Гүнно Дальстерн – швед ақыны, 1661-1709 ж. өмір сүрген. Өр қаласында туған, Уппсала университетін бітірген, жер өлшеуші қызметін атқарған. Әдебиеттегі еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гунно Дальстиерна (7 қыркүйек 1661 – 7 қыркүйек 1709) – швед ақыны.
Swedish poet
Gunno Dahlstierna (September 7, 1661September 7, 1709) was a Swedish poet.
Өмірбаян
Гунно Дальстиерна, алғашқы тегі Эврелий, Дальсландтағы Өр приходында (қазіргі Меллеруд муниципалитетінің құрамында) дүниеге келді, онда оның әкесі пастор болып қызмет еткен. 1677 жылы Уппсала университетіне қабылданды, ал бітірген соң мемлекеттік жер өлшеу кеңсесінде жұмыс істеді. 1681 жылы Швеция үкімділігінде болған Ливонияға қызметтік міндеттермен жіберілді. 1687 жылы Лейпцигте оқылған диссертациясы оған университетте профессорлық қызмет ұсынды, бірақ ол одан бас тартты. Швецияға оралғаннан кейін король Карл XI-нің тапсырмасымен жер өлшеу жұмыстарын орындады, ал 1699 жылы бүкіл бөлімнің басшысы болды. 1702 жылы Дальстьерна атымен дворян титулы алды. Ол Балтық теңізінің барлық жағалауын – Ливонияны, Рюгенді және швед Помераниясын аралап, Стокгольмдегі мемлекеттік жер өлшеу кеңсесінде әлі де сақталған карталарды жасады. Оның қырық сегізінші туған күні Померанияда қайтыс болды, деп айтылады, Полтава шайқасының қайғылы жаңалықтары оның өлімін жеделдеткен. Дальстиернаның патриотизмі өзінің күшті сезімімен және ынтасымен көзге түсті, ал ұзақ кәсіби шеттеу кезеңдерінде ол өзінің сүйікті Швециясына арналған әндер жазу арқылы көңілін көтеріп алды. Оның таланты өте өзгермелі болды, бірақ ең жақсы күйінде ол замандас швед ақындарының барлығынан оқсып өтеді. Оның ең танымал туындысы – «Кунгаскальд» (Штетин, 1697), Карл XI-нің өліміне арналған элегия. Ол александрин өлеңдерімен жазылған, оттава римамен құрастырылған. Өлең мазмұны әсем әрі аллегориялық, бірақ оның кейбір бөлімдері әуенді және терең ойларға толы. Дальстьерна тіл реформаторы болды, және Аттербомнің айтуынша, осы өлеңінде «ол швед тіліне Карл XI және Карл XII швед халқына қарағандай диктаторлықпен қарады». 1690 жылы Штеттинде Гуаринидің «Пастор Фидо» туындысының қайта жазылған нұсқасы жарық көрді. Оның ең танымал туындысы – «Götha kämpavisa om Konungen och Herr Peder» («Готтардың шайқас әні, патша және мырза Петр туралы»; Стокгольм, 1701). Патша – Карл XII, ал мырза Петр – Ресей императоры. Бұл күшті баллада халық арасында ұзақ жылдар бойы халық әні ретінде сақталды.
Gunno Dahlstierna whose original surname was Eurelius, was born in the parish of Ör (now part of Mellerud Municipality) in Dalsland, where his father was rector. He entered the University of Uppsala in 1677, and after gaining his degree entered the government office of land surveying. He was sent in 1681 on professional business to Livonia, then under Swedish rule. A dissertation read at Leipzig in 1687 brought him the offer of a professorial chair in the university, which he refused. Returning to Sweden he executed commissions of land surveying directed by King Charles XI, and in 1699 he became head of the whole department. In 1702 he was ennobled under the name of Dahlstjerna. He wandered over the whole of the coast of the Baltic: Livonia, Rügen and Swedish Pomerania, preparing maps which still exist in the office of public land surveying in Stockholm. His death, which took place in Pomerania on his forty eighth birthday, is said to have been hastened by the disastrous news of the Battle of Poltava. Dahlstierna's patriotism was touching in its pathos and intensity, and during his long periods of professional exile he comforted himself by the composition of songs to his beloved Sweden. His genius was most irregular, but at his best he easily surpasses all the Swedish poets of his time. His best known original work is Kungaskald (Stettin, 1697), an elegy on the death of Charles XI. It is written in alexandrines, arranged in ottava rima. The poem is pompous and allegorical, but there are passages full of melody and high thoughts. Dahlstjerna was a reformer in language, and it has been well said by Atterbom that in this poem "he treats the Swedish speech just as dictatorially as Charles XI and Charles XII treated the Swedish nation." In 1690 was printed at Stettin his paraphrase of the Pastor Fido of Guarini. His most popular work is his Götha kämpavisa om Konungen och Herr Peder ("The Goth's Battle Song, concerning the King and Master Peter"; Stockholm, 1701). The King is Charles XII and Master Peter is the tsar of Russia. This spirited ballad lived almost until our own days on the lips of the people as a folk song.
Шығармалары
Дальстиернаның шығармалары П. Ханселлимен «Швед авторларының әдеби еңбектерінің жинағы: Стернхельмнен Далинге» (Уппсала, 1856 ж. және басқалары) еңбегінде жинақталған.
The works of Dahlstierna have been collected by P. Hanselli, in the Samlade Vitterhetsarbeten af svenska Författare från Stjernhjelm till Dalin (Uppsala, 1856, &c.).