Кіріспе

Органикалық химиялық реакция

Органикалық химияда Кноэвенагель конденсациясы – неміс химигі Эмиль Кноэвенагельдің есімімен аталған химиялық реакцияның бір түрі. Ол альдоль конденсациясының өзгертілген түрі. Кноэвенагель конденсациясы – карбонил тобына белсенді сутегі бар қосылыстың нуклеофильдік қосылуы, одан кейін су молекуласының бөлінуімен жүзеге асатын сусыздану реакциясы (содан конденсация деп аталады). Реакцияның өнімі көбінесе α,β қанықпаған кетон (конъюгацияланған энон) болып табылады. Бұл реакцияда карбонил тобы альдегид немесе кетон болып келеді. Катализатор ретінде әдетте әлсіз негізді амин қолданылады. Белсенді сутегі бар компонент Z\sCH2\sZ немесе Z\sCHR\sZ түрінде болады, мысалы, диэтилмалонат, Мелдрум қышқылы, этилацетоацетат немесе малоновая қышқыл, немесе цианоацетат қышқылы. Мысалы, нитрометан. Мұндағы Z – электронды тартымды топ. Z-ның күші, тіпті жұмсақ негізбен де, енолят ионына депротондауды жеңілдету үшін жеткілікті болуы керек. Бұл реакцияда күшті негіз қолданса, альдегид немесе кетонның өзіндік конденсациясы жүреді. Ганцш пиридин синтезі, Геввальд реакциясы және Фейст-Бенари фуран синтезінің барлығында Кноэвенагель реакциясының қадамдары бар. Бұл реакция сонымен қатар CS газының ашылуына әкелді.

Дойбнердің модификациясы

Нуклеофилдегі шығарылатын топтардың бірі карбон қышқылы болса, мысалы, малонова қышқылымен, конденсация нәтижесі келесі қадамда декарбоксилдеуге ұшырауы мүмкін. Дойбнер өзгертілген нұсқасында негіз пиридин болып табылады. Мысалы, пиридинде акролеин мен малонова қышқылының реакция өнімі – екі емес, бір карбоксил тобы бар транс-2,4-пентадиено қышқылы.

Вейсс-Кук реакциясы

Вейсс-Кук реакциясы – ацетон дикарбоксил қышқылының эфирі мен диацилді (1,2 кетоны) қолданып, цис бицикло[3.3.0]октаны 3,7 дионы синтездеуден тұрады. Механизмі Кноэвенагель конденсациясы сияқты жұмыс істейді: