Кіріспе
Швед аристократы Олоф фон Далин (29 тамыз 1708 – 12 тамыз 1763) – швед аристократы, ақын, тарихшы және сарай адамы. Ол швед ағарту дәуірінің ықпалды әдеби тұлғасы болды.
Olof von Dalin (29 August 1708 – 12 August 1763) was a Swedish nobleman, poet, historian and courtier. He was an influential literary figure of the Swedish Enlightenment.
Өмірбаян
Олоф Далин Халланд аймағындағы Винберг приходында дүниеге келген. Әкесі – приход пасторы. Оның рыцарьдық титул алғанға дейінгі туған аты – Далин. Олоф Далиннің әкесі өзінің тегін Эльвсборг округіндегі Дальсторп қаласының атынан алған. Ол Лунд епископы Андреас Риделиуспен (1671–1738) жақын туыс болған және оны өте ерте жасында оның біліміне баулу үшін жіберген. Карл Линней оның бірге оқыған достарының бірі болды.
Мансап
1723 жылы Лунд университетінде оқып жүргенде, ол алғаш рет әкесінің орнына Северин Бекманмен бірге Стокгольмге сапар шекті, ал 1726 жылы онда мемлекеттік қызметке кірді. Барон Клас Раламбтың (1682–1751) қолдауымен ол тез арада көзге түсіп, дарыны мен зиялылығы оған зор атақ әкелді. 1730 жылдары Далин француз драмаларынан шабыт алып, замандастарының жоғары бағалаған театр пьесаларын жазды. 1733 жылы ол Джозеф Аддисонның «Көрермен» үлгісіндегі «Svenska Argus» апталығын шығара бастады, 1736 жылға дейін анонимді түрде жариялап тұрды. 1737–39 жылдары Корольдік кітапханашы болып қызмет етті, ал кейін 1755–56 жылдары Rikshistoriograf (Ұлттық тарихшы) қызметіне тағайындалды. Өзінің білімін және талғамын кеңейту мақсатымен Далин шәкірті, барон Раламбтың ұлымен бірге 1739–1740 жылдары Германия мен Францияға саяхатқа шықты. Отанына оралғаннан кейін, саяси жағдайдың өзгеруі оны «Sagan om Hästen» және «Aprilverk» (1738) атты әйгілі сатирикалық аллегорияларын жазуға итермеледі, олар өте танымал болды және көптеген еліктеушілерге шабыт берді. Оның дидактикалық эпосы «Svenska Friheten» 1742 жылы жарық көрді. Осы уақытқа дейін Эддисон мен Александр Поуп оның үлгісі болған. Бұл еңбегінде ол Томсоннан шабыт алды, оның «Liberty» өлеңін еліктеді. 1751 жылы Швеция королі Адольф Фредерик таққа отырғанда Далин тәж мұрагерінің, кейіннен Густав III-нің тәрбиешісі болды. Ол Пруссияның Ұлы Фридрихіннің қарындасы, Луиза Ульрика патшайымның сенімін иеленді, ол тәж мұрагері болған кезде 1753 жылы құрылған Швеция әдебиет академиясының хатшысы етіп тағайындады. Сарайдағы лауазымы оны патшайымның саяси интригаларына араластырды және оны бұрынғыдай ғылыммен айналысудан алшақтатты. 1756 жылға дейін тәж мұрагерінің тәрбиешісі қызметін атқарды, сол жылы мемлекеттік төңкеріске қатысқан деген күдікпен тұтқындалып, сотқа тартылды. Ол ақталды, бірақ қандай да бір сылтаумен сарайға келуіне тыйым салынды. Бұл жер аударылу кезеңін 1761 жылға дейін Далин өзінің ірі тарихи еңбегінің үшінші томын, «Svea Rikes historia» атты еңбегін дайындауға жұмсады, онда Швеция королі Карл IX-тың 1611 жылы қайтысына дейінгі оқиғалар баяндалған. Бірінші екі том 1746–1750 жылдары, үшінші том 1760–1762 жылдары екі бөлімде жарық көрді. 1751 жылы Далин дворян титулы алды, ал 1753 жылы жеке кеңесші болып тағайындалды. 1761 жылы ол тағы да сарайға оралды. Алайда, жер аударылған кезінде оның рухы мен денсаулығы сынып қалды. Үрейленген күйде ол өзінің жарияланбаған ең жақсы еңбектерінің бір бөлігін жойды және осы туралы үнемі ойланып жүрді. 1763 жылы ол Дротнингхольмдегі үйінде қайтыс болды.
Өлімнен кейінгі шығармалары
1767 жылы оның көркем әдебиеттегі жазбалары алты томдық жинақ болып, жартылай інісі Ж. К. Бекман редакциялап шығарды. Көптеген кездейсоқ өлеңдердің, анаграммалардың, эпиграммалардың, таспалы өлеңдердің және осы сияқты нәрселердің арасында оның сатиралары мен мазмұнды өлеңдері көміліп қалғандай болды. Бірақ олардың кейбіреулері, тіпті, ерекше әдемілік пен нәзіктікке ие әндер екені байқалады, ал көптегені табиғи ландшафтқа деген сүйіспеншілікті және оның формаларын білуді көрсетеді.
Олоф фон Далин қоғамы
Олоф фон Далин қоғамы 1995 жылы Швецияның Фалькенберг қаласына жақын, Далиннің туған жері Винбергте құрылды. Оның мақсаты – Олоф фон Далиннің өмірін, шығармаларын және оның заманын зерттеуге, оларды бағалауға және түсінуге үлес қосу.