Кіріспе

Оңтүстік-шығыс Бразилиядағы өзен, муниципалитет.

Параиба-ду-Сул (ˈʁiu pɐɾɐˈibɐ du ˈsuw) немесе жай ғана Параиба – Бразилияның оңтүстік-шығысындағы өзен. Ол Паратинга өзенінің ең алыс бастауынан батыстан солтүстік-шығысқа қарай ағып, Кампос-дос-Гойтаказеске жақын теңізге құяды. Өзен Параибуна бөгетінде Параибуна өзенімен қосылғанда өзінің атын алады. Оның негізгі салалары – Ягуари, Букира, Параибуна, Прето, Помба және Муриаэ өзендері. Соңғы екеуі ең ұзын салалары болып табылады және тиісінсе, бас өзенге қосылып, теңіз сағасына дейін ағады.

Параиба-ду-Сул өзенінің аңғары 20°26' және 23°39' оңтүстік ендігі мен 41° және 46°30' батыс бойлығы арасында орналасқан және үш штатқа бөлінген шамамен 2 км² аумақты қамтиды. Басты экономикалық қызмет түрлері – өнеркәсіп және мал шаруашылығы.

Экология

Бразилияның солтүстігіндегі өзендерден өзгеше, су температурасының маусымдық өзгеруі көбінесе шектеулі болса, Бразилияның оңтүстігіндегі өзендер, мысалы Параиба-ду-Сул, қыс пен жаз арасында айқын ерекшеліктерді көрсетеді. Сан-Паулу штатындағы Лорена өзенін зерттеу кезінде судың температурасы жазда 26,6 °C (80 °F) болса, қыста 15,2 °C (59 °F) дейін төмендеді. pH көрсеткіші бейтарап және әдетте 6 мен 8 аралығында ауытқиды. Параиба-ду-Сул бассейнінде 100-ден астам жергілікті балық түрлері қоныстанды, олардың көпшілігі Loricariidae, Characidae және Trichomycteridae тұқымдастарына жатады. Өзен бассейніндегі балық түрлерінің шамамен 40% эндемиктер (Oligobrycon туысы толығымен осы бассейнге ғана тән). Бразилияның ең густо заселенген және өнеркәсіптік дамыған аймақтарының бірі арқылы өтетіндіктен, Параиба-ду-Сул ластанудан зардап шегеді. Жергілікті цихлид Geophagus brasiliensis-ті зерттеу нәтижесінде, кейбір ауыр металдардың деңгейі Бразилияның тағамдық заңнамасында белгіленген нормадан асып кеткені анықталды. Оның ішінде 46 түрі жерсіз балықтар және Lernaea cyprinacea паразиттік копеподы бар. Бірнеше жергілікті түрлер (мысалы, Brycon insignis, Pogonopoma parahybae) қатты қауіп төніп тұр, ал түрлердің саны мен әртүрлілігінің жалпы төмендеуі байқалды. Potamarius grandoculis балығы тек Параиба-ду-Сул және Дос өзендерінің сағасынан ғана белгілі, бірақ ол қазірдің өзінде жойылып кеткен болуы мүмкін. Параиба-ду-Сул бассейніндегі басқа да қауіпті түрлер – Diplodon dunkerianus, D. expansus және D. fontaineanus екі жапырақты моллюскілері, сондай-ақ Ходждің бүйір мойынды тасбақасы (Mesoclemmys hogei). 2010 жылы өзен бассейні үшін ұсыныстармен бірге ұлттық сақтау жоспары жарияланды.