Кіріспе
Пандарпур (Pandharpur) – Үндістанның Махараштра штатының Солапур ауданындағы Солапур қаласының жанында, Чандрабхага өзенінің жағасында орналасқан танымал қажылық орталығы. Оның әкімшілік аймағы – ауданның он бір тесілінің бірі және штаттық заң шығарушы жиналыстың (vidhan sabha) сайлау округі болып табылады. Витоба храмы Ашада (маусым-шілде) айларындағы үлкен йатра (қажылық) кезінде шамамен бір миллион индуист паломнигін тартады. Пандарпурдың Исбави ауданында Вахари Ва Корти Девалаяс және Висава Мандир деп аталатын Шри Виттала Рукминидің шағын храмы орналасқан, ол негізгі Виттала Рукмини храмымен бірдей ескі. Бахти әулиесі Чайтанья Махапрабху Витобха храмында 7 күн қалада болған дегенді айтады. Витоба құдайы Махараштраның көптеген әулиелерімен бірге құлшылыққа алынған. Сант Днянешвар, Сант Тукарам, Сант Намдев, Сант Экнат, Сант Нивруттинат, Сант Муктабай, Сант Чохамела, Сант Савата Мали, Сант Нархари Сонар, Сант Гора Кумбар, Сант Мира Бай және Сант Гаджанан Махарадж – осылардың бірі атақты әулиелер.
Pandharpur (Pronunciation: [pəɳɖʱəɾpuːɾ]) is a Popular pilgrimage town, on the banks of Chandrabhagā River, near Solapur city in Solapur District, Maharashtra, India. Its administrative area is one of eleven tehsils in the District, and it is an electoral constituency of the state legislative assembly (vidhan sabha). The Vithoba temple attracts about a million Hindu pilgrims during the major yātrā (pilgrimage) in Ashadha (June–July). A small temple of Śri Vitthala Rukmini is also located, which is as old as the main Vitthala Rukmini Mandir, in Isbavi area of Pandharpur known as Wakhari Va Korti Devalayas and also known as Visava Mandir. The Bhakti Saint, Chaitanya Mahaprabhu, is said to have spent a period of 7 days in city at the Vithobha Temple. It is said that the deity Vithoba has been worshipped by many saints of Maharashtra. Sant Dnyaneshwar, Sant Tukārām, Sant Nāmdev, Sant Eknāth, Sant Nivruttināth, Sant Muktābai, Sant Chokhāmel̥ā, Sant Savatā Māli, Sant Narhari Sonār, Sant Gorā Kumbhār, Sant Meerā Bai and Sant Gajānan Mahāraj are a few of those prominent saints.
Тарих
Пандарпур туралы ең алғашқы жазба 516 жылға, Раштракута дәуіріндегі мыс тақта жазуынан кездеседі. 11- және 12-шы ғасырларда Ядава патшалары ғибадатханаға көптеген сыйлықтар бергені жазуларда көрсетілген. Адильшахи дәуірінде Афзал хан Шіваджидің діни сезімдерін қынжырту мақсатымен қаланың көп бөлігін қиратқан. Дегенмен, Махараштраның түкпір-түкпірінен қасиетті адамдар жыл сайынғы қажырлы сапарлары үшін осы жерге жинала берді, соның нәтижесінде Пандарпур рухани қозғалыстың, әлеуметтік-діни реформалардың орталығына айналды. Бұл жаңа әлеуметтік біріктіруге алып келді, ол кейін Маратха империясының құрылуына негіз салды. 18-шы ғасырдың екінші жартысында Маратхалар билігінде Пунедегі Пешвалар, Гвалиордағы Синдиялар және Индордағы Холкарлардың күшімен ғибадатхана мен қала қайта жаңартылды.
