Кіріспе
Fort Edmonton Park (кейде "Форт Эдмонтон" деп аталады) – Канаданың Альберта провинциясындағы Эдмонтон қаласындағы тарихи саяжай. Қазіргі Эдмонтонның алғашқы тұрақты еуропалық бекінісінің атымен аталатын бұл парк, Канададағы аумағы бойынша ең ірі ашық ауа тарих мұражайы болып табылады. Онда Эдмонтонның (ішкі жұрт халқының тарихын қоса) тарихын көрсететін түпнұсқа және қайта жаңартылған тарихи құрылыстар бар, ал жаз айларында костюмді тарихи түсіндірушілер жұмыс істейді.
Fort Edmonton Park (sometimes referred to as "Fort Edmonton") is an attraction in Edmonton, Alberta, Canada. Named for the first enduring European post in the area of modern day Edmonton, the park is the largest living history museum in Canada by area. It includes both original and rebuilt historical structures representing the history of Edmonton (including that of Indigenous Peoples), and is staffed during the summer by costumed historical interpreters.
Тарих
Форт-Эдмонтон паркінің идеясының тарихы 1912 жылға дейін жетеді, онда Әйелдердің Канадалық клубы Альберта заң шығарушы ғимаратының оңтүстігінде 1830 жылдан бері тұрған Форт-Эдмонтонды сақтап, қорғауды ұсынды. Алайда, бұл идея сәтсіз аяқталды, ал 1915 жылы ескі форттың қалдықтары, ескі құрылымдардың мұралық құндылығын бағалай алу үшін оларды көшіруді қалаған азаматтардың қарсылығына қарамастан, бұзылды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жаңа қызығушылық оянды, бұл парк 1969 жылы Форт-Эдмонтон қорының басшылығымен құрылысын бастауға мүмкіндік берді. Қордың 1968 жылғы Бас жоспарында Эдмонтон аймағының тарихының алыс геологиялық өткеннен бастап, қазіргі уақыттағы аймақтарына дейінгі көрінісін, тіпті Эдмонтонның болашағын болжайтын парк көзделген. Бұл бастапқы жоспарда толыққанды парк он кезеңге бөлінуі болжамдалған. Дегенмен, 1987 жылы парк 1968 жылғы жоспармен үйлеспей дамығаны анық болды, сондықтан Бас жоспарға түзетулер енгізіліп, оған дейін іске асырылған төрт бөлімге назар аудару ұйғарылды. Форт 1974 жылы ашылған парктің алғашқы бөлігі болды, бастапқыда оған тікелей жолмен кіруге болатын. 1885 көшесі 1970 жылдардың соңында, 1905 көшесі 1980 жылдардың басында, ал 1920 көшесі 1990 жылдардың басында ашылды. 1977 жылдан бері парктің кіреберісінен фортқа жұмыс істейтін бу локомотиві келушілерді тасымалдап келеді. Әр көше құрылыс жұмыстары аяқталу барысында ашылды, ал парктің даму жоспарының соңғы нұсқасы, әсіресе 1920-шы көшеде, одан да көп қосымшалар қажет етеді.
Сипаттама
2021 жылғы мәліметтер бойынша Форт-Эдмонтон паркі бес бөлімнен тұрады, олардың төртеуі әрбір дәуірді көрсетеді. Парк Солтүстік Саскачеван өзенінің оңтүстік жағалауында, Эдмонтонның оңтүстік-батысында орналасқан. Бірінші бөлімде Түпкі халықтардың тәжірибесі, одан кейін 1846 жылғы форттың көшірмесі, 1885 көшесі, 1905 көшесі және 1920 көшесі орналасқан. Келушілер парктің кіреберісінде толыққанды жұмыс істейтін бу локомотивіне міне алады, ол оларды парктің бойымен фортқа жеткізеді. Форттан бастап олар жаяу жүріп, барлық бес аймақты аралап, уақыттың өтуімен бірге алға жылжиды. Локомотивтен басқа, келушілер тиісті дәуірлерде ат арбалары мен трамвайларға да міне алады. Локомотив пен трамвайға міну кірген ақыға тегін, бірақ атпен жүретін көліктерге міну үшін қосымша төлем қажет. Мамырдың ұзақ мерекесінен Еңбек күніне дейін және қыркүйек айының жексенбілерінде келушілер костюмді тарихи түсіндірушілермен де әрекеттесе алады. Бұл мамандар өздері бейнелейтін дәуірдің өмір салтын және көзқарасын ашу үшін әртүрлі тәсілдерді қолданады. Сонымен қатар, жыл бойы костюмсіз түсіндірушілермен қоғамдық экскурсияларды брондауға болады.
Түпкiлiктi халықтардың тәжiрибесi (колонизацияға дейiнгi кезең)
Жергілікті халықтардың тәжірибесі – бұл саябақтың ең жаңа мүмкіндігі, ол үш жылдық қайта жаңартудан кейін 2021 жылы ашылды. Музей интерактивті көрмелер, аудиовизуалды көрсетілімдер және музыка арқылы түрлі жергілікті бірінші ұлттар мен метис қауымдастықтарының тарихтарын, мәдениеттерін, дәрістерін және әңгімелерін келушілерге ұсынады. 2021 жылдың қараша айында Форт-Эдмонтон паркі «Thea Award for Outstanding Achievement Heritage Center» сыйлығын алды, бұл сыйлық Келісім 6 Ұлттар Конфедерациясы және Альбертаның Метис Ұлты мүшелерімен бірлесіп жасалған музейдегі көрмелер үшін табысталды.
1846 Форт Түл саудасы дәуірі (17951859)
Гудзон шығанағы компаниясының атақты Эдмонтон фортының толық масштабтағы көшірмесі тері саудасы дәуірін көрсетеді. Көшірме форт 1840 жылдардың ортасында фортта болған британдық лейтенант Мервин Вавасур салған масштабты жоспар сызбасы бойынша салынды. Вавасур жоспарын толықтыру үшін форт тұрғындарының күнделіктері сияқты басқа да мәліметтер, сондай-ақ Пол Кейннің суреттері пайдаланылды. Форттың қоршауының сыртында Кри тайпасының лагері орналасқан, ол өкілдік ететін ежелгі халықтардың тері және азық-түлік саудасы тарихи форттың жұмыс істеуі үшін маңызды болды.
Ерекше белгілері
Йорк қайығы Йорк қайығының көшірмесі өзенге жақын орналасқан және кейде суға тізгіштейді. Форттың қабырғалары ішінде тағы бір Йорк қайығының құрылысы жүріп жатқанын көруге болады. Рованд үйі Джон Рованд пен оның отбасының сәнді резиденциясы, бұл үлкен құрылым сол кездегі қазіргі Батыс Канададағы ең ірі үйлердің бірі болды. Үйдің төрт қабаты бар, олар (төменнен бастап): біреуі қызметшілерге, біреуі тамақтану мен іскерлік үшін, біреуі отбасы мен қонақтарға, ал ең жоғарғысы – қоймаға арналған. Ерлер жатақханасы Форттың ауласындағы Рованд үйінің тіке қарсысында орналасқан бірнеше бөлмелер, «Гадсон Бэй» компаниясының жұмысшыларының тұрағын құрайды. Кейбір бөлмелер форттың шеберлерінің жұмыс орындары ретінде де пайдаланылады. Бұл жатақханаларда көптеген төсек-орындар бар, себебі әр кішкентай бөлмеде бірнеше жұмысшы және, әйелі болса, оның отбасысы тұратын. Клерктер жатақханасы Тарихи тұрғыдан, бұл ғимарат форттың білімді клерктерінің тұруына арналған. Клерктердің жатын бөлмелері орналасқан екінші қабат, бұл көшірмеде қателікпен салынбаған. Оның орнына, бұл ғимарат көбінесе асхана болып табылады, ол түпнұсқаның маңызды, бірақ толық емес бөлігі болған. Бұл ғимарат парктегі жеке шараларға жалға берілетін бірнеше ғимараттың бірі. Үнді үйі / Сауда дүкені «Гадсон Бэй» компаниясының посттарында жиі кездесетін, бұл орын жергілікті тұрғындар әкелген терілерді саудалауға және оларды еуропалық тауарларға айырбастауға арналған. Форттың жұмысшылары терілерді санап, сақтап, содан кейін «Гадсон Бэйге» тасымалдайтын, онда оларды Англияға жіберіп, сатуға болатын. Әзірге, Эдмонтон фортындағы аборигендердің бейнесі көбінесе форттың сыртында орналасқан шағын крилер лагері арқылы көрсетіледі. Парктің болашақтағы кеңейту жоспарларының бірі – үлкен аборигендер ауылы. Ол жеке шараларға жалға беріледі. Бұл Эдмонтонның алғашқы қауымдастығындағы методистердің беделін көрсетеді, бұл дәстүрді аймақтағы алғашқы протестант миссионері Роберт Рандлдан кейін, оның тері саудасы жылдарында Эдмонтон фортында тұрған, преподобный Джордж Макдугалл жалғастырды. Солтүстік-Батыс шаруа полициясының бекеті Солтүстік-Батыс шаруа полициясының офицерлері (қазіргі Корольдік Канадалық шаруа полициясының алдағысы) пайдаланған кеңсесінің көшірмесі. Оттеуэлл шаруашылығы – сол дәуірдегі түпнұсқа үйдің қайта құрылымы және сол кездегі шаруашылық, бұл үй 19-ғасырдың соңында Эдмонтон аймағын мекендеген «Доминион жерлері» заңы бойынша шаруалардың өмір салтын көрсетеді. Осы жерде тірі малдар ұсталады.
