Ален Турен: Француз социологының өмірі мен еңбектері
Alain Touraine
Ален Турен (1925-2023) – француздық социолог, әлеуметтік қозғалыстар, еңбек социологиясы және 68 мамыр оқиғалары зерттеушісі. Биографиясы мен ғылыми еңбектері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз әлеуметтанушысы (1925–2023)
French sociologist (1925–2023)
Ален Турен (аля турейн; 3 тамыз 1925 – 9 маусым 2023) – француз әлеуметтанушысы. Ол Жоғары ғылымдар мектебінде (École des Hautes Études en Sciences Sociales) ғылыми жетекші болды, онда ол әлеуметтік қозғалыстарды зерттеу орталығын (Centre d'étude des mouvements sociaux) құрды. Турен Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін француз еңбек әлеуметтануының қалыптасуында маңызды рөл атқарды, содан кейін әлеуметтік қозғалыстардың әлемдік деңгейде танымал әлеуметтанушысы болды, әсіресе Франциядағы 1968 жылғы мамырлық студенттік қозғалысы және коммунистік Польшадағы "Солидарлық" кәсіби одақ қозғалысы.
Alain Touraine (alɛ̃ tuʁɛn; 3 August 1925 – 9 June 2023) was a French sociologist. He was research director at the École des Hautes Études en Sciences Sociales, where he founded the Centre d'étude des mouvements sociaux. Touraine was an important figure in the founding of French sociology of work after World War II and later became an internationally renowned sociologist of social movements, particularly the May 68 student movement in France and the Solidarity trade union movement in communist Poland.
Өмірбаян
Турэн өзінің хагнесін (дайындық мектебін) Париждегі Луи-ле-Гранд лицейінде аяқтады және 1945 жылы École Normale Supérieure-ге оқуға түсті. Ол ENS-дегі оқуын Венгрияға ғылыми сапармен тоқтатты, содан кейін Францияға оралғаннан кейін 1947-1948 жылдары Валенсиендегі шахтада жұмыс істеді. Турэннің өнеркәсіптік ортадағы жұмысы және оның бір мезгілде социолог Жорж Фридманның «Problèmes humains du machinisme industriel» еңбегімен танысуы оны ENS-те тарих оқуларын жалғастыруға және 1950 жылы тарихта агрегацияны тапсыруға итермеледі. Сол жылы ол CNRS-те әлеуметтану ғылымының зерттеушісі болды, Фридманның жұмысының әлеуметтануының жаңа саласында жұмыс істеді. Турэн Париждегі Булонь-Биланкурдағы Renault автозауытында далалық зерттеулер жүргізді, нәтижесінде 1955 жылы оның алғашқы әлеуметтану монографиясы жарық көрді. 1952 жылы ол Гарвардта Талкотт Парсонспен оқуға Рокфеллер қорынан грант алды. 1964 жылы Париж университетінде екі докторлық диссертациясын қорғады. Оның негізгі диссертациясы 1965 жылы «Sociologie de l'action» деген атпен, ал кіші диссертациясы 1966 жылы «La conscience ouvrière» деген атпен Éditions du Seuil баспасынан шықты. Турэн екі баланың әкесі болды: Марисол, ол Жан Марк Эйро және Мануэль Валлс үкіметтерінде 2012 жылдан 2017 жылға дейін Францияның әлеуметтік істер және денсаулық сақтау министрі болды; және Филипп, Париждегі Питье-Сальпетриер ауруханасының эндокринология профессоры. Турэн 2023 жылғы 9 маусымда Парижде 97 жасында қайтыс болды.
Touraine completed his khâgne (preparatory school) at the Lycée Louis le Grand in Paris, and entered the École Normale Supérieure in 1945. He left his studies at the ENS for a research trip in Hungary and then worked at a mine in Valenciennes in 1947–1948 after his return to France. Touraine's work in the industrial milieu and his simultaneous discovery of the sociologist Georges Friedmann's Problèmes humains du machinisme industriel led him to return to studies in history at the ENS and to pass the agrégation in history in 1950. The same year, he became a researcher in sociology at the CNRS, working in the new subfield of the sociology of work under Friedmann. Touraine conducted field research at the Renault auto factory in Boulogne Billancourt in Paris, which would lead to his first sociological monograph, published in 1955. In 1952, he received a grant from the Rockefeller Foundation to study at Harvard with Talcott Parsons. Touraine defended his two doctoral theses at the University of Paris in 1964. His major thesis was published as Sociologie de l'action in 1965, and his minor thesis as La conscience ouvrière in 1966, both by Éditions du Seuil. Touraine was the father of two children: Marisol, who served as the French Minister of Social Affairs and Health from 2012 to 2017 in the government of Jean Marc Ayrault and Manuel Valls; and Philippe, a professor of endocrinology at the Pitié Salpêtrière hospital in Paris. Touraine died in Paris on 9 June 2023, at the age of 97.
