Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай бизнесмені, саясаткер және педагог (1844–1916)
Chinese businessman, politician, and educator (1844–1916)
Шэнь Сюаньхуэй (; 4 қараша 1844 – 27 сәуір 1916) – Цин әулетінің қытай магнаты, саясаткері және педагог. Ол бірнеше ірі банктер мен университеттерді құрды және Цин империясының көлік министрі қызметін атқарды. Ол сондай-ақ Шэн Гонбао деп те белгілі болған.
Sheng Xuanhuai (; November 4, 1844 – April 27, 1916) was a Qing dynasty Chinese tycoon, politician, and educator. He founded several major banks and universities and served as Minister of Transportation of the Qing Empire. He was also known as Sheng Gongbao .
Өмірбаян
Шенг шенеуніктер отбасында дүниеге келген және алты баланың ең үлкені болған. Шенгтің әкесі де Ли Хунчжанның жақын досы болды. 1870 жылы Ли Шенгтің қабілетін бағалап, оны өзінің көмекшісі ретінде жұмысқа алды және көп ұзамай оның басты экономикалық орынбасары болды. Шенг Цин үкіметінің қажетті әскери кемелерін қаржыландыру үшін Лиге көбірек сауда кемелерін салуды ұсынды. Шенгтің ұсынысы қабылданды және сол кезден бастап Шенг кеме жасаудағы мансабымен танымал болды. Өзін-өзі нығайту қозғалысына белсенді қатысып, елді кедейліктен құтқару үшін батыс технологиясын қолдануды белсенді түрде жақтады. Оның ықпалы негізінен Қытайдың оңтүстік бөлігінде, әсіресе Шанхайда сезілді. 1893 жылы Шенг Қытай саудагерлерінің булы навигациялық компаниясын басқарды, Императорлық телеграфтық басқарманы құрды және Қытайдағы алғашқы табысты мақта зауытын ашты. 1896 жылы ол Ханянг темір зауытын және оған байланысты кен орындарын, сондай-ақ жаңадан құрылған императорлық темір жол басқармасын басқара бастады. 1895 жылы Шенг Қытайдағы ең алғашқы заманауи жоғары білім беру мекемесі – Бейянг университетінің негізін қалады. 1896 жылы ол сондай-ақ кейіннен Шанхай Цзяотун университеті мен Сиань Цзяотун университетіне бөлінген Цзяотун университетінің негізін қалады. Ол сондай-ақ он бір «алғашқы» құрады, оның ішінде алғашқы заманауи банк, алғашқы телеграф компаниясы, алғашқы темір және болат бірлескен кәсіпорны.
Sheng was born into a family of officials, and was the eldest of six children. Sheng's father was also a close friend of General Li Hongzhang. In 1870, Li appreciated Sheng's talent, employed him as his aide and soon became his chief economic deputy. Sheng recommended that Li build more merchant ships in order to fund the military ships that the Qing government needed. Sheng's suggestion was accepted and from then on Sheng became well known for his career in ship building. Taking active part in the Self Strengthening Movement, He actively advocated using Western technology in saving the country from destitution. His influence was mainly felt in the southern part of China, specifically in Shanghai. By 1893, Sheng controlled China Merchants' Steam Navigation Company, established the Imperial Telegraphy Administration and created first successful cotton mill in China. In 1896, he took over the Hanyang ironworks and related mines, along with control of the newly created imperial railway administration. In 1895, he founded Beiyang University, the first institution of modern higher education in China. In 1896, he also founded the forerunner of Jiaotong University, which was later divided into Shanghai Jiaotong University and Xi'an Jiaotong University. He also created eleven "first", including the first modern bank, first telegraphy company, the first iron and steel joint enterprise
1897 жылы ресми Шенг Қытай Императорлық банкін құрды, бұл батыс банк жүйесінің үлгісі бойынша алғашқы қытайлық коммерциялық банк болды. Банктің штаб-пәтері Шанхайда орналасқан және Цинь үкіметінен ноталар шығаруға өкілеттік алды. Шэнь Сюаньхуэй Қытай Қызыл Крест қоғамын құрушы және алғашқы президенті болды және Шэнь Дуньэмен бірге сол кездегі жаңадан пайда болған қозғалыстың негізгі лауазымды тұлғаларының бірі саналды. Боксерлер көтерілісінен кейін, 1900 жылы Сегіз ұлт альянсы Пекинге кірген кезде, Шэнь мен Ронглу Оңтүстік-Шығыс Қытайды өзара қорғауды бастады, император жесір әйел Цысидің шетелдік державаларға қарсы соғыс жариялау туралы императорлық жарлығына қарсылық көрсетті. Ли Хунчжан, Юань Шикай және басқа вице-корольдер жесірдің шетелдік державаларға қарсы әскери қимылдар жасау туралы шақыруын ашық түрде қабылдамады. 1902 жылы Шэнь мен британдық дипломат Джеймс Маккей келіссөздер жүргізіп, Қытайдағы экстратерриториялықты жоюды көздеген қытай-британдық «Маккей келісімін» қол қойды. 1911 жылы Шенг 1911 жылы Цинь әулеті құлағанға дейін Императорлық кабинеттегі жоғары дәрежелі Пошта және байланыс кеңесінің басшысы болып тағайындалды. Шенг 72 жасында Шанхайда қайтыс болды.
In 1897, official Sheng founded the Imperial Bank of China, the first Chinese owned commercial bank modeled on the Western banking system. The bank was headquartered in Shanghai and had the authority to issue notes from the Qing government. Sheng Xuanhuai was a founder and the first president of the Red Cross Society of China, and is widely considered one of the key officials behind the then fledgling movement alongside Shen Dunhe. After the Boxer Uprising, in 1900 when Eight Nation Alliance entered Peking, Sheng and Ronglu initiated the Mutual Protection of Southeast China, resisting Empress Dowager Cixi's Imperial Decree of declaration of war against foreign powers. Li Hongzhang, Yuan Shikai and other viceroys openly rejected Dowager's call for staging military actions against the foreign powers. In 1902, Sheng and British diplomat James Mackay negotiated and signed the Sino British "Mackay Treaty," which anticipated the abolition of extraterritoriality in China. In 1911, Sheng was appointed head of the Board of Posts and Communications, a high rank in the Imperial cabinet during the Qing dynasty, until the dynasty fell in 1911. Sheng died at the age of 72 in Shanghai.
Тұрғын үйлер
Шенгтің Пекиндегі жеке резиденциясы, ол пошта министрі қызметін атқарып тұрғанда, кейіннен көпшілікке арналған қонақ үйге айналды. Шанхайда Шенг 1900 жылы Хуайхай Чжун Лу көшесіндегі 1517 нөмірлі үйde сарайда тұрған. Туньменгуй революционерлері Ся Чао мен Гу Найбин 1911 жылы осы ғимаратты өртеп жіберуді жоспарлаған. Қазіргі уақытта сарайда Жапон консулдығы орналасқан.
Sheng's private residence in Beijing while he was serving as the postal minister, has since been turned into a hotel for the public. In Shanghai, Sheng lived a mansion constructed in 1900 at No. 1517 Huaihai Zhong Lu. Tongmenghui revolutionaries Xia Chao and Gu Naibin planned to burn down the building in 1911. The manor currently houses the Japanese Consulate.