Кіріспе
Ванкувердегі қоғамдық саябақ, Канада. Ванкувердегі саябақ – Стенли паркінің ұзақ тарихы бар. Бұл жерді жергілікті халықтар мыңдаған жылдар бойы пайдаланған, ал 1858 жылы Фрейзер каньонындағы алтын асыру кезінде Британдық Колумбия британдықтардың колониясына айналғанға дейін, қалада зерттелген алғашқы аймақтардың бірі болды. Колониялық кезеңнен кейін көптеген жылдар бойы, болашақ парк, өте мол ресурстарымен бірге, жергілікті емес қоныс аударушылардың да мекеніне айналды. Кейіннен, 1886 жылы қала құрылғанда, бұл жер Ванкувердің алғашқы паркіне айналды. Ол, британдық саясаткер және жақында Канаданың генерал-губернаторы болып тағайындалған, Дербидің 16-шы графы лорд Стенлидің құрметіне аталды. Алғашқыда ол Көмір түбегі деп аталды және Ванкувер портының кіреберісін қорғау үшін әскери бекіністер құруға арналды. 1886 жылы Ванкувер қалалық кеңесі жылына 1 доллар төлеп, паркке иелік етуге сәтті өтініш білдірді. 1888 жылдың қыркүйегінде лорд Стенли паркті өз атымен ашты. Басқа ірі қалалық парктерден айырмашылығы, Стенли паркі ландшафт сәулетшісінің туындысы емес, көп жылдар бойы орман мен қалалық кеңістіктің дамуының нәтижесі. Парктегі адамдар салған құрылыстардың көпшілігі 1911 және 1937 жылдар аралығында сол кездегі басшы В.С. Роулингстің ықпалымен салынды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін аквариум, мұздық аюлар экспозициясы және кішкентай пойыз сияқты қосымша тартымдылықтар пайда болды. Парктің көп бөлігі 1800 жылдардың соңындағыдай тығыз орманды болып сақталды, онда шамамен жарты миллион ағаш бар, олардың кейбіреулері жүздеген жылдар бойы биік тұр. Соңғысы 2006 жылы болған өткен 100 жылда үш күшті дауылдан кейін мыңдаған ағаштар жоғалды (көптегендері қайта отырғызылды). Жаз айларында мыңдаған адамдарды паркке тартатын, дерлік бір ғасырлық Ванкувер теңіз жағалауын салуға көп күш жұмсалды. Паркте сонымен қатар ормандық жолдар, жағажайлар, көлдер, балалар ойын алаңдары және Ванкувер аквариумы бар. 2014 жылдың 18 маусымында Tripadvisor пайдаланушыларының пікірлеріне сүйене отырып, Стенли паркі "әлемдегі ең үздік парк" деп танылды.
the park in Vancouver
Stanley Park has a long history. The land was originally used by Indigenous peoples for thousands of years before British Columbia was colonized by the British during the 1858 Fraser Canyon Gold Rush and was one of the first areas to be explored in the city. For many years after colonization, the future park, with its abundant resources, would also be home to non Indigenous settlers. The land was later turned into Vancouver's first park when the city incorporated in 1886. It was named after Lord Stanley, 16th Earl of Derby, a British politician who had recently been appointed Governor General of Canada. It was originally known as Coal Peninsula and was set aside for military fortifications to guard the entrance to Vancouver harbour. In 1886, Vancouver City Council successfully sought a lease of the park which was granted for $1 per year. In September 1888, Lord Stanley opened the park in his name. Unlike other large urban parks, Stanley Park is not the creation of a landscape architect but rather the evolution of a forest and urban space over many years. Most of the manmade structures present in the park were built between 1911 and 1937 under the influence of then superintendent W. S. Rawlings. Additional attractions, such as a polar bear exhibit, aquarium, and a miniature train, were added in the post–World War II period. Much of the park remains as densely forested as it was in the late 1800s, with about a half million trees, some of which stand as tall as and are hundreds of years old. Thousands of trees were lost (and many replanted) after three major windstorms that took place in the past 100 years, the last in 2006. Significant effort was put into constructing the near century old Vancouver Seawall, which can draw thousands of people to the park in the summer. The park also features forest trails, beaches, lakes, children's play areas, and the Vancouver Aquarium, among many other attractions. On June 18, 2014, Stanley Park was named "top park in the entire world" by Tripadvisor, based on reviews submitted.
Жағалаудағы Салиш жерлері
Археологиялық деректерге сүйенсек, адамның бұл саябақта 3000 жылдан астам уақыттан бері қоныстанғанына дәлелдер бар. Бұл аймақ бірнеше жағалаудағы жергілікті халықтардың дәстүрлі мекені болып табылады. Бэррард шығанағы және Хоу саунд аймақтарынан Сквамиш тайпасы саябақта үлкен ауылға ие болған. Фрейзер өзенінің төменгі ағысынан Мускэм тайпасы оның табиғи ресурстарын пайдаланған. Қазіргі Ламберман аркасы тұрған жерде бұрын Хуи Хуи немесе Хвайксвей деп аталған үлкен ауыл болған, ол шамамен "маскалар орны" деген мағынаны білдіреді. Бір ұзын үй, ител және тақтайшалардан салынған, 61 метр (200 фут) ұзындығы және 18 метр (60 фут) ені өлшенген. Бұл жер Чайтоос деп аталған, яғни "биік жаға".
