Кіріспе
Американдық автор, лектор, "est" негізін қалаушы Вернер Ханс Эрхард (нағыз аты Джон Пол Розенберг; 5 қыркүйек 1935 жылы туған) – американдық лектор, 1971 жылдан 1984 жылға дейін өткізілген "est" бағдарламасын құрған адам. 1985 жылы Эрхард "est Training" бағдарламасын жаңадан әзірленген "Форум" бағдарламасымен алмастырды. 1991 жылдан бері "Форум" жаңартылып, Landmark Education компаниясымен ұсынылып келеді. Ол өзін-өзі жетілдіру тақырыбында жазған, дәріс берген және оқытқан. 1977 жылы Эрхард "Аштық жобасы" атты коммерциялық емес ұйымды (ҮЕҰ) құрды. 1991 жылы ол бизнестен зейнетке шығып, барлық зияткерлік меншігін қызметкерлеріне сатты, олар өздері Landmark Education деп атады, ал 2013 жылы оны Landmark Worldwide деп өзгертті.
Werner Hans Erhard (born John Paul Rosenberg; September 5, 1935) is an American lecturer known for founding est (offered from 1971 to 1984). In 1985, Erhard replaced the est Training with a newly designed program, the Forum. Since 1991, the Forum has been kept up to date and offered by Landmark Education. He has written, lectured, and taught on self improvement. In 1977, Erhard co founded The Hunger Project, an NGO. In 1991, he retired from business and sold his existing intellectual property to his employees, who then adopted the name Landmark Education, renamed in 2013 Landmark Worldwide.
Ерте өмір
Джон Пол Розенберг 1935 жылдың 5 қыркүйегінде Филадельфия, Пенсильвания штатында дүниеге келді. Оның әкесі шағын мейрамхананың иесі болған, ол яһуди дінінен баптист миссиясына өтіп, кейін әйелімен бірге епископальдық дінге қосылды. Розенберг Пенсильвания штатының Норристаун қаласындағы Норристаун орта мектебінде оқыды, соңғы курста ағылшын тілінен жүлде алды. 1962 жылдың жазында ол Калифорния, Невада және Аризона штаттары бойынша аймақтық менеджер болып тағайындалды және Сан-Францискоға көшті, ал 1963 жылдың көктемінде Лос-Анджелеске көшті. Бартлидің "Вернер Эрхард: Адамның өзгеруі, est негізі (1978)" атты өмірбаянында Бартли Эрхардтың Дзенді est үшін "орналасқан кеңістік құрған" маңызды үлес ретінде мойындағанын келтіреді. 1970 жылы Эрхард Mind Dynamics қозғалысына қатысып, Сан-Франциско мен Лос-Анджелесте Mind Dynamics сабақтарының өзіндік нұсқасын оқыта бастады.
е (1971 - 1984)
1971 жылдан бастап est, Erhard Seminars Training-тің және латын тіліндегі "ол" деген сөздің қысқартылған түрі, жеке және кәсіби даму бойынша тереңдеп зерттейтін семинарларды ұсынды, оның алғашқы бағдарламасы "The est Training" деп аталды. "Est Training" бағдарламасының мақсаты – адамның өмірге қатысты көзқарасын және оны түсіну жолын өзгерту, нәтижесінде өзгертуге тырысқан немесе көтеріп жүрген жағдайлар өмірдің өзінде шешіледі. "Est Training" тәжірибелік және трансформациялық сипатқа ие болды. Семинарлар 1984 жылға дейін өткізілді, содан кейін "Est" оқуы "Форум"мен ауыстырылды. 1984 жылға дейін 700 000 адам "Est" курсын аяқтады. және "Сократтық сұрақ-жауап" тәсілі қолданылды. Эрхард қатысушыларды өздері болуға және оларға таңылған рөлді ойнаудың орнына, қазіргі сәтте өмір сүруге шақырды. 1970-ші жылдардың ортасына қарай Эрхард тағы 10 адамды est курстарын жүргізуге даярлады, мақсаты – "жеке және әлеуметтік трансформация және адамның денсаулығы саласындағы зерттеу, коммуникация, білім беру және ғылыми ізденістермен айналысатын қайырымдастық және білім беру ұйымдарына қаржылық және ұйымдық қолдау көрсету" болды. Фонд адамзаттың мүмкіндіктерін өзгертуге белсенді адамдар бастаған жобаларды қолдады, мысалы, Аштықпен күрес жобасы, Шеберлік қоры, Мереке жобасы және Қауіптегі жастар бағдарламасы – бұл бағдарламалар әлі де қолданыста. Сондай-ақ, ол Далай-лама және Бакминстер Фуллер сияқты ғалымдар мен гуманитарлық қайраткерлердің баяндамаларын ұйымдастырды. Жыл сайынғы конференция физиктерге өздерінің әріптестерімен жариялағанға дейін жұмыс істеп жатқан зерттеулерін талқылауға мүмкіндік берді, және Ричард Фейнман, Стивен Хокинг сияқты физиктер қатысты. Аштықпен күрес жобасының бастауы 1977 жылғы Эрхард жазған "Аштықтың соңы: Уақыты келген идеяны құру" атты құжатта көрінеді.