Махадвар
Махадвар – қаланың басты ауданы және базар. Махадвар Пандарпурдың басты гхатына, яғни "Махадвар гхатына" жетелейді. Гхаттың үстінде Бхакта Пундалика храмы орналасқан. Аңыз бойынша, Кришна Пандарпурға шәкірті Бхакта Пундаликамен кездесу үшін келген, ол сол кезде ата-анасына қызмет етумен айналысып жатқан еді. Ол Кришнаға маратхи тілінде "вит" деп аталатын кірпіш сыйлап, ата-анасына қызметін аяқтағанша кірпіштің үстінде тұруын өтінді. Сол Кришна содан бері 28 югадан бері кірпіштің үстінде тұр, сондықтан оны Виттала деп те атайды. Сондықтан Витхалдың артисінде "yuge atṭhāvis (28), viṭhevari ubhā" деп айтылады.
Маңыздылығы
Витталаның маңыздылығын көрсететін тағы да көптеген ежелгі кітаптар бар. Чандогья Упанишад: Чандогья Упанишадтың төртінші тарауы Шри Витталаға табынудың ежелгі дәстүрінің бір көзі болып табылады. Онда Райкваны іздеуге кеткен кезде Жаншрути патшаның Пандарпурға келгені туралы айтылады. Ол: «Бхима өзенінің жағасында Виттхала (Вишнудың) реинкарнациясы орналасқан жерге келдім. Бұл жер Биндутирт деп аталады, ал жергілікті құдайдың аты Биндумадхав. Сол жерде әлі де құдай тірі, ол материалдық және рухани ізгіліктерді сыйлайды» дейді. Падма Пурана: Падма Пурананың Вараха самхитасында Пандранга немесе Витталаның мағынасы түсіндіріледі. Девриши Нарада Адишешаға Пандарпурға Пандранганың келгені туралы айтады. Сондай-ақ, кітапта Пандарпурдың түрлі құдайлары мен қасиеттері туралы ақпарат берілген. Нира Нарасинхпур – Праяга сияқты қасиетті, Корти немесе Вишнупад – Гайя сияқты қасиетті, ал Пандарпур – Каси сияқты қасиетті. Сондықтан Пандарпурға сапар жасау осы үш қасиетті орынға барудың ізгілігін әкелуі мүмкін. Бұл жерде Гая шраддха және Каши ятра рәсімдерін орындауға болады. Сканда Пурана: Шива Пәрватиге: «Бұл орын Пушкарадан үш есе, Кедарнаттан алты есе, Варанасиден он есе және Шришаиладан әлдеқайда көп рухани күшке ие. Бұл жерде ятра, вари және дан жасаудың үлкен пайдасы бар. Бұл ғимараттың сыртында және ішінде төрт қақпа бар. Адамдар қалаға осы қақпалар арқылы ғана кіре алады және олар осы қақпалардың құдайларына бас иіп құрмет көрсетуі керек. Ішкі қақпада шығыс жағында Сарасвати, оңтүстік жағында Маханурдың Сиддхешвары, батыс жағында Бхуванешвар, ал солтүстік жағында Махишхасурмардини орналасқан. Сыртқы қақпалардың шығысында Тердің Тривикрам, Кришнатир Шорпалая Кшетраның Котешвар, Колхапурдың Махалакшми және Нира Нарасинхпурдың Нарсинха орналасқан. Бұл жерде Вишну өзінің тоғыз аспан атрибутымен бірге тұрады деп есептеледі. Вимала, Утткаршани, Дьяна, Крия, Йога, Пави, Сатья, Ишана және Ануграха – осы тоғыз күштің аттары. Гарудха (бүркіт) Пандранганың мүсінінің алдында тұр, оның оң жағында Брахма мен Санакадика, сол жағында он бір Рудра мен Шива. Индра бастаған барлық құдайлар Пандрангаға құлшылық етеді. Бұл ежелгі мәтін ғибадатхананың әртүрлі рәсімдерінің маңыздылығы мен артықшылықтарын, соның ішінде ғибадатхананың көлеңкесінде тынығу, Пандрангаға даршан жасау, оның алдында мақтау айту, рангшалада билеу, дупарт кезінде даршанға бару, ғибадатхана аумағын тазалау және т.б. туралы егжей-тегжейлі баяндайды. Мәтінде Пандарпур ғибадатханалары – Кундал және Падма тирталарының маңызы түсіндіріледі. Баларама да келді және Дхаумья Риши, Юдхиштхира және оның барлық бауырларымен бірге құдайға қызмет етті. Пандарпурда Рукмини құдайға қызмет етіп, Прадюмнаны дүниеге әкелді. Бұл кітапта Бхима өзенінің Пандариге енуінің, Пандаридің қорғаушысы Шри Бхаираваның, адал Муктакешидің медитациясының және оның Құдай тарапынан қабылдануының әсерлері егжей-тегжейлі сипатталған.
