Кіріспе

Дальтон – Австралияның Жаңа Оңтүстік Уэльс штатының Оңтүстік Тақталы аймағындағы кішкентай, ішкі аймақтағы қала. 2021 жылғы халық санауы бойынша халқы 230 адамды құрады. Қаладан Олонг ағысы өтеді және ол жер сілкінісіне бейім аймақта орналасқан.

Орналасқан жері

Дальтон Сидней мен Мельбурнды байланыстыратын Хьюм тас жолының солтүстігінде, Жаңа Оңтүстік Уэльстің оңтүстігіндегі Гоулберн мен Ясс қалалары арасында, Сиднейдің оңтүстік-батысында және ұлттық астана Канберраның солтүстігінде орналасқан. Жақын жердегі қалалар: Куллерин, Гундару, Гуннинг, Ясс және Муррумбатеман.

Тарих

Қазіргі уақытта Далтон деп аталатын аймақ солтүстікте Гундунгура тайпасының және оңтүстікте Нгунавал тайпасының дәстүрлі жерлерінің шетінде орналасқан. Бұл екі тайпа өте ұқсас, тіпті бірдей тілдерде сөйлеген. Қала 1862 жылы ресми түрде құрылды. Атауы сол кездегі Жаңа Оңтүстік Уэльс губернаторының әйелі, Рт Хон. Сэр Джон Янгтың әйелінің тегінен алынған; оның есімі Аделаида Аннабелла Тьюйт, Эдвард Тьюйт Далтонның қызы. 1860 жылдары алтын кенеттен табылатын кварц таулары ашылды, бірақ кен өндіруге тырысқанда тиімді болмады. 1878 жылы Далтон мемлекеттік мектебі Дж. В. Мур мырзаның басшылығымен, осы мақсат үшін жалға алынған ғимаратта оқытылды, ол сол кезде өте жеткіліксіз болды. Мектеп ғимаратының жалға алу мерзімі аяқталуға жақын болды және басқа ғимараттар табу мүмкіндігі аз болғандықтан, жаңа ғимарат салуға тендер жарияланды. 1878 жылы мектепте 60 бала тіркелген, ал орташа қатысушылар саны 45 болды. (Кеуанбейян (1875–1879) маңында осы аттас бұрынғы мектеп болғандығын ескеріңіз.)

Геология және жер сілкіністері

Дальтоннан Джордж көліне дейінгі аймақтың түпкі жыныстық қабаттары геологиялық жағынан белсенді, көл солтүстік-оңтүстік бағытындағы жарық жүйесі бойында пайда болған. Дальтон Австралияның шығыс таулы аймақтарына қарағанда жер сілкіністері мен дірілдердің жоғары деңгейін көрсетеді, ал олардың ошақтары өте жақын тереңдікте (әдетте 1 км-ден кем) орналасқандықтан, келтіретін зиян көбінесе үлкен болады: МL3.0 шамасындағы жер сілкіністері аймақтағы ғимараттарға зақым келтірген. Дальтон/Ганнинг аймағында болған маңызды жер сілкіністерінің қатарында 1888 жылдың 5 шілдесінде Сиднейде сезілген ML5.3 шамасындағы жер сілкінісі бар, ол аймақтағы сейсмикалық белсенділіктің алғашқы тіркелген жағдайы; ол Канберрадағы ғимараттарда ұсақ жарықтарға және Англикан шіркеуіне зақым келтірді; сондай-ақ, 1984 жылдың 9 тамызындағы ML4.3 шамасындағы Олонг жер сілкінісі Олонг шаруашылығына және Англикан шіркеуіне зақым келтірді. Бұл оқиғалар пойыздардың бағыты Ганнинг қаласы арқылы жүргізілген кезде болды, Дальтон қаласы емес. Бүгінде қала ауылдық тұрғын үй орталығы ретінде жаңа рөлге ие болып, жақсы күтілген кең көшелермен, шіркеулермен, мектеппен, жұмыс істейтін қонақ үймен (мәйрамхана), пошта қызметтерімен және жанармай құю станциясымен дамып келеді. Монаро аймағы қой жүн өндірісімен, әсіресе Мерино тұқымымен әйгілі. Құрғақ егістік жаздық және қысқы бидайды, сондай-ақ басқа дәнді дақылдарды қолдайды, бірақ шаруашылық ет үшін мал өсіруді де қамтиды.

География және қоршаған орта

Олонг өзені қаланың ішінде ағып өтеді. Өзен маңындағы табиғи ортаны қалпына келтіру жұмыстары жүргізіліп жатыр, бұл жұмысты негізінен Дальтон қауымдастығының еріктілері NSW Landcare ұйымымен бірлесіп атқарып жатыр. 2021 жылы екі жасөспірім бұл өзенде жергілікті түрге жататын және қауіп төніп тұрған оңтүстік пигмей балығының популяциясын тапты. 2023 жылғы мәлімет бойынша, бұл Жаңа Оңтүстік Уэльстегі осы балықтың қалған төртінші белгілі тобы еді. 2023 жылдың тамыз айында OzFish Unlimited және жергілікті кеңеспен жұмыс істейтін еріктілер тобы 200 балықты Олонг өзеніне көшіріп, олардың санын арттыруға көмектесті. Сонымен қатар, өзенде жоғалу қаупі төніп тұрған сары дақты қоңыраулы бақа да кездеседі.