Еуропалық барлау
Жарым аралды алғаш рет еуропалықтар испан капитаны Хосе Мария Нарваез (1791) және британ капитаны Джордж Ванкувер (1792) басқарған экспедициялар зерттеді. «A Voyage of Discovery» кітабында Ванкувер бұл аймақты «кішкентай Deadman Island (дұрыс аты – Deadman Island) аралымен қоршалған арал ретінде» сипаттайды, бұл бастапқыда, кем дегенде, жоғары толқын кезінде сумен қоршалған болуы мүмкін екенін көрсетеді. Ванкувер сол жерде тұратын адамдармен кездесу туралы да жазды: «Бізді мұнда каноэмен шамамен елу [жергілікті тұрғын] қарсы алды, олар өте әдепті және сыпайы мінез-құлық танытып, бізге бірнеше пісірілген және тазаланбаған, майда балыққа ұқсас балықтар сыйлады. Бұл жақсы адамдар біздің меймандостығымызға жауап қайтаруға ниеттенгенімізді байқап, темірге қарағанда мысқа көбірек қызығушылық танытты». Тарихшылардың айтуынша, жергілікті халық Ванкувердің кемесін алғаш рет Chaythoos-тан көрген, бұл болашақ саябақтағы орын, қазіргі уақытта Лайнс Гейт көпірінің (немесе кейде Бірінші Нароуз көпірінің) шығысында орналасқан. Кейінірек архивші майор Мэтьюспен әңгімелескен Энди Полл, оның отбасы сол аймақта тұрған, Ванкувердің баяндамасын растады: «Ванкувер Бірінші Нароуз арқылы өтіп бара жатқанда, [жергілікті халық] каноэлерінен үлкен мөлшерде қауырсынды оның алдына лақтырды. Олар ауаға көтеріліп, суға түсіп, онда біраз уақыт қалды. Бұл керемет көрініс болған тиіс, және капитан Ванкуверге үлкен әсер еткен, өйткені ол оған көрсетілген қабылдау туралы жоғары баға берді».
blockquote|As Vancouver came through the First Narrows, the [natives] in their canoes threw these feathers in great handfuls before him. They would of course rise in the air, drift along, and fall to the surface of the water, where they would rest for quite a time. It must have been a pretty scene, and duly impressed Captain Vancouver, for he speaks most highly of the reception he was accorded.
Парк жерінің алғашқы қолданылуы
Жарым арал 1800 жылдары дәстүрлі тағамдар мен материалдарды жинауға танымал орын болған, бірақ 1858 жылғы Фрейзер каньонының алтын асығушылығынан кейін одан да белсенділік арта түсті, жергілікті емес қоныс аударушылар аймаққа көшіп келгенде, оның мақсаты бірнеше рет өзгерді. Бірінші тар және Көмір портының айналасындағы сайы сулар моллюскалар, лосось және басқа балықтарды аулауға қолайлы болды. Аугуст Джек Хацафлан, бір кезде Чайтооста тұрған Сквамиш және Мускем тайпаларының екі басшысы, Көмір портында қалай балық аулап, көптеген шабақ ұстағанын еске алды. Андерсон Пойнтында (қазіргі Ванкувер ескек клубының жанында) тазартылған жерде қытай қонысы да өркендеді. Жарым арал 1863 жылы Корольдік инженерлер жүргізген сараптамадан өтті және әскери резерват деп жарияланды. Жердегі үйлер мен қабылдауларға қарамастан, американдықтар шабуылға тырысып, Бэррард шығанағы арқылы Нью-Вестминстерге (сол кездегі отарлық астана) шабуыл жасаса, бұл стратегиялық маңызға ие болды. 1865 жылы Эдвард Стамп Броктон Пойнт ағаш өңдеу тікелей орнатуға қолайлы орын деп шешті. Ол отарлық шенеуніктердің рұқсатымен жақын жерді тазартты, бірақ бұл орын тиімсіз болып шықты және ол өндірісін шығысқа көшіріп, ақырында Гастингс тікелей орнатуына айналды. Стамп тазартқан жер кейін Броктон спорт алаңына айналды. Болашақ саябақты 1860-1880 жылдар аралығында алты түрлі компания таңдап кесіп алды, бірақ оның әскери мәртебесі одан әрі дамытудан сақтады. Бүгінгі Стенли паркіндегі көптеген жолдар бұрынғы сырғанау жолдары ретінде пайда болды. 1948 жылы су қоймасы бұзылса да, сол жерде әлі де Су қоймасы жолы бар. 1860 жылдардан 1880 жылдарға дейін Бэррард шығанағындағы қоныс аударушылар Броктон Пойнт, Андерсон Пойнт және жақын орналасқан Өлі адам аралын зират ретінде пайдаланды. Бұл әдет 1887 жылы Маунтин-Вью зираты ашылғаннан кейін тоқтатылды. Өлі адам аралы бұрыннан-ақ зират ретінде танымал болған. 1865 жылы жаңа келген Джон Мортон ағаштардың ішінде ескі шырша жәшіктерін тапты. Олар маңызды жергілікті тұрғындардың қалдықтарын жабайы жануарлардан сақтау үшін орналастырылған табыттар болып шықты. 2006 жылы Parks Canada-дан келген хатта «Стенли паркіне жалдау шарты мәңгілікке жаңартылады және Парк кеңесі жаңартуға қатысты ешқандай шара қолдануға міндетті емес» делінген.
