Ирландияның 18 ғасыр саяхатшысы: Джон ФитцГиббон, Клэр графы
John FitzGibbon, 1st Earl of Clare
Ирландиялық саясаткер Джон ФитцГиббон (1748-1802) – Ирландияның бас прокуроры, лорд-канцлері. Ұлыбритания мен Ирландияның бірігуінің жақтаушысы, католиктердің құқықтарына қарсы болған.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
18 ғасырдағы ирланд саясаткері
18th century Irish politician
Джон Фицгиббон, 1-ші Клэр графы ПК (Ирландия) (1748 – 28 қаңтар 1802) 1783 жылдан 1789 жылға дейін Ирландияның бас прокуроры, ал 1789 жылдан 1802 жылға дейін Ирландияның лорд-канцлері болды. Ол Ирландия тарихындағы өте даулы тұлға болып қала береді, кейде ескіше католиктерге қарсы Виг саяси партиясының қатал жақтасы, ал кейде Ирландия мен Ұлыбритания арасындағы Одақ актісінің ерте жақтасы ретінде сипатталады (бұл акті 1801 жылы, оның өлімінен аз уақыт бұрын қабылданды). Ол католиктердің эмансипациясына, яғни діни қуғын-сүргіннің тоқтауына және Британ аралдары мен Британ империясы бойынша католиктерге таңылған діни кемсітушілік пен азаматтық шектеулердің жеңілдетілуіне ерте және өте белсенді қарсылас болды. Граф үшінші Георг патшаға католиктерге эмансипация беруге рұқсат беру оның тәж кигізу антына қайшы келеді деп алғаш ұсынған адам болуы мүмкін.
John FitzGibbon, 1st Earl of Clare PC (Ire) (1748 – 28 January 1802) was Attorney General for Ireland from 1783 to 1789 and Lord Chancellor of Ireland from 1789 to 1802. He remains a deeply controversial figure in Irish history, being described variously as an old fashioned anti Catholic Whig political party hardliner and an early advocate of the Act of Union between Ireland and Great Britain (which finally happened in 1801, shortly before his death). He is said to have been an early and extremely militant opponent of Catholic Emancipation (the end of religious persecution, and the limited relaxation of both the religious discrimination and civil disabilities placed upon Catholics throughout the British Isles and the British Empire). The Earl may also have been the first person to suggest to King George III that granting Royal Assent to any form of Catholic Emancipation would violate his coronation oath.
Ерте өмір
Фицгиббон Дублиннің Доннибрук қаласының жанында, Лимерик графтығының Балишиди қаласында Джон Фицгиббон мен оның әйелі Изабелла Гроувтың ұлы ретінде дүниеге келді, Изабелла Гроув – Корк графтығының Балихимок қаласының Джон Гроувтың қызы. Оның әкесі католик болып туған, бірақ заңгер болу үшін мемлекеттік дінге өтіп, көп байлық жинады. Оның үш әпкесі болды: Арабелла, Елизавета және Элеонора. Ол Дублин Тринити колледжінде және Оксфордтағы Крайст-Черчте білім алды. 1778 жылы ол Дублин университетінен Ирландияның Төменгі палатасына депутат болып сайланды және 1783 жылға дейін осы мандатты сақтап тұрды, содан кейін Бас прокурор болып тағайындалды. Сол жылдан бастап 1790 жылға дейін Килмаллок округін өкілдік етті. 1782 жылы Лимерик графтығының жоғары шерифі болып тағайындалды. 1789 жылы Ирландияның лорд-канцлері болып тағайындалғанда, сол жылы Ирландия жұрты ретінде Лимерик графтығындағы Төменгі Коннеллоның бароны Фицгиббон титулы берілді. Бұл оған Ұлыбритания Лордтар палатасында орын алуға құқық бермеді, тек Ирландия Лордтар палатасында ғана мүмкін болды. Оның кейінгі жоғарылаулары көбінесе Ирландия жұрты шеңберінде болды, ол 1793 жылы виконт, ал 1795 жылы Клэр графы атанды. Соңғы рет 1799 жылы Девон графтығындағы Сидберидің бароны Фицгиббон титулымен Ұлыбритания жұртынан Лордтар палатасына өкілдік етуге қол жеткізді.
FitzGibbon was born near Donnybrook, Dublin, the son of John FitzGibbon of Ballysheedy, County Limerick and his wife Isabella Grove, daughter of John Grove, of Ballyhimmock, County Cork. His father had been born a Catholic but converted to the state religion in order to become a lawyer, and amassed a large fortune. He had three sisters, Arabella, Elizabeth, and Eleanor. He was educated at Trinity College Dublin and Christ Church, Oxford. He entered the Irish House of Commons in 1778 as Member for Dublin University, and held this seat until 1783, when he was appointed Attorney General. From the same year he represented Kilmallock until 1790. He was appointed High Sheriff of County Limerick for 1782. When appointed Lord Chancellor for Ireland in 1789, he was granted his first peerage as Baron FitzGibbon, of Lower Connello in the County of Limerick, in the Peerage of Ireland that year. This did not entitle him to a seat in the British House of Lords, only in the Irish House of Lords. His later promotions came mostly in the Peerage of Ireland, being advanced to a Viscountcy (1793) and the Earldom of Clare in 1795. He finally achieved a seat in the British House of Lords in 1799 when created Baron FitzGibbon, of Sidbury in the County of Devon, in the Peerage of Great Britain.