1905 көше Муниципальдік дәуір (18921914)
Осы кезеңде Эдмонтон қала болып құрылды, ал 1905 жылы Альберта провинциялық заң шығарушы органының орналасқан жері ретінде таңдалды. Бұл Эдмонтонның сол кезде басталған экономикалық гүлденуімен бірге болды. Аталған гүлденудің кері жағы – тұрғын үй тапшылығы, нәтижесінде 1905 көшесінде шатыр қаласы пайда болды. Сондай-ақ, Эдмонтон үшін маңызды оқиға – 1908 жылы Альберта университетінің ашылуы, көбінесе осы көшеде еске алынады.
Ерекше белгілері
Шатырлы қала Эдмонтонның 20 ғасырдың басындағы экономикалық өрлеуіне байланысты, Эдмонтонға келген көптеген жаңа адамдар тұрғын үй таппады. Форт-Эдмонтон саябағындағы шатырлы қала, адамдар үйлер салынғанша қолданған уақытша шешімді көрсетеді. Бұл тарихи қайта жаңғырту 2007 жылы заманауи жағдаймен байланысты болды, онда Альберта провинциясының экономикалық өркендеуі көптеген жандардың жалға ақынына төлей алмайтынын көрсетті, соның салдарынан Эдмонтон қаласының орталығында шамамен екі жүз үйсіз адам тұратын шатырлы қала құрылды. Рутерфорд үйі Бұл Альбертаның алғашқы премьер-министрі және Альберта университетінің құрылуына зор үлес қоскан Александр Камерон Рутерфордтың үйі. Ол оңтүстік Эдмонтондағы бастапқы орнынан Форт-Эдмонтон саябағына көшірілді. Бұл Рутерфордтың Альберта университетінің кампусындағы кейінгі резиденциясынан өзгеше. Эдмонтон радиалды теміржол қоғамы 1905 және 1920 көшелеріне қызмет көрсететін трамвайды пайдаланады. Бұл қызмет 1885 және 1905 көшелерінің қиылысында қолжетімді. Трамвайды пайдалану үшін ақы төлеудің қажеті жоқ. Сонымен қатар, осы және 1920 көшелерде классикалық автомобильдерді де көруге болады. Масондық зал 1905 көшесінде 1903 жылы 100 даңғыл мен 102 көшесінде салынған Масондық залдың көшірмесі орналасқан. 1986 жылы ашылған Масондық мұражайы екінші қабатта орналасқан және онда масондық атрибуттар, жиһаз және тарихи заттар қойылған. Азық-түлік қызметтері төменгі қабатта орналасқан.
1920 көше Метрополитен дәуірі (19141929)
Бұл көше Эдмонтон қаласын Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде және одан кейінгі кезеңде бейнелейді. Егер бұрынғы дәуірлерде Эдмонтонның саудасының көбі шағын бизнестерден тұрса, қазіргі Метрополитен Эдмонтон ірі бизнес тізбектеріне тәуелді. Осы дәуірде Эдмонтон қаласында ұшақтар сияқты заманауи технологиялар да пайда болды.