Жұмыс
Екінші дүниежүзілік соғыстан кейінгі француз еңбек социологтарының бірінші буынының бір бөлігі болған Турен Францияда өнеркәсіптік ортада социологиялық далалық зерттеулердің пионері болды. Ол американдық өнеркәсіптік социология мен еңбек қатынастарының, сондай-ақ Пол Лазарсфельдтің сауалнамалық зерттеулерінің ықпалына түсті. 1955 жылы Туреннің Renault бойынша зерттеуі «АВС» автоматтандыру теориясын ұсынды, оны 1960-шы жылдардағы «жаңа жұмысшы классының» радикалды социологтары, соның ішінде Серж Малле қабылдады. Туреннің 1960 жылдан кейінгі еңбегі «әрекет социологиясына» негізделген, ол оны «акционализм» деп атады, және қоғам болашағын құрылымдық механизмдер мен өзінің әлеуметтік күресі арқылы қалыптастырады деп санайды. Өзінің «Sociologie de l'action» атты алғашқы теориялық тұжырымында Турен «акционализмді» Талкотт Парсонстың функционализміне балама ретінде қарастырды, оған өмірі бойы жиі наразылық білдірген. 1968 жылдың мамырында студенттік қозғалыс басталғанда Турен Нантерде социология профессоры болды. Турен қозғалысты тікелей бақылап, оның алғашқы зерттемелерінің бірін жазды; 1968 жыл оның еңбегінде еңбек және жұмысшы классынан әлеуметтік қозғалыстарға бет бұруын білдірді. 1960-шы жылдары «индустриялық қоғамның» маңызды теоретигі болған Турен 1969 жылы «индустриялық қоғамнан кейінгі қоғам» тұжырымын ұсынатын алғашқы кітаптардың бірін жариялады, бірақ американдық социологтар Дэниел Белл мен Дэвид Рисман бұл терминді бұрыннан қолданып жүрген. Оның мансабының басым бөлігінде әлеуметтік қозғалыстарға қызығушылық танытты. Ол әлемдегі, әсіресе Латын Америкасындағы жұмысшылар қозғалысын жан-жақты зерттеді және оның жайлы көп жазды. Польшада ол диссиденттік «Солидарность» қозғалысының пайда болуын бақылады. Польшада жүргенде ол «Голос и глаз» (La Voix et le Regard) [1981] еңбегінде сипатталған «Социологиялық араласу» зерттеу әдісін әзірледі. Турен Латын Америкасында және Континенталдық Еуропада кең танылды. Оның кітаптарының жартысы ағылшын тіліне аударылса да, ағылшын тілді әлемде оның танымалдығы одан кем. 1969 жылы ол аргентиналық сәулетші Эмилио Амбас ұйымдастырған Universitas жобасына қатысты.
Part of the first generation of French sociologues du travail after World War II, Touraine was a pioneer of sociological fieldwork in industrial settings in France, drawing on the influence of American industrial sociology and industrial relations, as well as the survey research of Paul Lazarsfeld. Touraine's 1955 study of Renault articulated the "ABC" theory of automation which was adopted by 1960s radical sociologists of the "new working class," including Serge Mallet. Touraine's mature work after 1960 is based on a "sociology of action", which he called "actionalism", and believes that society shapes its future through structural mechanisms and its own social struggles. Expressed in his first theoretical statement, Sociologie de l'action, Touraine conceived "actionalism" as an alternative to the functionalism of Talcott Parsons, toward which he had frequently expressed disdain throughout his career. Touraine was a professor of sociology at Nanterre when the student movement of May 1968 broke out on its campus. Touraine observed the movement on the ground and wrote one of the first studies of it; 1968 marked a transition in his work away from labor and the working class toward social movements. Touraine, who in his 1960s work had been a major theorist of "industrial society," published one of the first books articulating a concept of "post industrial society" in 1969, though the American sociologists Daniel Bell and David Riesman had already been using the term. His prime interest for most of his career has been with social movements. He had studied and written extensively on workers' movements across the world, particularly in Latin America. In Poland where he observed and the emergence of the dissident movement Solidarnosc. While in Poland, he developed the research method of "Sociological Intervention," which had been outlined in "The Voice and the Eye" (La Voix et le Regard) [1981]. Touraine has gained popularity in Latin America as well as in continental Europe. He has failed to gain the same recognition in the English speaking world, although half of his books have been translated into English. He participated in 1969 at the Universitas project organized by Argentine architect Emilio Ambasz.
