Қытай тілшісі және философы У Чжихуэй өмірі мен қызметі
Wu Zhihui
У Чжихуэй (1865-1953) – қытай тіл білімі мен философы, Жуинь әліпбиін жасаған. Гоминьдан партиясының «Төрт ақсақалдарынан» бірі, анархист және реформатор.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қытай тіл білімі мен философиясы саласындағы ғалым (1865-1953)
Chinese linguist and philosopher (1865 1953)
У Цзиньхен, көбінесе өзінің сыпайы атымен Ву Цзихуэй (Ву Чиххуэй,; 1865–1953) деп танылады, сондай-ақ Ву Ши Фэй деген атпен де белгілі, ол 1912–13 жылдарғы айтылуды біріктіру комиссиясының төрағасы болды. Комиссия Жан Бинлиньнің еңбегіне негізделген Жуйинь жүйесін жасады және Гуоюй тілінің айтылуын стандарттады. У 20 ғасырдың басында Францияда болған кезінде Ли Шицзэн, Чжан Жэньцзе және Цай Юаньпеймен бірге анархист болды. Олар 1920 жылдары Ұлттық партияның қатаң антикоммунистік "Төрт ақсақал" тобының бірі ретінде танылды.
Wu Jingheng , commonly known by his courtesy name Wu Zhihui (Woo Chih hui, ; 1865–1953), also known as Wu Shi Fee, was a Chinese linguist and philosopher who was the chairman of the 1912–13 Commission on the Unification of Pronunciation that created Zhuyin (based on Zhang Binglin's work) and standardized Guoyu pronunciation. Wu became an anarchist during his stay in France in the first decade of the 20th century, along with Li Shizeng, Zhang Renjie, and Cai Yuanpei. With them, he was known as one of the strongly anti communist "Four Elders" of the Nationalist Party in the 1920s.
Мансап
У Цзихуй Цзянсу провинциясының Уджин қаласында кедей отбасында дүниеге келді. 1891 жылы ол қиын Juren емтиханын сәтті тапсырып, дарынды студент болды. Наньян колледжінің дайындық мектебінде (қазіргі Шанхай Наньян үлгілік орта мектебі) қызмет етті. 1903 жылы «Субао» газетінде Ву Цин үкіметін сынап, сол кездегі биліктегі императрица жесір Цисиді «құрғаған ескі әйел» және «фахиша» деп қорлады. Осы оқиғадан кейін Ву Гонконг арқылы Лондонға қашып кетті. Оның ресми мәртебесі оған Шотландия мен Францияда саяхаттап, тұруға мүмкіндік берді. Эдинбургте университет лекцияларына қатысты. 1903 жылы Парижге барды, онда Пекинде танысқан жоғары лауазымды шенеуніктің ұлы Ли Шицзэнмен және белгілі бай саудагердің ұлы Чжан Ренцзимен достығын жаңартты. Ву олардан он жылға жуық үлкен болғанымен, үш жас ғалым, Қытай ой-санасын басып алған Конфуций философиясын жақсы білсе де, Францияда гүлдеген анархизм ілімдеріне әсерленді. Ли мен Чжанмен бірге «Шицзяе Ше» (Дүниежүзілік қоғам) құрды, ол бірнеше ондаған жылдар бойы анархистік ойдың және жақтастарының орталығына айналды. 1905 жылы олар Қытай ұлттық партиясының (ҚҰП) алдағысы Туньменгуйге қосылды. Келесі жылы Ву өзін анархист деп жариялады. Кейін ол «Әдептілікті дамыту қоғамы» сияқты ықпалды революциялық ұйымдарды құрды және Қытайдың алғашқы синдикалистік журналы «Жаңа дәуір» мен «Еңбек» сияқты радикалды журналдарды бақылады. Ол ғылымды, рационализмді, тіл реформасын және неке институтын жоюды қолдады. Оның идеялары революциялық болды, бірақ ол өз утопиялық қоғамын құруға 3000 жыл қажет екенін есептеді. Ву Франциядағы «Тынымсыз еңбек, шалқарусыз оқу» қозғалысында белсенділік танытты. Оның студенттерінің арасында көптеген анархистер және болашақ коммунистер болды.
Born into a poor family in Wujin, Jiangsu province as Wu Tiao , Wu Zhihui was an outstanding student, passing the challenging Juren examination in 1891. He served at the Nanyang College Preparatory School Hall (now the Shanghai Nanyang Model High School). In 1903 in the Subao newspaper, Wu criticized the Qing government and derided then ruling Empress Dowager Cixi as a "withered old hag" and a "whore." After this incident, Wu fled by way of Hong Kong to London. His official status enabled him to travel and live in Scotland and France. He attended university lectures in Edinburgh. In 1903, he went to Paris, where he renewed his friendship with Li Shizeng, the son of a high official he had met in Beijing, and with Zhang Renjie, well connected son of a prosperous merchant. Although Wu was their elder by more than a decade, the three young scholars, although well versed in the Confucian philosophy which dominated Chinese thought, were impressed by the doctrines of anarchism which flourished in France. Together with Li and Zhang, he formed the Shijie She (World Society), which became a center of anarchist thought and recruitment for several decades. Together they joined the Tongmenghui, the precursor to the Chinese Nationalist Party (GMD), in 1905. Wu declared himself an anarchist the next year. He later founded influential revolutionary organizations like the Society to Advance Morality and supervised radical journals like New Era and Labor, China's first syndicalist magazine. He promoted science, rationalism, language reform, and the abolition of marriage. His ideas were revolutionary, but he estimated that it would take 3,000 years to achieve his vision of a utopian society. Wu was instrumental in the Diligent Work Frugal Study Movement in France. Among his students were a large group of anarchists – and future communists.