Ашылу және бағыштау
1888 жылдың 27 қыркүйегінде парк ресми түрде ашылды (бірақ Deadman Island-ның парк құрамына кіретін құқықтық жағдайы көп жылдар бойы нақтыланбаған қалды). Парк жақында Канаданың алтыншы генерал-губернаторы болған Лорд Стэнлидің құрметіне аталды. Қала әкімі Дэвид Оппенгеймер паркке қоғамдық қолжетімділікті жариялап, оны басқару құқығын парк комитетіне тапсырды. Келесі жылы Лорд Стэнли Ванкуверге сапар шеккен алғашқы генерал-губернатор болды және паркке ресми түрде ашылу салтанатын берді. Қала әкімі Оппенгеймер жаңадан толыққан Парк жолымен Броктон-Пойнт айналасында көлік шеруін ұйымдастырып, Проспект-Пойнттағы алаңға жетті. Оқиға куәгерінің бірі былай деп жазды:
Лорд Стэнли қолдарын аспанға көтеріп, 1000 акрлық табиғи орманды құшақтағандай болды және оны "барлық түстердің, діндер мен дәстүрлердің халқының пайдалануы мен ләззатына арнады. Мен сені Стенли паркі деп атадым".
Lord Stanley threw his arms to the heavens, as though embracing within them the whole of 1000 acres of primeval forest, and dedicated it "to the use and enjoyment of peoples of all colours, creeds, and customs, for all time. I name thee Stanley Park."
Теңіз қабырғасы
Паркті айналдыратын теңіз қабырғасы мен жаяу жолының құрылысы 1917 жылы басталды және толық аяқталуына бірнеше онжылдықтар кетті. Теңіз қабырғасы идеясының бастаушысы парк басқармасының бастығы У. С. Роулингс болды, ол 1918 жылы өз ойын былай жеткізді: «Мұндай жобаның іске асуы парктің тартымдылығын қанша арттыратынын көзге елестету қиын емес. Мен жеке өзім бұл континентте Стенли паркі сияқты парк пен теңіз серуенін біріктіретін мүмкіндіктерге толы жер бар ма деп күмәнданамын». Джеймс "Джимми" Каннингем, шебер ұста, 1931 жылдан бастап 1963 жылы зейнетке шыққанға дейін 32 жыл бойы теңіз қабырғасын салуға өмірін арнады. Каннингем 85 жасқа толғанша қабырғаның құрылысын қадағалап, қайта-қайта келді. Стенли паркінің бөлігі – жалпы ұзындығының жартысынан аспайтын шамада. Ол қала орталығындағы Канада алаңынан басталып, Стенли паркі бойымен, Англия шығанағы арқылы, Фальс-Крик айналасымен және соңында Китсилано жағажайына дейін созылады. Одан батысқа қарай жол жалғасып, Фрейзер өзенінің сағасында аяқталатын қосымша жағажайлар мен жолдарға қосылады.
Бассейндер
1933 жылға қарай паркте екі теңіз жағалауындағы тұзды сулы бассейн болды, біреуі Екінші жағажайда, екіншісі Ламберман аркасында. Бұл "суды тарту және толтыру" бассейндері күнмен жылытылған мұхит суын пайдаланды. Аптасына бір рет, судың төмендеген кезінде бассейн қақпалары ашылып, келесі таза судың көтерілуі алдында су теңізге қайтарылды. Көп жылдар бойы балалар Ванкувер Сан газетінің "Жүзуге үйрену" бағдарламасы аясында Ламберман аркасында тегін жүзу сабақтарын ала алды. Бассейн тұрақты проблемалар туындағаннан кейін толықтырылып, 1987 жылы қазіргі су шашырату паркімен ауыстырылды. Ванкувердегі осындай парктердің ең ірісі су гейзерлері, душтар және су пулеметтерінен тұрады. 1995 жылы, 60 жылдан астам жұмыс істегеннен кейін, Екінші жағажайдағы бассейн жаңа санитарлық стандарттарға сай келмегендіктен жабылды. 1996 жылға қарай оның орнына қазіргі жылытылатын бассейн салынды. Екі орында да ескі бассейннің жартылай шеңбер пішіндес сыртқы қабырғасының қалдықтарын көруге болады.