаланылды. Сол кезде жүздеген мың жапондықтар Маньчжурияға көшіп келді. 1945 жылдың ақпанында Ялта конференциясында Иосиф Сталин Германия басылғаннан кейін үш ай ішінде Кеңес Одағы Жапонияға соғыс жариялайтынына келісті. Осыған байланысты тамыз айында Кеңес Одағы соғыс жариялады және Маньчжурияға кеңестік шабуылды бастады. Одан кейін Қытай Коммунистік партиясы мен Қытай Ұлттық партиясы (Гоминьдан) Маньчжурияны бақылау үшін күресті. Коммунистер Ляошен операциясында жеңіске жетіп, Маньчжурияны толық бақылауға алды. Кеңес Одағының қолдауымен Маньчжурия Қытай азаматтық соғысы кезінде Қытай Коммунистік партиясы үшін баспана ретінде пайдаланылды, ол 1949 жылы жеңіске жетті. Сыртқы Маньчжурияны Ресейге берген келісімшарттардағы түсініксіздіктер бірнеше аралдардың саяси мәртебесіне қатысты дауларға әкелді. Тайваньдағы Гоминьдан үкіметі (Формоса) Біріккен Ұлттар Ұйымына шағымданды, ол 1952 жылдың 1 ақпанында 505 қарар қабылдап, 1945 жылғы Қытай-Кеңес достық және одақтастық туралы шартты бұзғаны үшін Кеңес әрекеттерін айыптады. Қытай-Кеңес арасындағы жарыс 1969 жылы Қытай-Кеңес шекара қақтығысы деп аталатын қарулы қақтығысқа әкелді, нәтижесінде келісімге қол жеткізілді. 2004 жылы Ресей Ынлоң аралын және Хэйсязи аралының жартысын Қытайға беруге келісіп, ұзақ жылдар бойы созылған шекара дауын аяқтады.
Manchuria in China also came under strong Russian influence with the building of the Chinese Eastern Railway through Harbin to Vladivostok. In the Chuang Guandong movement, many Han farmers, mostly from the Shandong peninsula moved there. By 1921, Harbin, northern Manchuria's largest city, had a population of 300,000, including 100,000 Russians. Japan replaced Russian influence in the southern half of Manchuria as a result of the Russo Japanese War in 1904–1905. Most of the southern branch of the Chinese Eastern Railway was transferred from Russia to Japan, and became the South Manchurian Railway. Japanese influence extended into Outer Manchuria in the wake of the Russian Revolution of 1917, but Outer Manchuria had reverted to Soviet control by 1925. Manchuria was an important region due to its rich natural resources including coal, fertile soil, and various minerals. For pre–World War II Japan, Manchuria was an essential source of raw materials. Without occupying Manchuria, the Japanese probably could not have carried out their plan for conquest over Southeast Asia or taken the risk of attacking the United States and the British Empire in 1941. There was a major epidemic known as the Manchurian plague in 1910–1911, likely caused by the inexperienced hunting of marmots, many of whom are diseased. The cheap railway transport and the harsh winters, where the hunters sheltered in close confinement, helped to propagate the disease. The response required close coordination between the Chinese, Russian and Japanese authorities and international disease experts held an 'International Plague Conference' in the northern city of Shenyang after the disease was under control to learn the lessons. It was reported that among Banner people, both Manchu and Chinese (Hanjun) in Aihun, Heilongjiang in the 1920s, would seldom marry with Han civilians, but they (Manchu and Chinese Bannermen) would mostly intermarry with each other. Owen Lattimore reported that during his January 1930 visit to Manchuria, he studied a community in Jilin (Kirin), where both Manchu and Chinese Bannermen were settled at a town called Wulakai, and eventually the Chinese Bannermen there could not be differentiated from Manchus since they were effectively Manchufied (assimilated). The Han civilian population was in the process of absorbing and mixing with them when Lattimore wrote his article. Around the time of World War I, Zhang Zuolin established himself as a powerful warlord with influence over most of Manchuria. During his rule, the Manchurian economy grew tremendously, backed by the immigration of Chinese from other parts of China. The Japanese assassinated him on 2 June 1928, in what is known as the Huanggutun Incident. Following the Mukden Incident in 1931 and the subsequent Japanese invasion of Manchuria, the Japanese declared Manchuria an "independent state", and appointed the deposed Qing emperor Puyi as puppet emperor of Manchukuo. Under Japanese control, Manchuria was brutally run, with a systematic campaign of terror and intimidation against the local populations including arrests, organised riots and other forms of subjugation. Manchukuo was used by Japan as a base to invade the rest of China. At that time, hundreds of thousands of Japanese settlers arrived in Manchuria. At the Yalta Conference in February 1945, Joseph Stalin had agreed that the Soviet Union would declare war on Japan within three months after Germany surrendered. Accordingly, in August the Soviet Union issued its declaration of war and launched the Soviet invasion of Manchuria. Soon afterwards, the Chinese Communist Party and Chinese Nationalist Party (Kuomintang) started fighting for control over Manchuria. The communists won in the Liaoshen Campaign and took complete control over Manchuria. With the encouragement of the Soviet Union, Manchuria was then used as a staging ground during the Chinese Civil War for the Chinese Communist Party, which emerged victorious in 1949. Ambiguities in the treaties that ceded Outer Manchuria to Russia led to disputes over the political status of several islands. The Kuomintang government in Taiwan (Formosa) complained to the United Nations, which passed resolution 505 on February 1, 1952, denouncing Soviet actions over the violations of the 1945 Sino Soviet Treaty of Friendship and Alliance. As part of the Sino Soviet split, this ambiguity led to armed conflict in 1969, called the Sino Soviet border conflict, resulting in an agreement. In 2004, Russia agreed to transfer Yinlong Island and one half of Heixiazi Island to China, ending an enduring border dispute.