Құрметтер
2007 жылы ол Каталония Ашық университетінің құрметті докторы атанды. 2010 жылы Зигмунт Бауманмен бірлесіп, коммуникация және гуманитарлық ғылымдар саласындағы Принц Астурия сыйлығымен марапатталды. Турэн 2014 жылы қызы Марисоль Францияның әлеуметтік мәселелер министрі қызметін атқарып тұрғанда, Құрмет легионымен марапатталды.
In 2007, he was appointed honorary doctor of the Open University of Catalonia. In 2010, he was jointly awarded, with Zygmunt Bauman, the Príncipe de Asturias Prize for Communication and the Humanities. Touraine received the Legion of Honour in 2014 during his daughter Marisol’s mandate as French Minister of Social Affairs.
Таңдалған жарияланымдар
Турин, А. (1965) Әрекеттің әлеуметтануы. Париж: Seuil. Турин, А. (1966) Жұмысшылар санасы. Париж: Seuil. Турин, А. (1968) Мамыр қозғалысы немесе утопиялық коммунизм. Париж: Seuil. Турин, А. (1969) Өнеркәсіптен кейінгі қоғам. Париж: Seuil. Турин, А. (1971) Өнеркәсіптен кейінгі қоғам. Ертеңгі әлеуметтік тарих: Бағдарламаланған қоғамдағы таптар, қақтығыстар және мәдениет. Нью-Йорк: Random House. Турин, А. (1977) Қоғамның өзіндік өндірісі. Чикаго: Чикаго университетінің баспасы. Турин, А. (1981) Дауыс және көз: Әлеуметтік қозғалыстар талдауы. Кембридж: Cambridge University Press. Дубет, Ф., А. Туран және М. Вивиорка (1983) Бірлік: Әлеуметтік қозғалыстың талдауы: Польша 1980-1981. Кембридж: Cambridge University Press. Турин, А. (1995) Қазіргі заманға сын. Оксфорд: Blackwell. Турин, А. (1999) "9-тарау: Қоғам өзіне бұрылады". Қазіргі заманғы әлеуметтік теория бойынша Блэквелл оқырманы. Ред. Энтони Эллиот. Нью-Йорк: John Wiley & Sons, Incorporated, 1999. Турин, А. (2000) Бірге өмір сүре аламыз ба?: Теңдік және айырмашылық. Стэнфорд, Калифорния: Стэнфорд университетінің баспасы. Турин, А. (2006) Әйелдер әлемі. Париж: Fayard. Турин, А. (2007) Бүгінгі әлемді түсінудің жаңа парадигмасы. Кембридж, Малден: Polity. Турин, А. (2009) Басқаша ойлау. Кембридж, Малден: Polity.
Touraine, A. (1965) Sociologie de l'action. Paris: Seuil. Touraine, A. (1966) La conscience ouvrière. Paris: Seuil. Touraine, A. (1968) Le mouvement de mai ou le communisme utopique. Paris: Seuil. Touraine, A. (1969) La société post industrielle. Paris: Seuil. Touraine, A. (1971). The Post Industrial Society. Tomorrow's Social History: Classes, Conflicts and Culture in the Programmed Society. New York: Random House. Touraine, A. (1977). The Self Production of Society. Chicago: The University of Chicago Press. Touraine, A. (1981). The Voice and the Eye: An Analysis of Social Movements. Cambridge: Cambridge University Press. Dubet, F., A. Touraine and M. Wieviorka (1983). Solidarity: The Analysis of a Social Movement: Poland 1980 1981. Cambridge: Cambridge University Press. Touraine, A. (1995). Critique of Modernity. Oxford: Blackwell. Touraine, A. (1999). "Chapter 9: Society Turns Back Upon Itself." The Blackwell Reader in Contemporary Social Theory. Ed. Anthony Elliott. New York: John Wiley & Sons, Incorporated, 1999. Touraine, A. (2000). Can We Live Together? : Equality and Difference. Stanford, Calif.: Stanford University Press. Touraine, A. (2006). Le Monde des Femmes. Paris: Fayard. Touraine, A. (2007). New Paradigm for Understanding Today's World. Cambridge, Malden: Polity. Touraine, A. (2009). Thinking Differently. Cambridge, Malden: Polity.