Вернер Эрхард және серіктестері (1981-1991) және "Форум"
1980 жылдары Эрхард 1985 жылдың қаңтарында басталған «Форум» деп аталатын жаңа бағдарлама құрды. Сол кезеңде ол спутник арқылы таратылатын семинарлар сериясын жасады, онда ғылым, экономика, спорт және өнер саласындағы заманауи ойшылдармен шығармашылық, нәтижелілік және ақша сияқты тақырыптар бойынша сұхбаттар өтті. 1987 жылдың қазан айында Эрхард спорт жаттықтырушылары Джон Вудэн, Ред Ауербах, Тим Галлвей және Джордж Алленмен бірге барлық салалардағы жаттықтыру принциптерін талқылау үшін телеарнада хабар берді. Олар жаттықтырылатын пәнге қарамастан, жаттықтыруда кездесетін ерекшеліктерді анықтауға тырысты. Джим Селман талқылауды модерациялады және 1989 жылы «Жаттықтыру және басқару өнері» деген мақаласында оның нәтижелерін жариялады.
Тарихи білім беру
1991 жылы кейіннен Landmark Education компаниясы құрылған топ Эрхардтың зияткерлік меншігін сатып алды. 1998 жылы Time журналы Landmark Education және оның Эрхардпен тарихи байланысы туралы мақала жариялады. Мақалада былай делінген: "1991 жылы АҚШ-тан кетер алдында Эрхард өзінің семинарларының "технологиясын" қызметкерлеріне сатты, олар Landmark Education Corp. деген жаңа компания құрды, ал Эрхардтың інісі Гарри Розенберг оның төрағасы болды." Landmark Education компаниясының мәлімдемесіне сәйкес, оның бағдарламаларының негізі Эрхардтың бұрын әзірлеген идеялары, бірақ Эрхардтың Landmark Education-та қаржылық мүддесі, меншік құқығы немесе басқару рөлі жоқ. Стефани Ней v. Landmark Education Corporation (1994) ісінде сот Landmark Education Corporation-ның Вернер Эрхард & Associates компаниясының активтерін сатып алуға байланысты мұрагерлік жауапкершілігі жоқ екенін шешті. Стивен Прессманның 1993 жылғы "Асық сатқындық" кітабында Landmark Education компаниясы Эрхардқа Форум және басқа курстарда қолданылатын материалдар үшін ұзақ мерзімді лицензиялық төлем төлеуге келіскені айтылады: "Эрхард келесі 18 жылда 15 миллион долларға дейін табуға мүмкіндік алды". 2001 жылы New York Magazine басылымының хабарлауынша, Landmark Education компаниясының бас директоры Гарри Розенберг компания Эрхардтың лицензиясын және Жапония мен Мексикадағы бизнесіне құқықтарын толығымен сатып алғанын мәлімдеді. Эрхард кейде Landmark Education компаниясына кеңесші ретінде көмектеседі.