Фицгиббон лорд-канцлер ретінде
Джон Фицгиббон, Клэрдің бірінші графы, протестанттық үстемдіктің белгілі жақтасы және католиктердің азаттығына қарсылас болды. Нағыз ирландтық ретінде, мен елімнің қадір-қасиеті мен тәуелсіздігі үшін үміттенемін және сезінемін, сондықтан оны өркениетті елдер қатарында лайықты мәртебеге көтеруге тырысамын. Мен оны жалдамалы провинцияның төмен дәрежесінен әлемдегі ең ұлы империяның құрамдас және басқарушы мүшесінің мәртебесіне жеткізуді қалаймын. Соңында Фицгиббонның көзқарастары жеңіске жетіп, Ирландияның Ұлыбританиямен бірігуіне әкеліп соқты, нәтижесінде Ұлыбритания мен Ирландияның Біріккен Корольдігі құрылды, Ирландияның католик көпшілігіне (немесе жаңа Біріккен Корольдіктегі католиктерге) ешқандай жеңілдік жасалмады. Фицгиббон кейіннен ол Заңның қабылдану жолымен (жаңа вице-король лорд Корнуоллис ирландтық католиктерге реформалар уәделеген) алданып қалғанын айтты және қалған өмірінің қысқа мерзімінде кез келген жеңілдіктерге қатысты қарсылық танытты.
John FitzGibbon, first Earl of Clare was a renowned champion of the Protestant Ascendancy and an opponent of Catholic emancipation. I hope and feel as becomes a true Irishman, for the dignity and independence of my country, and therefore I would elevate her to her proper station, in the rank of civilised nations. I wish to advance her from the degraded post of mercenary province, to the proud station of an integral and governing member of the greatest empire in the world. In the end, FitzGibbon's views won out, leading to the Union of Ireland with Great Britain to form the United Kingdom of Great Britain and Ireland without any concessions for Ireland's Catholic majority (or for that matter, Catholics in the rest of the new United Kingdom). FitzGibbon later claimed that he had been duped by the way in which the Act was passed (by the new Viceroy Lord Cornwallis promising reforms to Irish Catholics), and was bitterly opposed to any concessions during the short remainder of his life.
Фицгиббон 1798 жылғы Ирландия көтерілісі кезінде лорд-канцлер ретінде
Фицгиббонның 1798 жылғы көтеріліс кезінде Ирландияның лорд-канцлері ретіндегі рөлі күмәнді. Кейбір деректерге сәйкес, ол көтерілісті басу үшін азаптау, кісі өлтіру және жаппай қырғынды қолданған қатал саясатты қолдады, немесе лорд-канцлер ретінде әскери істерге елеулі ықпал етті және оның келісімінсіз әскери жағдай енгізілмеуі мүмкін еді. Басқалары Фицгиббонның лорд-канцлер ретінде әскери істерде сөз құқығы болмағанын алға тартады. «Британника энциклопедиясы» оның «қатыгез де емес, шамадан тыс та емес болғанын, жеке адамдармен қарым-қатынаста мейірімділікке бейім болғанын» көрсетеді. Алайда, сол деректе «(Фицгиббон) ирланд католиктеріне қарсы репрессивті саясатты ынталы түрде қолдаған» делінеді. Фицгиббонның бұрынғы ұстанымы тұтқынға алынған Біріккен Ирландияның басшылары, «мемлекеттік тұтқындардың» өмірін сақтап, олардың көтеріліс жоспарлауға қатысқандығын мойындауы және осы жоспарлар туралы ақпарат беруі арқылы көрінді. Бірақ тұтқындардың келісімге дайындығы 1798 жылдың 14 шілдесінде Джон және Генри Шиарс ағайындыларының өлім жазасына кесілуімен күшейді. Көбінесе жоғары топқа жататын көшбасшыларға көрсетілген кеңшілікке қарамай, 1797-98 жылдары қарапайым халыққа әскери репрессияның толық күші түсті, мыңдаған адам түрмеге қамалды, азапталды, жер аударылды және қаза тапты. Фицгиббон өкінгенсіз көтерілісшілерге мейірімділік танытуға құштар емес еді және 1798 жылдың қазан айында Вулф Тоун тұтқынға алынғанын естігенде, оған сот берілгеніне наразылық білдірді және Тоун құрлыққа аяқ басқан кезде дереу асылуы керек деп сенді. Ол сектанттықтың көтерілісшілерді бөлуге және Біріккен Ирландияның протестанттарды, католиктерді және диссиденттерді біріктіру мақсатына жетуіне кедергі келтіруге пайдалы одақтас екенін тез түсінді. 1798 жылдың маусымында ол былай деп жазды: «Солтүстікте көтерілісшілерді тыныш ұстау үшін тек опасыздық болған жерде көтеріліс тек паптық екендігіне сендіру керек». Оның бейсауаттығына қатысты тағы бір оқиға бар. Ирландия Парламентіндегі пікірсайыс кезінде, қуғын-сүргін кезінде кінәсіз де, кінәлі де адамдар қатыгездікке ұшырағаны туралы хабарланғанда, Фицгиббон «Дұрыс болса, не болсын» деп жауап берді. Оның мұндай бейсауат жауабы Уильям Питті қатты таң қалдырғандығы айтылады.
FitzGibbon's role as Lord Chancellor of Ireland during the period of the 1798 rebellion is questionable. According to some, he supported a hardline policy which used torture, murder and massacre to crush the rebellion , or that as Lord Chancellor, he had considerable influence on military affairs, and that martial law could not have been imposed without his consent. Others allege that as Lord chancellor, he had no say in military affairs and the Encyclopædia Britannica states that he was "neither cruel nor immoderate and was inclined to mercy when dealing with individuals", however the same source also states that "(Fitzgibbon) was a powerful supporter of a repressive policy toward Irish Catholics". Fitzgibbon's former side was displayed by sparing the lives of the captured United Irish leaders, 'State prisoners', in return for their confession of complicity and provision of information relating to the planning of the rebellion. However, this willingness of the prisoners to partake of the agreement was spurred by the execution of the brothers John and Henry Sheares on 14 July 1798. In contrast to the leniency shown to the largely upper class leadership, the full weight of military repression was inflicted upon the common people throughout the years 1797–98 with untold thousands suffering imprisonment, torture, transportation and death. Fitzgibbon was inclined to show no mercy to unrepentant rebels and in October 1798 he expressed his disgust upon the capture of Wolfe Tone that he had been granted a trial and his belief that Tone should have been hanged as soon as he set foot on land. He was quick to recognise that sectarianism was a useful ally to divide the rebels and prevent the United Irishmen achieving their goal of uniting Protestant, Catholic and Dissenter, writing in June 1798; "In the North nothing will keep the rebels quiet but the conviction that where treason has broken out the rebellion is merely popish". Another anecdote is to the effect of his callousness. Supposedly, upon being informed during a debate in the Irish Parliament that innocent as well as guilty were suffering atrocities during the repression, FitzGibbon replied "Well suppose it were so ", his callous reply purportedly shocking William Pitt.
Фитцгиббон үй иесі ретінде
Фитцгиббон немесе Клэр кейбір адамдар тарапынан протестант және католик шаруаларына жақсы, жақсартатын жер иесі ретінде танылды. Бір қызығушылар оның Маунтшаннон иелігіндегі шаруалар оны "Black Jack" FitzGibbon деп атаған деседі. Дегенмен, бұл мәлімдемені қолдайтын ешқандай дәлел жоқ, бірақ оның жер иесі ретіндегі іс-әрекеттері туралы да аз ғана мәлімет бар. Ирландия ұлтшылдары және басқалары оның өз иелігіндегі шаруаларының әл-ауқатына көңіл бөлген болуы мүмкін, бірақ ол басқа ирландиялық католиктерге өте әртүрлі қарады. Қосымша дәлелдер болмаса, Фитцгиббонның негізінен католик Ирландиядағы протестант жер иесі рөлі, Лорд-канцлер ретіндегі белгілі іс-әрекеттерімен салыстырғанда, аса маңызды емес.
FitzGibbon, or Clare, was noted by some as a good, improving landlord to both his Protestant and Catholic tenants. Some claim that the tenants of his Mountshannon estate called him "Black Jack" FitzGibbon. There is however no evidence to support this claim, although there is little to no evidence on his dealings as a landlord. Irish nationalists and others point out that while he might have been interested in the welfare of his own tenants on his own estate, he treated other Irish Catholics very differently. Without further evidence, FitzGibbon's role as a Protestant landowner in mainly Catholic Ireland is of little importance against his known dealings as Lord Chancellor.
Оның жерлеу рәсімі туралы апокрифтік әңгіме
Лорд Клэр 1802 жылғы 28 қаңтарда Дублинде, Сент-Стефанс-Гринге жақын, 6 Элли-Плейс мекенжайындағы үйінде қайтыс болды және Санкт-Петер шіркеуінің қорымдығына жерленді. Протестанттардың қатал жақтастары үшін ол батыр болса, католик халқының көпшілігі оны жек көретін. Оның қабірге қосылу салтанаты көтеріліске әкелді және Элли-Плейстен шығып бара жатқан табынына көптеген өлген мысықтар лақтырылды деген кең таралған әңгіме бар.
Lord Clare died at home, 6 Ely Place near St. Stephen's Green, Dublin on 28 January 1802 and was buried in St. Peter's Churchyard. A hero to Protestant hardliners, but despised by the majority Catholic population, his funeral cortege was the cause of a riot and there is a widespread story that a number of dead cats were thrown at his coffin as it departed Ely Place.