Ерекше белгілері
Блатчфорд Майдан Әуе Ангары 2013 жылы жабылған Эдмонтон қаласы орталық әуежайындағы ангардың көшірмесі. Бастапқыда Блатчфорд Майдан деп аталған, бұл Канададағы алғашқы «әуе порты» болды. Бұл ғимарат жеке шаралар үшін жалға берілетін орын ретінде де қызмет етеді. Селкирк қонақ үйі Қазіргі Эдмонтон қаласы орталығында болған қонақ үйдің шамамен келтірілген нұсқасы, бірақ бұл ғимарат паркте нағыз қонақ үй ретінде жұмыс істейді, келушілерге түнделуге мүмкіндік береді. Меллон шаруашылығы Бұл ғимарат түпнұсқа. Ол қазіргі орналасқан жеріне жақын жерде орналасқан, себебі Форт-Эдмонтон паркі орналасқан жер бұрын Меллон отбасының меншігінде болған. Әл-Рашид мешіті Әл-Рашид мешіті – Канададағы алғашқы, Солтүстік Америкадағы ең көне мешіт. 1938 жылы салынғанмен, 1920 көшесінің аумағынан тыс орналасқандықтан, Форт-Эдмонтон паркіне көшіру оны бұзудан сақтап қалды. Тарихи деректерге сәйкес, көптеген мұсылман иммигранттары Канадаға келгенде Эдмонтонды мешіт болғандықтан таңдаған. 1920 жылғы ойын-сауық орталығы және көрме 2006 жылы парк кіреберісіне жақын, 1920 көшесінің соңында 1920 жылдардағы ойын-сауық орталығының көшірмесі ашылды. Ойын-сауық орталығында түрлі дағдыларды сынауға арналған ойындар бар, ал жақын жердегі тұрақты павильонда қолмен ойылған аттармен карусель орналасқан. 2008 жылы Форт-Эдмонтон қоры ойын-сауық орталығы мен көрмені кеңейтіп, Экспонаттар ғимаратын және айналмалы дөңгелек сияқты басқа да аттракциондарды қосты.
Фильмдер
1978 жылы Мари Энн Габури туралы "Мари Энн" фильмі осы фортта түсірілді. 2004 жылғы "Жеңбек қайтып оралады: Бастауы" фильмінде форт, Гудзон шығанағы компаниясының ойдан шығарылған Форт Бейли орны ретінде пайдаланылды. "Қорқақ Роберт Фордтың Жесси Джеймсті өлтіруі" фильмі 2005 жылдың күзінде паркте түсірілді. Өндіріс тобы парктегі бірнеше жерді пайдаланды, оның ішінде тонау сахнасында қолданылған парктің жұмыс істейтін бу локомотиві; локомотивтің ішкі бөлігі, парктің тарихи дәлдігін арттыру мақсатында, өндіріс тобының парке деген құрметтің белгісі ретінде жаңартылды. Бір папарацци парктегі түсірілімнің қауіпсіздігін бұзып, фильм жұлдызы Брэд Питттің суретін түсіруге тырысқанда ұсталып, қамауға алынды.
Теледидар
1981 жылы SCTV эскизі "SCTV Afterschool Special: Pepi Longsocks", бас рөлде Джон Кендимен, Форт-Эдмонтон саябағында түсірілді. Түсірілімдерге форт, 1885 көшесінің Беллероуз мектебі, Эггес тоқтау үйі және 1905 көшесінің Хендерсон дөңгелек астыртын қоймасы пайдаланылды. Кирк Дуглас пен Джеймс Коберннің басты рөлдерде ойнаған "Draw!" телефильмі, "Брина компаниясы" мен "Астрал фильм продюшн" компанияларының өндірісінде, 1983 жылдың тамыз айынан қазан айына дейін Форт-Эдмонтон саябағында түсірілді. 2008 жылы "Fear Itself" сериалының тұсаукесері "Құрбандық" эпизодында Форт-Эдмонтон және оның бірнеше ғимараты эпизодта бейнеленген ойдан шығарылған форттың түсірілім алаңы ретінде негізгі орында қолданылды. 2015 жылы саябақтағы Келлидің салоны "The Amazing Race Canada" телешоуының үшінші маусымының он бірінші эпизодындағы "Кедергі" (Roadblock) тапсырмасының өткізілу орны болды.
Қауымдастықтар
Мұражай CMA, CHIN және Канаданың виртуалды мұражайларымен байланысты.