Кіріспе

1995 жылы Рихард Престонның көркем емес кітабы. "Қайнар аймақ: қорқынышты шын оқиға" кітабы – 1994 жылы Рихард Престонның вирустық геморрагиялық қызбалар, әсіресе ебола және марбург вирустарының пайда болуы мен оқиғалары туралы ең көп сатылған көркем емес триллері. Кітаптың негізі Престонның 1992 жылғы "Нью-Йоркер" журналындағы "Қайнар аймақтағы дағдарыс" мақаласы болды. Филовирустар – Эбола, Судан, Марбург және Равн вирустарын қоса алғанда – 4-деңгейлі биологиялық қауіпсіздік агенттері болып табылады, олар адамдар үшін өте қауіпті, себебі олардың жұқтыру қабілеті жоғары, өлім-жітім көрсеткіші жоғары және көпшілігіне профилактикалық шаралар, емдеу немесе жазылу жолдары белгілі емес. Престон Орталық Африкадағы екі қызба – Эбола және Марбург вирусының – тарихын сипаттағаннан кейін, 1989 жылы Вашингтондан 24 шақырымдай қашықтықтағы Виржиния штатының Рестон қаласындағы приматтарды карантинде ұстау орталығында Эбола вирусының туысы – Рестон вирусының табылуын баяндады.

Рестон вирусының таралуы

Рестон вирусы 1989 жылғы қарашада АҚШ Армиясының инфекциялық аурулар жөніндегі медициналық зерттеу институтының стажері Томас У. Гейсберт тарапынан табылды. Доктор Питер Б. Ярлинг бұл филовирусты одан әрі оқшаулады. Ауруларды бақылау және алдын алу орталығы 178 жануар күткен адамдардың қанын тексерді. Алты адамның нәтижесі оң болды, бірақ ешқайсысы ешқандай симптомдарды көрсетпеді. Рестон вирусының адамдарға әсер ету қабілеті төмен екені анықталды. Бұл кейіннен, инфекцияланған маймылдың некропсиясын жасаған кезде бір күткен адам вирусты жұқтырғанда расталды, себебі ол инкубациялық кезеңнен кейін вирустың ешқандай белгісін көрсетпеді.

Қабылдау

"Американ ғалымы" журналы "Жылы аймақ" кітабын ғасырлық ғылымды қалыптастырған 100 кітаптың бірі деп тізімдеген. "Жылы аймақ" кітабына жасалған көптеген сын-пікірлер кітаптың жаңа вирустарға қатысты қоғамдық пікірге тигізген әсерін көрсетеді. Британдық медицина журналындағы мақала параноя мен жалпы халық арасындағы үрейді бейнелейді. Мақала авторы "осы құпия агент келесіде қашан және қайда пайда болады, ал адамтектестерді қандай басқа да қауіп-қатер күтіп тұр" деп ойланған. Бұл туралы "Халық денсаулығы туралы хабарламалар" журналында жарияланған мақалада "қазіргі жағдайдың қиындығы" және "ірі денсаулық сақтау қауіптеріне жауап беруге қабілеттілігіміз" айтылған. "Жылы аймақ" кітабы "экологиялық шекараны бұзу туралы романтикалық әңгіме" деп сипатталады. Осы кітапқа реакция жаңа вирустарға қатысты қоғамдық пікірде ғана емес, Ауруларды бақылау және алдын алу орталықтарындағы өзгерістерде де көрінді. 1970-ші жылдардың басында халық денсаулығын сақтау инфрақұрылымын қаржыландырумен қатар, биологиялық қорғаныс мәселелері де көп талқыланды. Бұл кітап жаңадан пайда болатын ауруларға қарсы күресті күшейтті. Халықаралық денсаулықты ұлттық қауіпсіздікпен байланыстыра отырып, бұл күрес "Жылы аймақты" аурудың жаһандық құбылысына араласуды негіздеу үшін пайдаланды. "Жылы аймақ" кітабы Эбола Заир індетіне байланысты Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымының (ДДҰ) күшті реакциясын тудырды. Сарапшылар тобы дереу жұмысты бастады. Көптеген елдер шекараларын күшейтті, кеден қызметкерлеріне ескертулер берді, саяхатшыларды карантинге алып, саяхат кеңестерін жариялады. Қорқыныш жанрындағы жазушы Стивен Кинг кітаптың бірінші тарауын "өмірімде оқыған ең қорқынышты нәрселердің бірі" деп атады. "Сізді қорқытып, қорқытып, қорқытып жүрген кітап бар ма?" деген сұраққа жазушы Сюзан Коллинз: "Ричард Престонның "Жылы аймақ" кітабы. Мен оны бірнеше апта бұрын оқыдым. Әлі де қалпына келіп жатырмын" деп жауап берді. "Жылы аймақ" кітабы Эбола вирусының әсерін сенсациялық түрде көрсеткені үшін сынға ұшырады. Өздерінің естеліктерінде "4-деңгей: CDC вирусын аулаушылар" (1996) атты кітабында CDC-нің бұрынғы ғалымдары Джозеф Б. МакКормик және Сьюзан Фишер Хох Престонды Эбола ағзаларды ерітеді деп мәлімдегені үшін айыптады. Олардың пікірінше, вирустың салдарынан тіндерде қан кету болғанымен, ағзалардың құрылымы сақталады. МакКормик пен Фишер Хох Престонның Рестон вирусы оқиғасындағы CDC әрекеттерінің нұсқасына да қарсы шықты. Дэвид Куаммен өзінің "Эбола: Өлімге әкелетін вирустың табиғи және адамзат тарихы" (2014) атты кітабы туралы сұхбатта "Жылы аймақ" кітабындағы "көрінетін, қорқынышты егжей-тегжейлер" Эбола туралы "асыра бағаланған ойға" себеп болғанын, соның салдарынан "адамдар бұл ауруды табиғаттан тыс құбылыс ретінде қарастырғанын" мәлімдеді.

