Кіріспе

Ален де Беноистпен шатастырмаңыз, ол саяси теоретик. Британдық философ және жазушы (1969 жылы туған).

Ален де Боттон (/d//ə/'/b//ɒ//t//ən/; 20 желтоқсан 1969 жылы туған) – швейцариялық туған британдық жазушы және публицист. Оның кітаптарында заманауи тақырыптар мен мәселелер талқыланады, философияның күнделікті өмірмен байланысы ерекше атап көрсетіледі. Ол 1993 жылы «Махаббат туралы эсселер» кітабын жариялады, ол екі миллион данамен сатылды. Басқа да бестселлерлері: «Пруст қалай өміріңізді өзгерте алады» (1997), «Мәртебелік алаңдаушылық» (2004) және «Бақыттың архитектурасы» (2006). 2008 жылы «Өмір мектебін», ал 2009 жылы «Тірі архитектураны» бірлесіп құрды. 2015 жылы ол «Мельбурн жазушылар фестивалінің» жылдық сыйлығы – «Шопенгауэр стипендиясын» сол еңбегі үшін алды.

Жас шағы мен отбасы

Де Боттон Цюрихте Жакелин (туған есімі Бургауэр) мен Гилберт де Боттонның ұлы болып дүниеге келді. Гилберт Мысырдың Александрия қаласында туған, бірақ Насерден қуылғаннан кейін Швейцарияға көшіп, жұмыс істеді. Ол мұнда Global Asset Management инвестициялық фирмасын іріктемемен құрды; 1999 жылы оның отбасының күйі 234 миллион фунт стерлингке бағаланды. Ален де Боттонның швейцариялық анасы ашкеназдық еврей, ал әкесі Кастилия мен Леондағы Боттон қалашығынан шыққан сефардтық еврей отбасынан. Де Боттонның шежіресінде Абрахам де Боттон да бар. Де Боттонның әкесінің анасы Йоланде Хармер, Израиль үшін тыңшылық жасаған және Иерусалимде қайтыс болған еврей египеттік журналист. Оның Миль есімді бір қарындасы бар, және олар секулярлық тәрбие алды. Ален өмірінің алғашқы он екі жылын Швейцарияда өткізіп, француз және неміс тілдерінде өсіп-жетілді.

Білім

Де Боттон Аждаһа мектебінде оқыды, онда ағылшын тілі оның басты тіліне айналды. Кейіннен ол Англиядағы Харроу мектебінде тақтада оқыды. Ол балалық шағын ұялшақ, интернатта оқыған кезең ретінде сипаттайды. Де Боттон Кембридж университетінде тарих мамандығы бойынша оқыды, Гонвилл және Каиус колледжінің мүшесі болды және екі жұлдызды үздік дипломмен аяқтады. Одан кейін ол Лондондағы Кингс колледжінде философия бойынша магистрлік диссертациясын қорғады (1991–1992) және Гарвард университетінде француз философиясы бойынша докторлық диссертациясын жазуға кірісті. Бірақ ол зерттеуін тоқтатты да, жалпы оқырманға арналған кітаптар жазуға көшті. Де Боттон 2016 жылы "Сүйіспеншілік жолы" деп аталған "Сүйіспеншілік туралы эсселер" кітабының жалғасын жазды.

Шығармашылық емес

1997 жылы ол өзінің алғашқы ғылыми-публицистикалық кітабын – Марсель Прусттің өмірі мен шығармаларына негізделген «Пруст сіздің өміріңізді қалай өзгерте алады» деген кітапты жариялады. Ол АҚШ және Ұлыбританияда бестселлер болды. 2000 жылы оған «Философияның тынысы» кітабы жарық көрді. Кітаптың атауы Боэцийдің «Философияның тынысы» еңбегіне сілтеме жасайды, онда философия Боэцийге өлім жазасына дейін дем беру үшін аллегориялық бейне ретінде көрінеді. «Философияның тынысы» кітабында де Боттон Эпикур, Монтень, Ницше, Шопенгауэр, Сенека және Сократ сияқты философтардың ұстанымдарын қазіргі күнделікті мәселелерге қалай қолдануға болатынын көрсетуге тырысады. Кітап философияға терапиялық көзқараспен қарағаны үшін мақталып, сынға да ұшырады. 2004 жылы «Статус аласы» атты еңбегін жариялады. 2006 жылы жарық көрген «Бақыт сәулеті» кітабында ол сәулет өнеріндегі сұлулықтың мәнін және оның жеке адам мен қоғамның әл-ауқатымен, жалпы қанағаттануымен байланысын талқылайды. Ол сәулет өнерінің күнделікті өмірде адамдарға қалай әсер ететінін айтады, бірақ адамдар көбінесе оған ерекше назар бөлмейді. Кітаптың көп бөлігінде адамның жеке ерекшеліктері сәулет өнерінде қалай көрініс табатыны жайлы әңгіме өрбітеді. Ол модернистік сәулетті қорғайды және, әсіресе Ұлыбританияда, тұрғын үйлердің жалған халықтық сәулетін сынап-қадірлейді. «Қазіргі заманғы ең жақсы сәулет табиғатқа айна болмайды, бірақ ол табиғаттың үлгі кітабынан әдемі пішін немесе көркем сызық алуы мүмкін. Ол арман-тілектерге дауыс береді және мүмкіндіктерді ұсынады. Сұрақ – сіз Ле Корбюзьенің үйінде тұруды қалайсыз ба емес, сіз сонда тұруды қалайтын адам болуды қалайсыз ба». 2009 жылы жарық көрген «Жұмыстың қуаныштары мен қайғылары» кітабында де Боттон бухгалтерлік есеп, ракета ғылымы және печенье жасау сияқты он түрлі мамандық туралы зерттеу жүргізді. Кітапта екі жүзден астам түпнұсқа сурет бар, олар қазіргі заманғы жұмыс ортасының сұлулығын, қызықтығын және кейде қорқыныштығын ашуға бағытталған. New York Times газетінің сыншысы Кейлеб Крейннің кітапқа жасаған теріс пікірінен кейін де Боттон Крейнге қарсы қатал шабуыл жасады. Кейін ол өз сөздері үшін кешірім сұрады. 2009 жылдың тамызында де Боттон британдық әдеби агенттер арасында әуежайды басқарушы BAA компаниясы жариялаған Хитроу әуежайында «тұрғын жазушы» лауазымына қатысты. Бұл лауазымға 5-ші терминалдағы үстелге отырып, бір апта бойы жолаушылардың келу-кетуін жазу кірді. Де Боттон осы лауазымға тағайындалды. Нәтижесінде 2009 жылдың қыркүйегінде Profile Books баспасынан «Әуежайдағы апта» кітабы жарық көрді. Кітапта деректі фотограф Ричард Бейкердің суреттері бар, де Боттон онымен бірге «Жұмыстың қуаныштары мен қайғылары» жобасымен де жұмыс істеген. 2012 жылдың қаңтарында де Боттон дінге сенбейтіндер үшін діннің пайдасы туралы «Атеистер үшін дін» кітабын жариялады. Де Боттон былай деді: «Мен үшін діндер соңында тым күрделі, қызықты және кейде дана болғандықтан, оларды тек соларға қалдыру ақылға қонымсыз». 2012 жылдың сәуірінде ол өзінің «The School of Life» компаниясы шығарған сезімтал өмір тақырыбындағы алты кітаптың бірі – «Секс туралы көбірек ойлау» кітабын жариялады. 2013 жылдың қазан айында ол австралиялық шотландтық өнер тарихшысы Джон Армстронгпен бірлесіп жазған «Терапия ретінде өнер» кітабын жариялады. «Терапия ретінде өнер» кітабында кейбір көркем туындылар «күнделікті өмірдегі кернеулерді және шатастыруларды басқаруға қалай көмектесетіні» туралы кеңес береді деп жазылған. 2014 жылдың ақпан айында де Боттон өзінің он төртінші кітабын – «Жаңалықтар: пайдаланушы нұсқаулығы» кітабын жариялады, ол заманауи адамның санасына жаңалықтардың әсерін 25 жаңалықтың призмасы арқылы қарастырады, олар түрлі көздерден алынған және де Боттон егжей-тегжейлі талдайды. Бұл кітап «Статус аласы» кітабында жарияланған қазіргі заманғы БАҚ туралы де Боттонның талдауларын одан да тереңдетеді.

Газеттер

Де Боттон бірнеше ағылшын газеттеріне мақалалар жазған, ал 1998 жылдан 2000 жылға дейін "The Independent on Sunday" газетінде тұрақты рубрика жүргізген.

Лекция, теледидар және радио

Де Боттон лекция оқып, көп саяхаттайды. Ол TED конференцияларында дәріс оқыған. 2011 жылдың шілдесінде ол Эдинбургте «Атеизм 2.0» тақырыбында сөз сөйледі, бұл атеизм идеясы, ол адамның байланыс, рәсім және трансценденттікке деген қажеттілігін де қамтиды. 2009 жылдың шілдесінде ол Оксфорд университетінде сәтсіздік пен табыстың философиясы туралы сөйледі және осы екі бағалаудың негізінде жатқан ұғымдарды сарапқа салды. 2011 жылы ол BBC Radio 4 арнасының «Аралық тұғыр» (A Point of View) бағдарламасы үшін бірнеше сөздер айтты. Оның «Seneca Productions» атты жеке өндіріс компаниясы бар, ол оның еңбектеріне негізделген телефильмдерді шығарады. Жағымсыз пікірлер Де Боттонның айқын нәрселерді айтуға бейім екенін және оның кейбір кітаптарының мақтанғанышпен және мазмұныздылығынан айырылғанын көрсетеді. «Жазушы болуға талпынды ма?» деген сұраққа жауап ретінде Де Боттон былай деді: «Менің ойымша, адамдардың өмірінің бағыты ынталандыру, жағдайлардың сәйкес келуі және сәттілік сияқты факторлардың жиынтығынан қалыптасады. Басқалар сияқты, менің мансабым да кейбір есіктер ашылып, кейбір есіктер жабылуының нәтижесі болды. Бір кезде мен деректі фильмдер түсіргенге құмар едім. Бірақ шындығында, бұл өте қиын және қымбат екенін түсіндім, сондай-ақ осымен күресуге батылым жетпеді. Егер университет жүйесі басқаша болғанда, басқа заманда мен университетте академик болар едім. Қазіргі уақытта сіздің қабілеттеріңіз бен әлемнің ұсыныстары арасындағы ең жақсы тепе-теңдікті табу маңызды».