Сын-пикирлер мен даулар
Эрхард көпшіліктің қызығушылығы мен сын-қатерін тудырды, бұқаралық ақпарат құралдары оны бірнеше онжылдық бойы жамандауға бейімді болды. Тулейн университетінің философия кафедрасының меңгерушісі Майкл Э. Циммерман «est тренингіне философиялық бағалау» деген мақаласында Эрхардты «үлкен қарыздар, ойшыл, өнертапқыш, бірақ кейін ешкім жасамаған жолмен бәрін біріктірген адам» деп сипаттайды. Сакраменто Сити колледжінің философия профессоры Роберт Тодд Кэрролл est-ті «экзистенциалдық философия мен мотивациялық психологияның қалдықтарынан жиналған философиялық бөліктердің жиынтығы» деп атады. Әлеуметтік сыншы Джон Басетт МакКлири Эрхардты «бұрынғы қолданылған автомобиль сатушысы» деп, ал est-ті «тағы бір ақша табу схемасы» деп сипаттады. Нью-Йорк университетінің психология профессоры Пол Виц est-ті «негізінен бизнес» деп атап, оның «жұмыс істеу стилі фашистік деп танылды» деді. 1991 жылы Эрхард «салықтан қашу туралы хабарлардың арасында із-түзсіз жоғалып кетті (бұл жалған болып шықты және ол IRS-тен 200 000 доллар өндіріп алды). 1991 жылдың 3 наурызындағы «60 минут» бағдарламасы осы айыптауларды қамтыды, бірақ кейін CBS нақты қателіктерге байланысты оны эфирден алып тастады. 1992 жылдың 3 наурызында Эрхард CBS, Сан-Хосе Меркьюри Ньюс газетінің тілшісі Джон Хабнер және тағы 20 шамасында адамды жала жабу, қорлау, жамандау, жеке өмірге қол сұғу және сөз байласу үшін сотқа берді. 1992 жылдың 20 мамырында ол өзінің ісін қараудан бас тарту туралы өтініш берді және әрбір айыпталушыға сот шығындарын өтеу үшін 100 доллар жіберді. Ларри Кингке берген сұхбатында Эрхард, заңгерлік кеңес алғаннан кейін, сотты жеңу үшін CBS-тің жаланың жалған екенін ғана емес, сонымен қатар CBS-тің қасақана әрекет еткенін дәлелдеуі керектігін айтты. Эрхард Кингке отбасы мүшелерінің бұрынғы мәлімдемелерін қайтарып алғанын, олардың «60 минут» бағдарламасының продюсерінің қысымымен жасалғанын айтты. «60 минут» бағдарламасында көрсетілген қыздарының бірі Селеста Эрхард Хабнер мен Сан-Хосе Меркьюри Ньюс газетіне 2 миллион доллар талап етті, газеттің «оны алдап, жеке өміріне қол сұққанын» айыптады. Селеста Меркьюри Ньюс газетіндегі өзінің цитаталары алдамшылықпен алынғанын мәлімдеді. 1993 жылдың тамызында сот істі тоқтатты, судья Селестаның талап мерзімінің өтіп кеткенін, оған «ақшалай зиян немесе дене жарақаты келтірілмегенін» және Хабнер оны қасақана алдағанын дәлелдей алмағанын мәлімдеді. Бағдарлама туралы ескертуде «Бұл бөлім заңдық немесе авторлық құқықтар себептерімен CBS News сұрауы бойынша жойылды» делінген. Апелляциялық сот ол жеке өзіне хабарлама алғанын және сотта болмағанын мәлімдеді. 1993 жылы Эрхард IRS агенттерінің өзінің салық декларацияларының құпия ақпаратын бұрыс және заңсыз түрде бұқаралық ақпарат құралдарына жариялағанын айтып, IRS-ке қарсы заңсыз ақпарат ашу туралы сотқа шағым түсірді. Өз шағымында Эрхард заң бойынша төленуге тиісті салықтарды төлеуден ешқашан бас тартпағанын мәлімдеді. «Лос-Анджелес Таймс» газетінде келтірілген жеке тергеуші 1989 жылдың қазанында Саентологияның Эрхард туралы бес шкафқа толы материал жинағанын, олардың көпшілігі Саентологияға қосылған est-тің кейбір түлектерінен алынғанын және Саентологияның оны беделсіз ету мақсатында «медиа шабуылын» ұйымдастыруда екенін мәлімдеді. Эрхардтың ағасы Гарри Розенбергтің айтуынша, «Вернер өте күшті жаулар тапты. Олар оны шынымен де қиын жағдайға түсірді».
A private investigator quoted in the Los Angeles Times stated that, by October 1989, Scientology had collected five filing cabinets' worth of materials about Erhard, many from certain graduates of est who had joined Scientology, and that Scientology was clearly in the process of organizing a "media blitz" aimed at discrediting him. According to Erhard's brother Harry Rosenberg, "Werner made some very, very powerful enemies. They really got him."