Фильмге бейімделу сәтсіз

1993 жылдың қаңтар айында 20th Century Fox продюсері Линда Обст Престонның 1992 жылғы New Yorker мақаласының киноқұқықтары үшін өткен аукционда жеңіске жетті, мақала сол кезде әлі кітапқа айналдырылып жатқан еді. Бұл ұсыныстан озуға жауап ретінде Warner Bros. продюсері Арнольд Копельсон бірден осыған ұқсас тақырыптағы жобаны қолға алды. Бұл бәсекелес фильм, "Жұқырғандар" (Outbreak), ақырында Fox-тың жоспарлаған "Қызыл сызықтағы дағдарыс" (Crisis in The Hot Zone) фильмінің сәтсіз аяқталуына ықпал етті. "Қызыл сызықтағы дағдарыс" фильмінің режиссерлігіне Вольфганг Петерсен (кейіннен "Жұқырғандар" фильмін түсірген), Майкл Манн және Ридли Скотт қарастырылды. Скотт 1994 жылдың ақпан айында фильмді түсіруге келісті. Сценарист Джеймс В. Харт кітапты бейімдеу үшін шарт жасасты. 1994 жылдың сәуір айының соңында Fox Роберт Редфорд пен Джоди Фостер фильмде басты рөлдерді ойнауға келіскенін хабарлады. Алайда, "Қызыл сызықтағы дағдарыс" ешқашан түсірілмеді. Фостер түсірілімге кіріспес бұрын фильмнен бас тартты, соның салдарынан түсірілім кешіктірілді, ал Мерил Стрип, Шарон Стоун және Робин Райт оның орнына қарастырылды. 1994 жылдың тамызында Редфорд та фильмнен бас тартты; Редфорд кеткеннен кейін бірнеше күн өткен соң, дайындық жұмыстары тоқтатылғаны жарияланды.

Телехикая

2014 жылдың 16 қазанында The Hollywood Reporter Ридли Скотт кітапты тағы да бейімдеуді жоспарлағанын, бұл жолы NatGeo үшін телесериал ретінде іске асыруды көздегенін хабарлады. Келли Соудерс, Брайан Питерсон және Джефф Винтар пилоттық бөлімді жазды. Джулианна Маргулис Нэнси Жаакс рөлінде ойнады. Түсірілімдер 2018 жылдың қыркүйек айында басталды. Линда Обст тағы да сериалдың продюсері болды. Сериал алғаш рет 2019 жылдың 27 мамырынан 29 мамырына дейін көрсетілді, содан кейін екінші маусымға ұзартылды.