Демография
2011 жылғы Үндістан халық санағы бойынша Пандарпурдың халқы 98 мың адамды құрады. Халықтың 52% ер адамдар, ал 48% әйелдерді құрады. Халықтың 71% сауатты, оның ішінде 78% ер адамдар және 64% әйелдер. Маратхи тілі – ресми және басты тіл. Бұл Махараштра штатындағы маңызды қасиетті орын және Махараштрада Оңтүстік Каши (Дакшин Каши) деп те аталады. Пандарпур Бхима өзенінің жағасында орналасқан Виттала храмымен әйгілі. Бхима өзені қаланың жанында ай тәрізді түріне байланысты Чандрабхага деп те аталады. Жыл сайын Чайтри, Ашади, Картики және Маги айларында 4 қажылық сапар (вари – паломниктер мен жандардың жиналуы) өтеді, олардың ішінде Ашади және Картики ең маңыздылары. Жандар Махараштра, Карнатака және Тамил Надудың бір бөлігінен келеді. Олар көбінесе өздерінің туған жерлерінен жүздеген шақырым қашықтықты жаяу жүріп келеді.
Жол жүрісімен
Пандарпур Солапурдан 76 шақырым, Санглиден 136 шақырым, Пунеден 210 шақырым және Мумбайдан 360 шақырым қашықтықта жатыр. Пандарпур Махараштраның, Карнатаканың және Телангананың басқа аймақтарымен автомобиль жолдары арқылы жақсы байланысқан. MSRTC автобус станциясы қаланың орталық бөлігінде орналасқан, Шри Виттала Рукмини ғибадатханасынан бар болғаны 1 шақырым жерде. Махараштраның көптеген қалаларына тікелей автобус қатынасы бар, ең көп рейстер Солапур, Сангли және Пуне қалаларына бағытталған. Басқа штаттарға қатысты айтсақ, күнделікті автобустар Карнатаканың түрлі аймақтарына (көбінесе Солтүстік Карнатакаға) және Хайдарабадқа жүйтіп тұрады. Бұдан өзге, Пандарпур мен Пуне және Пандарпур мен Сангли арасында көптеген жеке автобус компаниялары күнделікті рейстер жасап тұрады.
Пойызбен
Пандарпур теміржол стансасынан күн сайын жақын орналасқан Күрдувади және Мирадж тораптарына пойыздар қатынайды. Мирадж-Күрдувади пойызы күнделікті танымал пойыз болып табылады. Кольхапур-Нагпур экспресі аптасына екі рет, дүйсенбі және жұма күндері қатынайды. Сангли теміржол стансасынан Пандарпурға күн сайын тікелей пойыз бар, ол Сангли-Мирадж-Парли-Вайджнат экспресі. Әр жұма сайын Ешвантпурға (Бангалор) пойыз қатынайды, ал күн сайын Майсурға Виджаяпура, Гадаг, Хаббалли және Бенгалуру арқылы пойыз қатынайды. Ең қолайлы нұсқа – 75 км қашықтықтағы жақын орналасқан Солапур торабы, ол солтүстік және оңтүстік Үндістанмен жақсы байланысқа ие. Көптеген саяхатшылар Пандарпурдан 136 км қашықтықта орналасқан Сангли теміржол стансасында түсіп, Санглиден Пандарпурға жеке көлікпен немесе автобуспен баруды ұсынады. Дадар-Сатара экспресі Дадар-Пандарпур-Сангли-Сатара бағытында қатынайды және Пандарпурды Сангли, Бхилави, Кирлоскарвади, Карад, Масур және Сатарамен байланыстырады.
Әуе көлігімен
Ең жақын халықаралық әуежай Пунада (210 км) және Колхапур әуежайы (180 км) қашықтықта орналасқан.