Өмір мектебі

2008 жылы Ален де Боттон жазушылар мен педагогтар тобымен бірге "Өмір мектебін" құрды. Лондон, Париж, Амстердам, Антверпен, Сеул, Стамбул, Тель-Авив, Сан-Паулу, Берлин және Мельбурн қалаларында орналасқан "Өмір мектебі" эмоционалдық білім беруді ұсынады, ерекше назар Жұмыс және Қарым-қатынастар мәселелеріне аударылады. Metkere.com сайтымен сұхбатта де Боттон былай деді: "Мақсаты – дәстүрлі университеттерге сын көзбен қарап, білімді жаңаша ұйымдастыру, оны өмірге бағыттап, тек білім алу үшін емес, өмірді жақсартуға қолдану. Шамасы келгенше, бұл мекеме университеттердің бергені жөн деп санайтын нәрсені – мәдениет арқылы өмірге бағыт беру мен даналықты сезінуді адамдарға сыйлауға тырысады."

Тірі сәулет

2009 жылдың мамыр айында де Боттон "Тіршілік сәулет" деп аталатын жобаны бастады, ол Ұлыбританияда жетекші заманауи сәулетшілерді пайдалана отырып, демалысқа арналған үйлер салады. Олардың қатарында Питер Цумтор, MVRDV, JVA, NORD және Майкл мен Пэтти Хопкинс бар. Ең соңғы жоба Turner жүлдесінің иегері, суретші Грейсон Перри мен FAT сәулет фирмасының бірлескен жұмысы. Үйлер жалпыхалыққа жалға беріледі. "Тіршілік сәулеттің" шығармашылық директоры және төрағасы де Боттон, жақсы заманауи сәулетті бағалау деңгейін көтеруді мақсат етеді – бұл оның "Бақыт сәулеті" кітабындағы сәулет туралы теориялық еңбегінің іс жүзіндегі жалғасы. 2009 жылдың қазан айында сәулет саласына қосқан үлесі үшін Британдық сәулетшілердің Корольдік институты (RIBA) оны құрметті мүше етіп тағайындады.

Музейлік көрмелер

2014 жылы де Боттон Амстердамдағы Риксмузей, Мельбурндағы Виктория Ұлттық галереясы және Торонтодағы Онтарио өнер галереясынан өзінің «Өнер – терапия» еңбегіне негізделген арнайы көрмелерге материалдар дайындау үшін шақырылды. Де Боттон мен оның әріптесі Джон Армстронг голланд графикашысы Ирма Бум жасаған үлкен, Post-it стиліндегі жапсырмаларға лозунгтар мен көрмелерге түсініктемелер жазды, осы жапсырмалар Риксмузейдегі экспонаттардың қасына орналастырылды.

Жеке өмір

Де Боттон әкесімен қарым-қатынасын қиын деп сипаттап, былай дейді: "Мен алғашқы бестселлерімді сатқанда (әкем үшін миллион доллар – ештеңе емес еді) ол әсерленбеді және мен өзіммен не істеймін деп ойлады". Әкесі қайтыс болғаннан кейін, оның отбасына ірі сенім қоры қалды, бірақ де Боттон өзінің табысы тек өзінің қызметінен (кітап сату, лекциялар оқу, бизнес-консалтинг, "Өмір мектебі") түсетінін айтады. Аленнің әкесінің екінші әйелі Джанет Вольфсон де Боттон өнерді қолдаушы және спорттық бридж ойыншысы. Ол 2003 жылы Шарлоттаға үйленді және екі ұлы бар. Де Боттон отбасымен Лондонда тұрады. 2014 жылдың тамызында де Боттон Шотландияның тәуелсіздігіне қарсы пікір білдірген The Guardian газетіне қол қойған 200 қоғамдық қайраткердің бірі болды.

Санаткерлік зерттеулер, шолулар және өмірбаян

Өнерді емдеу ретінде қарастыру.